Dự trữ và bảo quản thức ăn thô, xanh cho vụ đông
(phần I)
Mùa đông đang đến gần, ngay từ bây giờ chúng ta cần dự trữ thức ăn thô, xanh cho gia súc
ăn cỏ. Bài học về gần 200.000 con trâu, bò bị chết trong vụ đông xuân vừa qua, mà một
trong những nguyên nhân chính là do thiếu thức ăn thô, xanh vẫn còn nóng hổi.
Chúng tôi xin giới thiệu tới độc giả kỹ thuật và kinh nghiệm bảo quản, dự trữ thức ăn thô,
xanh cho gia súc của TS. Phùng Quốc Quảng.
DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN THỨC ĂN THÔ, XANH CHO VỤ ĐÔNG
I . DỰ TRỮ VÀ BẢO QUẢN DƯỚI HÌNH THỨC PHƠI KHÔ
1. Phơi khô và bảo quản cỏ
Cỏ khô loại tốt là một trong những nguồn cung cấp protein, gluxit, vitamin và chất khoáng
chủ yếu, đặc biệt là vào vụ đông-xuân. Hàm lượng và thành phần các chất dinh dưỡng
trong cỏ khô có sự khác nhau rất rõ rệt và tùy thuộc vào thành phần thực vật của cây cỏ,
điều kiện đất đai và khí hậu, loại và liều lượng phân bón sử dụng, thời gian thu hoạch cỏ,
tình trạng thời tiết lúc cắt cỏ và kỹ thuật phơi, sấy. Giai đoạn phát triển thực vật lúc thu
hoạch cỏ để phơi khô cũng ảnh hưởng rất nhiều đến thành phần hoá học của nó. Theo mức
độ thành thục và già đi của cây, hàm lượng xenluloza trong cỏ tăng lên, còn hàm lượng
protein, vitamin và chất khoáng lại giảm xuống.
Đối với các loại cỏ bộ đậu (cỏ stylo, cỏ medicago và cỏ ba lá....) tốt nhất là thu hoạch vào
giai đoạn có nụ hoa vì khi đó hàm lượng protein trong cỏ khô cao nhất. Cỏ được trồng ở
những nơi đất mầu mỡ chứa nhiều caroten hơn nơi đất cằn cỗi. Vì vậy, đối với những nơi
cằn cỗi cần bón thêm phân đạm cho cỏ. Trong thành phần cỏ khô có nhiều loại cây bộ đậu
thì lượng caroten càng phong phú
Điều đáng chú ý nữa là hàm lượng vitamin D trong cỏ khô. Chúng ta đều biết là trong cây
xanh không có vitamin D nhưng lại có ergosterin. Khi phơi nắng, dưới ảnh hưởng của tia
cực tím, ergosterin tạo thành vitamin D2. Cỏ sấy khô nhân tạo hầu như không có vitamin
D. Rõ ràng là, nếu cỏ khô giầu vitamin A thì lại rất nghèo vitamin D và ngược lại, vì ánh
sáng mặt trời phá huỷ vitamin A nhưng lại thúc đẩy quá trình tạo thành vitamin D. Nếu cỏ
khô bị mưa thì hàm lượng vitamin A và D trong đó giảm rõ rệt, và trong trường hợp này
cho dù gia súc được cung cấp số lượng lớn cỏ khô vẫn không thể thoả mãn được nhu cầu
của chúng

rơm. Ngược lại, vụ chiêm việc thu hoạch và phơi rơm không thuận lợi vì thời tiết hay có
mưa, rơm dễ bị thối mốc, chất lượng dinh dưỡng giảm sút rõ rệt
Rơm phơi được nắng thì mầu vàng tươi và có mùi thơm, gia súc thích ăn. Rơm bị vấy bùn
đất và phân thì chất lượng bị giảm và con vật không thích ăn
So với một số loại thức ăn tươi xanh, rơm là loại thức ăn có giá trị đơn vị thức ăn và năng
lượng trao đổi cao hơn, nhưng rơm lúa thường có tỷ lệ chất xơ cao (31 - 33%), ít protein
(từ 2,2 đến 3,3%) và rất ít chất béo (1 - 2%). Rơm thường nghèo vitamin và khoáng
Cách bảo quản rơm cũng tương tự như bảo quản cỏ khô: đánh thành đống ngoài sân, vườn
hoặc thành bó dự trữ trong kho