TỤ ĐIỆN TRONG MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU

I / MỤC TIÊU :
 Hiểu các tác dụng của tụ điện trong mạch điện xoay chiều.
 Nắm được khái niệm dung kháng. Biết cách tính dung kháng và vẽ
giản đồ vectơ cho đoạn mạch chỉ có tụ điện.
II / CHUẨN BỊ :
Nên chuẩn bị tụ có dung kháng cùng bậc độ lớn với điện trở của đèn
để dễ quan sát hiện tượng đèn sáng lên khi thay tụ bởi dây dẫn. Nếu không
có dao động kí hai chùm tia thì GV cần vẽ trước đồ thị biểu diễn hiệu điện
thế và cường độ dòng điện qua tụ theo thời gian trên giấy to hoặc trên bảng.
III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY  HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên
Hoạt động 1 :
HS : Học sinh mắc mạch điện.

HS : Đèn sáng.

HS : Dòng điện.

GV : Hướng dẫn học sinh cách
mắc sơ đồ như hình 38.1
GV : Sau khi đóng khóa K ta thấy
đèn như thế nào ?
GV : Hiện tượng này chứng tỏ

HS : Sáng hơn.

HS : Tụ điện có tác dụng cản trở đối
với dòng điện xoay chiều.

là biên độ của
dòng điện qua tụ điện.
HS : u = U
o
sint = U
o
cos(t -
2

)
trong mạch xuất hiện cái gì ?
GV : Nếu tụ điện bằng dây dẫn thì
độ sáng của đèn như thế nào ?
GV : Hiện tượng này chứng tỏ điều
gì ?

GV : Hướg dẫn học sinh quan sát
dao động ký điện tử ?

GV : Viết biểu thức hiệu điện thế
giữa hai bản của tụ điện ?
GV : Viết biểu thức điện tích tức
thời trên bản của tụ điện nối vào
điểm M ?
GV : Với quy ước : u > 0 nếu điện
thế của điểm M lớn hơn điện thế
của điểm N, i > 0 nếu dòng điện
chạy từ M đến N. Hãy tìm biểu
thức của cường độ dòng điện trong
mạch ?

biểu diễn cường độ dòng
điện i = I
o
cost hợp với trục Ox
một góc bao nhiêu ?
GV : Tại thời điểm t = 0, vectơ
quay

C
U
biểu diễn hiệu điện thế u
= U
o
cos(t -
2

) hợp với trục Ox
một góc bao nhiêu ?

GV : Em hãy so sánh biểu thức
định luật Ôm cho đoạn mạch một
chiều chỉ có điện trở R ?
GV : Vai trò của Z
C
giống đại
lượng nào ?
GV : Nêu ý nghĩa của Z
C
?


hay i = I
o
cost (38.2)
với I
o
= CU
o
là biên độ của dòng điện qua tụ điện.
Vì u = U
o
sint = U
o
cos(t -
2

) nên ta thấy dòng điện qua tụ điện
sớm pha
2

đối với hiệu điện thế.
3. Giản đồ vectơ
Như vậy, trên giản đồ vectơ cho đoạn mạch chỉ có tụ điện, vectơ
U
ur

lập với vectơ
I
r
một góc
2

giữ vai trò
tương tự như điện trở đối với dòng điện không đổi và được gọi là dung
kháng của tụ điện.
Đơn vị của dung kháng cũng là đơn vị của điện trở.
V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :
Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 và làm bài tập 1, 2
Xem bài 39