Phần mở đầu:
Nông thôn rộng lớn trải ra trên một địa bàn rộng lớn với tính đa dạng của
nó,gắn liền với đặc tính xã hội,nhân văn và tính lịch sử nhất định.Dân c nông thôn
gắn liền với nông nghiệp .Sản xuất gắn liền với thiên nhiên,với môi trờng và gặp
nhiều rủi ro,nhất là đối với các nớc mà nền kinh tế cha phát triển,khoa học_kỹ
thuật còn lạc hậu.Trừ các nớc công nghiệp phát triển,đại bộ phận các nớc đang
phát triển và kém phát triển thì trên 80% dân số và 70%lao động xã hội tập trung
ở nông thôn với sản xuất nông nghiệp là chủ yếu.Ngời nông dân với các hộ gia
đình của họ vừa là những ngời chủ,vừa là những ngời lao động chính ở nông thôn
và cho ngành sản xuất vật chất quan trọng này.Việc phát triển toàn diện nông thôn
có ý nghĩa to lớn đối với phát triển kinh tế xã hội của cả nớc.Kinh nghiệm thế giới
đã chỉ ra rằng,nếu không phat triển nông thôn thì không một nớc nào phát triển ổn
định,bền vững với tốc độ cao một cách lâu dài đợc.Trong những năm đổi mới nhờ
những chính sách của nhà nớc vào việc phát triển mà kinh tế nông thôn ở nớc ta
đã có những bớc phát triển đáng kể trên nhiều mặt và lĩnh vực cả trong nông
nghiệp,công nghiệp,dịch vụ,lâm nghiêp góp phần to lớn vào việc phát triển kinh
tế xã hội của đất nớc.Chính vì sự quan trọng và cần thiết của kinh tế nông thôn mà
tôi chọn đề tài Vai trò của nhà nớc với việc phát triển kinh tế nông thôn ở nớc
ta hiện nay để nghiên cứu,để nhận thức đợc vai trò của nhà nớc với việc phát
triển kinh tế nông thôn ở nớc ta hiện nay.
Phần nội dung
I: Vai trò của kinh tế nông thôn trong thời kì quá độ nên chủ nghĩa xã
hội ở việt nam
Vấn đề cơ bản và hết sức quan trọng của việc phát triển kinh tế xã hội
nông thôn là xác định cơ cấu kinh tế nông thôn hợp lý,làm cơ sở tiền đề cho việc
khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực,tạo điều kiện phát triển nhanh các
ngành kinh tế nông thôn,góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh
tế _xã hội đất nớc.Đặc biệt đối với Việt Nam là một nớc nông nghiệp với gần
80%dân số sống ở nông thôn và khoảng 70%lao động xã hội làm việc trong khu
vực này,nông thôn còn chiếm tới 90%diện tích đất đai của cả nớc.Chính vì thế mà
vấn đề trên càng có ý nghiã to lớn hơn.Xét về mặt kinh tế _kỹ thuật,kinh tế nông
nên chủ nghĩa xã hội.Để công nghiệp hóa thành công, đất nớc phải giải quyết rất
nhiều vấn đề và phải có vốn . Là nớc nông nghiệp ,thông qua việc xuất khẩu nông
sản phẩm,nông nghiệp, nông thôn có thể góp phần giải quyết nhu cầu vốn cho nền
kinh tế.
