TỔN THƯƠNG XƯƠNG-KHỚP TRONG BỆNH PHONG
(Lésions ostéo-articulaires dans la lèpre)
(Kỳ 5)
oooOOOooo

KIỂM NGHIỆM VỀ SINH BỆNH HỌC
Các tổn thương xương do M. Leprae thường ở phần xa và nhiều, phân biệt
hoàn toàn với tổn thương xương-khớp do M. Tuberculosis (chỉ ở phần gần). Điều
đó được phân tích bởi các nguyên nhân như sau:
-Các tổn thương xương nhiều và đối xứng trong bệnh phong xảy ra đột ngột
trên các chi trước khi có tổn thương các dây thần kinh ngoại biên.
-Liệt vận mạch do tổn thương các sợi giao cảm ngoại biên trước hạch và
liệt vận động-cảm giác do tổn thương não-tủy là chủ yếu.
-Sự dãn mạch có trước dễ dàng tạo mầm mống (ensemencement) rất quan
trọng do M.Leprae thường có ở tứ chi và các tổn thương thần kinh.
Yếu tố mất cảm giác quan trọng hơn liệt vận động; các chấn thương lập đi
lập lại trên phần vỏ mỏng và mất calcium ở phần trên các hang dẫn đến đè bẹp các
khớp hoặc gây sai phần dưới khớp, gây thu ngắn lại các ngón tay, ngón chân.
*Bệnh học và sinh bệnh học của các tổn thương xương trong bệnh phong
còn liên quan với các cơ chế như sau:
-Tổn thương xương đặc hiệu: cơ chế bệnh học, ngược lại khó khăn với các
tổn thương xương khu trú vì biểu hiện ở cả hai loại trực khuẩn phong và lao đôi
khi giống nhau; tiến triển xương trong lao thường chỉ có chu kỳ Menard, trước khi
có kháng sinh, gồm 3 giai đoạn:
+Giai đoạn mất calcium,
+Giai đoạn phá hủy xương,
+Giai đoạn sửa chữa với tái calcium hóa và tái cấu trúc.
Trong bệnh phong, các tổn thương phá hủy thường kéo dài rất lâu, gây ra
do các rối loạn dinh dưỡng (troubles trophiques), chấn thương và bội nhiễm. Sự tái
calcium hóa can thiệp vào chủ thể được điều trị thường sau 7-10 năm (trong khi
chỉ 1-5 năm ở bệnh lao).

Các rối loạn dinh dưỡng do thần kinh, loãng xương và tan xương, hoàn toàn
thứ phát từ các thay đổi thần kinh-mạch máu. Hiện tượng tan xương tạo thành một
túi ở da không thường gặp; có thể có ở tổn thương bàn tay, còn tổn thương ở mặt
trước bàn chân thì không tổn thương nào.
Các thay đổi có thể thấy là loãng xương khu trú hoặc lan tỏa trên các xương
lớn hoặc tan xương ở đầu chi, thường đối xứng và teo biểu hiện như “mút kẹo
mạch nha” (sucre d , orge sucé). Sự tiêu xương đồng tâm này gây tổn thương các
lớp bên ngoài và là dấu hiệu có nguồn gốc dinh dưỡng do thần kinh.