Dự trữ và bảo quản thức ăn thô, xanh cho vụ đông (phần I)

Nguồn: khuyennongvn.gov.vn
Mùa đông đang đến gần, ngay từ bây giờ chúng ta cần dự trữ thức ăn thô,
xanh cho gia súc ăn cỏ. Bài học về gần 200.000 con trâu, bò bị chết trong vụ
đông xuân vừa qua, mà một trong những nguyên nhân chính là do thiếu thức
ăn thô, xanh vẫn còn nóng hổi.
Chúng tôi xin giới thiệu tới độc giả kỹ thuật và kinh nghiệm bảo quản, dự trữ thức
ăn thô, xanh cho gia súc của TS. Phùng Quốc Quảng.

DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN THỨC ĂN THÔ, XANH CHO VỤ ĐÔNG

I . DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN DƯỚI HÌNH THỨC PHƠI KHÔ
1. Phơi khô và bảo quản cỏ

Cỏ khô loại tốt là một trong những nguồn cung cấp protein, gluxit, vitamin và chất
khoáng chủ yếu, đặc biệt là vào vụ đông-xuân. Hàm lượng và thành phần các chất
dinh dưỡng trong cỏ khô có sự khác nhau rất rõ rệt và tùy thuộc vào thành phần
thực vật của cây cỏ, điều kiện đất đai và khí hậu, loại và liều lượng phân bón sử
dụng, thời gian thu hoạch cỏ, tình trạng thời tiết lúc cắt cỏ và kỹ thuật phơi, sấy.
Giai đoạn phát triển thực vật lúc thu hoạch cỏ để phơi khô cũng ảnh hưởng rất
nhiều đến thành phần hoá học của nó. Theo mức độ thành thục và già đi của cây,
hàm lượng xenluloza trong cỏ tăng lên, còn hàm lượng protein, vitamin và chất
khoáng lại giảm xuống.

Đối với các loại cỏ bộ đậu (cỏ stylo, cỏ medicago và cỏ ba lá....) tốt nhất là thu
hoạch vào giai đoạn có nụ hoa vì khi đó hàm lượng protein trong cỏ khô cao nhất.
Cỏ được trồng ở những nơi đất mầu mỡ chứa nhiều caroten hơn nơi đất cằn cỗi. Vì
vậy, đối với những nơi cằn cỗi cần bón thêm phân đạm cho cỏ. Trong thành phần
cỏ khô có nhiều loại cây bộ đậu thì lượng caroten càng phong phú


thành đống, tìm cách che phủ hoặc chuyển cỏ tạm thời vào kho, giữ cho cỏ khỏi
mất phẩm chất. Cỏ khô phẩm chất tốt vẫn giữ được màu xanh, thân, cuống và lá
đều mềm và có mùi thơm dễ chịu

Bảo quản cỏ khô bằng cách đánh thành đống như đống rơm, nén chặt và có mái
che mưa. Tốt nhất là xây dựng nhà kho dự trữ cỏ khô, đặc biệt là những gia đình
chăn nuôi quy mô lớn. Muốn tăng sức chứa của nhà kho nên làm các giá đỡ, bó cỏ
thành bó (tốt nhất là dùng máy đóng bánh cỏ khô) để xếp được nhiều và khi cần
lấy ra cho gia súc ăn cũng thuận tiện

2. Phơi khô và bảo quản rơm lúa

Rơm là phụ phẩm của các cây lương thực như lúa nước, lúa cạn (lúa đồi, lúa cốc),
mì, mạch. Nó là nguồn thức ăn dự trữ chủ yếu và phổ biến nhất ở vùng đồng bằng,
trung du, miền núi nước ta

Ở nước ta có thể cấy được nhiều vụ lúa nên trong năm ta có thể thu được 2-3 vụ
rơm rạ. Rơm chiêm thu hoạch vào tháng 5-6, rơm mùa: 9-10, rơm lúa xuân: tháng
3-4 và rơm thu: 7-8. Phổ biến nhất là rơm vụ lúa mùa. Vì vào vụ mùa là lúc thời
tiết thuận lợi cho việc phơi rơm. Ngược lại, vụ chiêm việc thu hoạch và phơi rơm
không thuận lợi vì thời tiết hay có mưa, rơm dễ bị thối mốc, chất lượng dinh
dưỡng giảm sút rõ rệt

Rơm phơi được nắng thì mầu vàng tươi và có mùi thơm, gia súc thích ăn. Rơm bị
vấy bùn đất và phân thì chất lượng bị giảm và con vật không thích ăn
So với một số loại thức ăn tươi xanh, rơm là loại thức ăn có giá trị đơn vị thức ăn
và năng lượng trao đổi cao hơn, nhưng rơm lúa thường có tỷ lệ chất xơ cao (31 -
33%), ít protein (từ 2,2 đến 3,3%) và rất ít chất béo (1 - 2%). Rơm thường nghèo
vitamin và khoáng