A-NHỮNG LƯU Ý KHI GIẢI TOÁN VỀ KIM LOẠI KIỀM –KIỀM
THỔ - NHÔM
*KIM LOẠI KIỀM
1) Nhận xét chung
- Là kim loại có tính khử mạnh nhất
- Phản ứng được với nước tạo dung dịch bazơ mạnh
- Trong hợp chất kim loại kiềm luôn có hóa trị I, số OXH là +1
- Được điều chế bằng phương pháp điện phân nóng chảy muối Clorua hoặc Hiđrôxit của
chúng
- Muối HiđrôCacbonat của kim loại Kiềm bị phân hủy ở nhiệt độ cao , là hơp chất lưỡng
tính
- Muối Cacbonat của kim loại Kiềm rất khó bị phân hủy bởi nhiệt độ , trong dung dịch
tạo môi trường kiềm
2) Phản ứng với dung dịch Kiềm
a) Với CO
2
VD : Sục khí CO
2
vào dd NaOH , có thể xảy ra các phản ứng sau :
CO
2
+ NaOH  NaHCO
3
(1)
CO
2
+ 2NaOH  Na
2
CO
3
+ H

+ H
2
O (1)
NaOH + H
3
PO
4
 Na
2
HPO
4
+ H
2
O (2)
3NaOH + H
3
PO
4
 Na
3
PO
4
+ 3H
2
O (3)
Ta có : Đặt T =

T
Phản ứng xảy ra Các chất trong dd sau phản ứng
T<1 (1) NaH

4
T=3 (3) Na
3
PO
4
T>3 (3) Na
3
PO
4
; NaOH
1
n
OH
-
n
CO
2
n
OH
-
n
H PO
4
3
Khi đã biết xảy ra trường hợp nào , dựa vào số mol NaOH và số mol của H
3
PO
4
để lập hệ
phương trình . Giải hệ phương trình , ta xác định lượng các chất có trong dung dịch sau

2
.
Đối với bài toán loại này , ta chỉ cần đồi số mol Ca(OH)
2
, Ba(OH)
2
sang số mol OH
-
, rồi lập tỉ
lệ như trường hợp của dd kiềm để xác định các chất có trong dung dịch sau phản ứng .(  Nên
giải theo phương tình ion)
*NHÔM
1) Nhận xét chung
- Là kim loại có tính khử mạnh . Trong hợp chất hóa học luôn có hóa trị III, số OXH là
+3.
- Xem như không phản ứng với nước vì có lớp vỏ Al(OH)
3
ngăn cản Al tiếp xúc với
nước , nhưng có thể tan trong dung dịch kiềm vì khi đó lớp Al(OH)
3
bị hòa tan .
- Không tác dụng với HNO
3
và H2SO
4
đặc ,nguội vì khi đó Al bị thụ động
- Al , Al
2
O
3

+ 2H
2
O  HCO
3
-
+ Al(OH)
3

+ Khi cho dung dịch NH
3
đến dư vào vào dd muối Al
3+
, thì sau phản ứng thu
được kết tủa Al(OH)
3
. Vd: Sực dd NH
3
vào dd AlCl
3
AlCl
3
+ 3 NH
3
+ 3H
2
O  3 NH
4
Cl + Al(OH)
3


2
-
+ 2H
2
O
Dựa vào bảng sau đây để xác định các chất có trong dung dịch sau phản ứng , khi cho dung dịch
bazơ vào dung dịch chưa ion Al
3+
.
Đặt T =
2
P
2
O
5
H
3
PO
4
OH
_
H
3
PO
4
n
OH
-
n
Al

- n
OH
-
T=4 (2) AlO
2
-
a = 0
T>4 (2) AlO
2
-
; OH
-
a = 0
3) Phản ứng với của dung dịch chứa ion AlO
2
-
với dung dịch axít
Khi cho dd axit vào dd chứa ion AlO
2
-
, có thể xảy ra các phản ứng sau :

H
+
+ AlO
2
-
+ H
2
O  Al(OH)

-
a = n
H
+
T=1 (1) Al(OH)
3
a = n
H
+
= n
AlO
-
1<T<4 (1) ; (2) Al(OH)
3
; Al
3+
a =
B- Bài tập cơ bản :
Bài 1 : Hoàn thành chuỗi chuyển hóa sau :
a) NaCl  NaOH  NaHCO
3
 Na
2
CO
3
 NaBr

Na  Na
2
O

, MgCl
2
, AlCl
3
c) các chất rắn : CaO, MgO , Al
2
O
3
.
C – Bài tập trắc nghiệm
3
n
H
+
n
AlO

