Dự trữ và bảo quản thức ăn thô,
xanh cho vụ đông
(phần I) Mùa đông đang đến gần, ngay từ bây giờ chúng ta cần dự trữ thức ăn
thô, xanh cho gia súc ăn cỏ. Bài học về gần 200.000 con trâu, bò bị chết
trong vụ đông xuân vừa qua, mà một trong những nguyên nhân chính là do
thiếu thức ăn thô, xanh vẫn còn nóng hổi.
Chúng tôi xin giới thiệu tới độc giả kỹ thuật và kinh nghiệm bảo quản,
dự trữ thức ăn thô, xanh cho gia súc của TS. Phùng Quốc Quảng.
DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN THỨC ĂN THÔ, XANH CHO VỤ
ĐÔNG

I . DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN DƯỚI HÌNH THỨC PHƠI KHÔ
1. Phơi khô và bảo quản cỏ
Cỏ khô loại tốt là một trong những nguồn cung cấp protein, gluxit,
vitamin và chất khoáng chủ yếu, đặc biệt là vào vụ đông-xuân. Hàm lượng
và thành phần các chất dinh dưỡng trong cỏ khô có sự khác nhau rất rõ rệt và
tùy thuộc vào thành phần thực vật của cây cỏ, điều kiện đất đai và khí hậu,
loại và liều lượng phân bón sử dụng, thời gian thu hoạch cỏ, tình trạng thời
tiết lúc cắt cỏ và kỹ thuật phơi, sấy. Giai đoạn phát triển thực vật lúc thu
hoạch cỏ để phơi khô cũng ảnh hưởng rất nhiều đến thành phần hoá học của
nó. Theo mức độ thành thục và già đi của cây, hàm lượng xenluloza trong cỏ
tăng lên, còn hàm lượng protein, vitamin và chất khoáng lại giảm xuống.
Đối với các loại cỏ bộ đậu (cỏ stylo, cỏ medicago và cỏ ba lá ) tốt
nhất là thu hoạch vào giai đoạn có nụ hoa vì khi đó hàm lượng protein trong
cỏ khô cao nhất. Cỏ được trồng ở những nơi đất mầu mỡ chứa nhiều caroten
hơn nơi đất cằn cỗi. Vì vậy, đối với những nơi cằn cỗi cần bón thêm phân
đạm cho cỏ. Trong thành phần cỏ khô có nhiều loại cây bộ đậu thì lượng

chuyển cỏ tạm thời vào kho, giữ cho cỏ khỏi mất phẩm chất. Cỏ khô phẩm
chất tốt vẫn giữ được màu xanh, thân, cuống và lá đều mềm và có mùi thơm
dễ chịu
Bảo quản cỏ khô bằng cách đánh thành đống như đống rơm, nén chặt
và có mái che mưa. Tốt nhất là xây dựng nhà kho dự trữ cỏ khô, đặc biệt là
những gia đình chăn nuôi quy mô lớn. Muốn tăng sức chứa của nhà kho nên
làm các giá đỡ, bó cỏ thành bó (tốt nhất là dùng máy đóng bánh cỏ khô) để
xếp được nhiều và khi cần lấy ra cho gia súc ăn cũng thuận tiện
2. Phơi khô và bảo quản rơm lúa
Rơm là phụ phẩm của các cây lương thực như lúa nước, lúa cạn (lúa
đồi, lúa cốc), mì, mạch. Nó là nguồn thức ăn dự trữ chủ yếu và phổ biến nhất
ở vùng đồng bằng, trung du, miền núi nước ta
Ở nước ta có thể cấy được nhiều vụ lúa nên trong năm ta có thể thu
được 2-3 vụ rơm rạ. Rơm chiêm thu hoạch vào tháng 5-6, rơm mùa: 9-10,
rơm lúa xuân: tháng 3-4 và rơm thu: 7-8. Phổ biến nhất là rơm vụ lúa mùa.
Vì vào vụ mùa là lúc thời tiết thuận lợi cho việc phơi rơm. Ngược lại, vụ
chiêm việc thu hoạch và phơi rơm không thuận lợi vì thời tiết hay có mưa,
rơm dễ bị thối mốc, chất lượng dinh dưỡng giảm sút rõ rệt
Rơm phơi được nắng thì mầu vàng tươi và có mùi thơm, gia súc thích
ăn. Rơm bị vấy bùn đất và phân thì chất lượng bị giảm và con vật không
thích ăn
So với một số loại thức ăn tươi xanh, rơm là loại thức ăn có giá trị đơn
vị thức ăn và năng lượng trao đổi cao hơn, nhưng rơm lúa thường có tỷ lệ
chất xơ cao (31 - 33%), ít protein (từ 2,2 đến 3,3%) và rất ít chất béo (1 -
2%). Rơm thường nghèo vitamin và khoáng
Cách bảo quản rơm cũng tương tự như bảo quản cỏ khô: đánh thành
đống ngoài sân, vườn hoặc thành bó dự trữ trong kho