1.4. Nông nghiệp, nông thôn là thị trờng quan trọng của các ngành công
nghiệp và dịch vụ
Với những nớc lạc hậu,nông nghiệp,nông thôn tập trung phần lớn lao động
và dân c, do đó đây là thị trờng quan trọng của công nghiệp và dịch vụ.Nông
nghiệp, nông thôn càng phát triển thì nhu cầu về hàng hóa t liệu sản xuất nh : thiết
bị nông nghiệp, điện năng phân bón càng tăng đồng thời các nhu cầu về dịch vụ
cho sản xuất nông nghiệp nh: vốn, thông tin và giao thông vận tải cũng ngày
càng tăng . Mặt khác sự phát triển của nông nghiệp nông thôn làm cho mức
sống,mức thu nhập của dân c nông thôn tăng lên và nhu cầu về các loại sản phẩm
công nghiệp nh:ti vi, tủ lạnh , xe máy , vải vóc và nhu cầu về dich vụ văn hóa ,y
tế ,giáo dục ,thể thao .cũng ngày càng tăng. Nhu cầu về các loại sản phẩm công
nghiệp và dịch vụ của khu vực kinh tế rộng lớn là nông nghiệp nông thôn góp
phần đáng kể mở rộng thị trờng của và dịch vụ .Đây là điều kiện thuận lợi cho sự
phát triển của công nghiệp ,dịch vụ
1.5.Phát triển nông nghiệp nông thôn là cơ sở ổn định kinh tế chính trị ,xã
hội
Nông thôn là khu vực kinh tế rộng lớn, tập trung phần lớn dân c của đất n-
ớc.Phát triển kinh tế nông thôn,một mặt đảm bảo nhu cầu lơng thực , thực phẩm
cho xã hội ;nguyên liệu cho công nghiệp nhẹ ;là thị trờng của công nghiệp và dịch
vụ Do đó, phát triển kinh tế nông thôn là cơ sở ổn định , phát triển nông thôn
trực tiếp nâng cao đời sống vật chất ,tinh thần cho dân c nông thôn .Do đó ,phát
triển nông thôn chính là cơ sỏ ổn định chính trị ,xã hội.Hơn thế nữa, c dân nông
thôn chủ yếu là nông dân,ngời bạn là chỗ dựa đáng tin cậy của giai cấp công nhân
trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ
nghĩa.Phát triển nông nghiệp, nông thôn góp phần củng cố liên minh công nông
,tăng cờng sức mạnh của chuyên chính vô sản
của quá trình công nghiệp hóa
2.2. Tạo ra sự phát triển cân đối các ngành vùng của kinh tế nông thôn
Trong quá trình công nghiệp hóa, phát triển các ngành công nghiệp nông
thôn phù hợp với các điều kiện cụ thể từng nơi sẽ tạo ra mối liên hệ phía sau sản
xuất nông nghiệp.Nghĩa là một lực hút của các nhu cầu sẽ đợc tạo ra từ phía các
ngành công nghiệp chế biến để kích thích nông nghiệp phát triển cững chắc theo
chiều sâu.Mặt khác, phát triển công nghiệp nông thôn cũng góp phần hình thành
các mối liên kết phía trớc sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy sự hình thành và phát
triển các ngành dịch vụ.Chính vì vậy, phát triển các ngành công nghiệp nông thôn
trong giai đoạn đầu thời kì công nghiệp hóa là cách đi vững chắc tạo nên các liên
kết ngành và liên kết vùng, cho phép khai thác tối đa năng lực nội sinh của nền
kinh tế .
2.3.Phân bổ lại lao động và dân c, tạo việc làm tại chỗ , tăng thu nhập và sức
mua cho thị trờng nông thôn
Việc làm cho ngời lao động là vấn đề kinh tế xã hội phổ biến và luôn mang
tính thời ở mọi quỗc gia, bởi vì đảm an toàn việc làm là một trong những yếu tố cơ
bản đảm bảo phát triển bền vững.Trong nhiều năm qua, Nhà nớc đã thực hiện một
hệ thống chính sách đồng bộ về khuyến khích đầu t, chuyển dịch cơ cấu kinh tế
,đa dạng hóa ngành nghề nên đã tạo thêm hàng triệu chỗ làm việc mỗi năm.Tuy
nhiên đến năm 2000,tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị vẫn chiếm 6,44% lực lợng lao
động,và mức sử dụng thời gian lao động ở nông thôn mới đạt 73,86%.Thiếu việc
làm ở nông thôn dẫn đến tình trạng di dân ra thành thị , tạo nên nhiều bức xúcvề
các vấn đề xã hội. Phát triển mạnh các ngành nghề phi nông nghiệp đặc biệt các
ngành công nghiệp nông thôn sẽ tạo ra việc làm tại chỗ , góp phần phân bố lao
động và dân c hợp lýđảm bảo phát triển theo phơng châm ly nông bất ly h-
ơng.Hơn nữa, phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp ở nông thôn thờng cho
thu nhập cao hơn làm nông nghiệp nên góp phần tăng thu nhập và tăng sức mua
cho thị trờng nông thôn.
2.4. Phát triển công nghiệp nông thôn góp phần hiện đại hóa nông thôn,xây
dựng nông thôn mới
nghiệp hóa.Tùy theo từng giai đoạn phát triển kinh tế nông thôn,vai trò của các
ngành dịch vụ biểu hiện khác nhau.Sự phát triển của các ngành dịch vụ cáo vai trò
quan trọng biểu hiện trên các khía cạnh chủ yếu sau đây
3.1.Tổ chức và thực hiện việc lu thông hàng hóa dịch vụ ra vào nông thôn.