2
_
2
4.n
AlO
-
- n
H
+2
3

a) Nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi của kim loại kiềm thấp là do lực liên kết kim loại
trong tinh thể bền vững
b) Kim loại kiềm rất dễ bị ỗi hóa thành ion dương nên trong tự nhiên kim loại kiềm chỉ tồn
tạo ở dạng hợp chất
c) Kim loại kiềm có khối lượng riêng nhỏ là do nguyên tử của các kim loại kiềm có bán
kính nhỏ và có cấu tạo mạng tính thể kém đặc khít
d) Kim loại kiềm có độ cứng cao là do lực liên kết trong mạng tinh thể bền vững
Bài6: Kim loại kiềm được bảo quản bằng cách nào sau đây :
a) Ngâm trong nước b) Ngâm trong acol
c) Ngâm trong dầu hỏa d) Ngâm trong dd H
2
O
2
Bài 7 : Ion K
+
không bị khử trong quá trình nào sau đây :
(1) Điện phân nóng chảy K
2
O
(2) Điện phân nóng chảy KOH
(3) Điện phân dd KCl không có màng ngăn
(4) Điện phân dd KCl có màng ngăn
a) 1 , 2 ,4 b) 2 , 4 c) 3 ,4 d) 1 ,2
Bài 8 : Trong quá trình điện phân (có màng ngăn )dd NaBr, ở Catốt xảy ra quá trình nào sau
đây
a) Oxi hóa ion Na
+
b)Khử nước c) khử ion Br
-
d) oxi hóa ion Br

. đến khi khối lượng hỗn hợp
không đổi . , thu được hỗn hợp chất rắn B có khối lượng 37,65 gam . Cho hỗn hợp B tác dụng
với lượng dư dd HCl thu được 6,72 lít khí (đktc) và dd C.
a) Tính khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp A .
b) Tính khối lượng muối thu được khi cô cạn dd C.
- Bài tập nâng cao :
Bài 1 : cho 0,08 mol Al và 0,03 mol Fe tác dụng với HNO
3
loãng dư thu được V lít khí No(đktc)
và dd X ( không chứa muối Fe
2+
) . Làm bay hơi dd X thu được 25,32 gam muối . Giá trị V là :
A) 1,792 B) 0,448 C) 2,24 D) 1,7024
Bài 2 : M là kim loại kiềm . Hỗn hợp X gồm M và Al. Lấy 3,72 gam hỗn hợp X cho vào nước
dư thì giải phóng 0,16 gam khí , còn lại 1,08 gam chất rắn không tan . M là:
A) Rb B) Na C) K D)Cs
Bài 3 : Có bốn dung dịch muối riêng biệt : CuCl
2
, ZnCl
2
, FeCl
3
, AlCl
3
. Nếu thêm dung dịch
KOH đến dư , rồi thêm tiếp dd NH
3
đến dư vào 4 dd trên thì số chất kết tủa thu được là :
A) 4 B) 1 C) 3 D) 2
Bài 4 : Cho từ từ dd chứa a mol HCl vào dd chưa b mol Na

3
(5) ,
NaHSO
4
(6) , KNO
3
(7). Số dd có khả năng làm quỳ tím chuyển màu là :
A) 2,3,4,5,6 B) 1, 2,3,4,5,6 C) 2,3,4,5,6, 7 D) ,3,4,5,6, 7
5
Bài 7 : Hòa tan hoàn toàn 57,65 gam hỗn hợp X gồm MgCO
3
và MCO
3
bằng 500 ml dd
Ca(OH)
2
thu được dd A và chất răng B và 2,24 lít khí đktc .Nung B tới khối lượng không đổi
thu thêm 5,6 lít khí đktc. Biết số mol của muối chưa biết gấp 2,5 lần số mol muối còn lại , tên
của M và C
M
của H
2
SO
4
là :
A) Ca ; 0,025M B) Ba ; 0,05M C) Zn ; 0,05M D) Ca ; 0,5M
Câu 8 : Một hỗn hợp A gồm Ba và Al
Cho m gam hỗn hợp A tác dụng với nước dư thu được 1,344 lít khí đktc , dd B và chất rắn C
Cho 2m gam hỗn hợp A tác dụng với dd Ba(OH)
2

có tỷ lệ 1 :2 :2.Nếu lây a gam Al hòa tanhoàn toàn trong dd NaOH thì thể tích H
2
thu được
(đkc) là :
A) 13,44 lít B) 17,472 lít C) 6,72 lít D) 3,36 lít
Câu 12 : Lấy 29,6 gam hỗn hợp muối gồm Cacbonat của kim lọai kiềm , kiềm thổ cà FeCO
3
.
cho vào dd HNO
3
dư, thu được 2,24 lít NO
2
, 6,72 lít CO
2
(đkc).Co can dd thu được bao nheièu
gam muối khan :
A) 48,8 B) 38,4 C) 55 D) 25,4
6