Các ngành dịch vụ và từng loại dich vụ cụ thể phải nghiên cứu và nắm vững
nhu cầu thị trờng nông thôn,huy động và sử dụng hợp lý mọi nguồn vật t hàng hóa
để đáp ứng mọi nhu cầu của các hoạt động kinh tế xã hội nông thôn; tổ chức tốt
việc tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp ,tiểu thủ công nghiệp nông thôn;đặc biệt là
sản phẩm của các vùng chuyên môn hóa và các vùng sản xuất các sản phẩm xuất
khẩu;thiết lập hơp lý các mối quan hệ mua bán trao đổi hàng hóa sao cho vừa phù
hợp với lợi ích của các chủ thể kinh doanh dịch vụ,vừa phù hợp với yêu cầuphát
triển nông nghiệp, nông thôn trong từng giai đoạn phát triển nhất định
3.2.Các dịch vụ này giữ vai trò tiếp tục quá trình sản xuất trong khâu lu
thông
Do vậy dịch vụ này có vai trò gắn sản xuất với thị trờng ,gắn thị trờng nông
thôn với thị trờng thành thị và gắn với thị trờng cả nứơc thực hiện giá trị sản phẩm
hàng hóa đợc tạo ra trong khu vực nông thôn.Với vai trò này các ngành dịch vụ
cần phải :
Thực hiện tốt việc vận chuyển ,tiếp nhận, bảo quản, phân loại, đối với các
loại vật t hàng hóa cung ứng cho nông thôn và sản phẩm hàng hóa từ các ngành
kinh tế nông thôn.
Một số dịch vụ liên quan nh: cung cấp mặt hàng cơ bản cho miền núi, vùng
cao vùng sâu,tiêu thụ sản phẩm hàng hóa cho các vùng chuyên canh cần phải đ -
ợc tổ chức và quản lý chặt chẽ để tránh nảy sinh những tác động tiêu cực trong khi
thực hiện các dịch vụ.
3.3. Đối với các hoạt động dịch vụ không gắn với thơng mại, mua bán sản
phẩm hàng hóa
Các dịch vụ đó là: dịch vụ tài chính nông nghiệp, dịch vụ bảo hiểm, dịch vụ
bảo vệ chăm sóc sức khỏe,dịch vụ giáo dục,văn hóa Do đó các dịch vụ này giữ
vai trò tạo ra những điều kiện cho sự phát triển toàn diện con ngời cũng nh phát
với xu hớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hớng công nghiệp hóa hiện
đại hóa.Nh vậy giảm dần tỷ trọng của sản xuất nông nghiệp, Tăng tỷ trọng của
tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp nông thôn góp phần phát triển kinh tế nông
thôn,thực hiện mục tiêu dân giàu nứơc mạnh ở nông thôn . Phá thế độc canh
trong nông nghiệp , đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp,hình thành những vùng
chuyên canh quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho công nghiệp nhẹ
và xuất khẩu.Đa dạng hóa sản xuất nông nghiệp vừa tạo điều kiện để phát triển
một nền nông nghiệp toàn diện ,đáp ứng nhu cầu về nhiều loại sản phẩm nông
nghiệp của dân c. Sự hình thành những vùng chuyên canh quy mô lớn cho phép
ứng dụng những thành tựu khoa học-công nghệ,nâng cao năng suất và chất lợng
sản phẩm,nâng cao khả năng cạnh tranh của nông phẩm.
Chuyển dịch cơ cấu các ngành kinh tế nông thôn phải đặt trong điều kiện
cơ chế thị trờng,không đợc chủ quan duy y chí, mà phải hết sức chú ý những nhân
tố khách quan nh: khả năng về vốn liếng, về tổ chức quản lý đặc biệt là điều
kiên thị trờng
1.2.Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong nông nghiệp
nông thôn
Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nớc đòi hỏi phải trang bị kỹ thuật cho các
ngành của nền kinh tế theo hớng hiện đại hóa.Việc ứng dụng tiến bộ khoa học
công nghệ vào sản xuất nông nghiệp thể hiện tập trung ở những lĩnh vực sau :
Cơ giới hóa: Các hoạt động sản xuất ở nông thôn chủ yếu dựa vào lao động
thủ công,kỹ thuật lạc hậu ,do đó năng suất lao động và chất lợng sản phẩm rất
thấp.Cơ giới hóa là cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp vừa giảm nhẹ lao động của
con ngời,vừa nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả. Cơ giói hóa nông nghiệp phải
tập trung vào những khâu lao động nặng nhọc và những khâu ảnh hởng trực tiếp
đến chất lợng sản phẩmvà hiệu quả sản xuất kinh doanh (chế biến)
Thủy lợi hóa: Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên. Việt
Nam là nớc nông nghiệp nhiệt đới ,nắng lám ma nhiều do đó hạn hán và úng lụt
thờng xuyên xảy ra.Để hạn chế tác động tiêu cc của thiên nhiên,việc xây dựng hệ
thống thủy lợi để chủ động tới tiêu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng