500 giải đáp y học theo yêu cầu bạn đọc
Bệnh ở tứ chi, xương khớp, hệ tiết
niệu và hệ sinh dục
Phần 1
382. Hậu quả của việc không chữa trị chín mé
"Tôi có đứa con trai 10 tuổi, cách đây 4-5 tháng bị mưng mủ ở đầu
ngón chân cái, kéo dài chừng 10 hôm, sau đó tự vỡ mủ rồi liền miệng (gia
đình không có điều kiện cho cháu chữa trị). Sau đó một thời gian, chỗ ấy lại
mưng lên, rồi vỡ mủ, thối như mùi bốc mả, cứ khi rò khi lành cho tới nay,
mặc dù cháu vẫn ráng chịu đau đi học đều".
Bạn hãy coi chừng cháu bị viêm cốt tủy ở đốt cuối của ngón chân cái.
Hãy cho cháu chụp X-quang ngón chân cái, bạn sẽ thấy hình ảnh đốt này bị
"gặm mòn", phần còn lại có hiện tượng dày lên và có thể thấy những mẩu
nhỏ xương chết bên cạnh (cái mùi "bốc mả" là từ những mẩu xương chết này
mà ra).
Nhiều khả năng đây là biến chứng của bệnh chín mé đầu ngón chân
cái mà bạn đã bỏ qua. Chín mé nếu được phát hiện sớm và điều trị bằng
kháng sinh, chườm lạnh thì có thể khỏi mà không mưng mủ. Nếu phát hiện
hơi muộn, nên cho dùng kháng sinh với liều cao, đồng thời chườm nóng liên
tục, ổ mủ sẽ nhỏ, sau khi được rạch tháo mủ sẽ nhanh khỏi, không có di
chứng hoặc biến chứng.
Nếu đúng là viêm cốt tủy, trong trường hợp con bạn có 2 mức xử trí
phẫu thuật. Nếu phần xương tốt còn nhiều, đơn giản nhất là tiến hành nạo ổ
viêm, lấy hết xương chết, chờ cho xương tự lành (không còn rò mủ, chụp X-
quang kiểm tra thấy hình ảnh xương đã trở lại bình thường). Nếu phần
xương còn lại không nhiều, có thể phải tháo khớp đốt cuối ngón chân cái
(sau này ngón chân sẽ ngắn đi một chút và chỉ hy vọng có một chút móng
chân).
383. Không nên làm như thế
"Cháu có người chị gái 21 tuổi, bị dính bẩm sinh ngón tay đeo nhẫn
và ngón giữa của tay trái. Chị đã được một bệnh viện tư mổ tách ra cách

ở cả một chân. Bệnh này không chữa được bằng những phẫu thuật chỉnh
hình khu vực.
Hiện trên thế giới đã hiệu chỉnh được các chân giả điện tử giúp cho cơ
năng vận động của chân. Tiếc rằng kỹ thuật này chưa có khả năng dùng rộng
rãi cho mọi người, nhất là người nghèo. Tuy nhiên, với tốc độ phát triển
nhanh của khoa học, cháu có thể hy vọng. Trong khi chờ đợi, cháu chỉ có thể
dùng nạng hoặc xe lăn (hay xe máy ba bánh nếu có điều kiện). Mới dùng
thấy hơi ngại nhưng rồi cũng quen dần, chả sao.
Nếu không chữa cũng chẳng phải lo lắng gì nhiều. Do đi lệch, khung
chậu của cháu không cân đối, khó có thể đẻ thường; nhưng cháu vẫn cho thể
sinh con nhờ phẫu thuật lấy thai qua đường dưới, rất an toàn cho cả mẹ lẫn
con. Có điều, với người nào sau này yêu thương cháu, cháu phải nói rõ từ
đầu về khả năng này, xem họ có "chịu" không?
Chúc cháu có được nghị lực và lòng tin để không ngừng vươn lên.
Biết đâu một ngày nào đó, mọi người sẽ được hoan hô cháu trong đoàn vận
động viên đi xe lăn của cả nước!
385. Liệt hai chân do chấn thương
"Cháu là con gái, 20 tuổi, cách đây gần 4 năm bị tai nạn chấn thương
cột sống, mất cảm giác từ đốt sống lưng thứ 5 trở xuống, không tự điều
khiển được hai chân (các chức năng khác vẫn bình thường). Đến nay, cháu
thấy có một số tiến bộ, chẳng hạn như đã có cảm giác thấp hơn trước 2 đốt
ngón tay. Xin cho biết cháu cần phải làm gì, và có thể hy vọng hồi phục
hoàn toàn không?".
Trường hợp của cháu may mắn hơn nhiều so với những người bị chấn
thương cột sống ở vị trí cao hơn (họ còn bị thêm những rối loạn của ruột già,
bàng quang ). Ngành phẫu thuật thần kinh đã đề xuất và đang thử nghiệm
một số kỹ thuật điều trị tiên tiến, kể cả việc ghép tủy sống. Ngay cả với
trường hợp không thể hồi phục, người ta cũng sáng tạo ra những thiết bị vi
điện tử có khả năng giúp họ khắc phục về vận động. Quý 2 năm 2001, các
nhà nghiên cứu Pháp và Italy đã cùng nhau hiệu chỉnh thành công và chế tạo

đau không đi được; chụp X-quang thì được chẩn đoán là viêm khớp. Em
được bác sĩ kê cho nhiều thuốc, nhưng không khỏi; em cũng dùng cả thuốc
nam cũng chẳng ăn thua. Xin cho em một lời khuyên (Xin nói thêm là chỉ
sưng đầu gối phải thôi, không hề di chuyển sang nơi khác)".
Thư em viết chưa thật chi tiết, khó nói chắc. Nhưng có khả năng em bị
lao khớp gối phải, tuy bệnh này thường hiếm gặp. Nếu đúng vậy thì chỉ cần
bó bột để giữ yên khớp gối một thời gian và dùng thuốc đặc trị bệnh lao,
kèm theo các thuốc chống bội nhiễm
Em nên sớm về Viện Lao và Bệnh phổi (463 Hoàng Hoa Thám, Ba
Đình, Hà Nội) hoặc Trung tâm Lao và Bệnh phổi Phạm Ngọc Thạch(quận 5,
TP Hồ Chí Minh) xin khám. Các bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm để có một
chẩn đoán chính xác (định bệnh hoặc loại trừ "lao khớp gối"). Em phải xuất
trình y bạ, các đơn thuốc và nói rõ diễn biến của căn bệnh trong năm qua, để
người khám không có định kiến ngay từ đầu là chỉ có "thấp khớp".
Nếu giả thiết này không sai thì em thật may mắn, bởi vì ngành y tế đã
có thuốc chống lao rất công hiệu; sau một thời gian không lâu, đầu gối phải
của em sẽ hồi phục hoàn toàn
388. U xơ ở vai
"Cháu đang ở trong quân ngũ, bị u ở hai vai, càng ngày càng to, có
phải do cháu chơi xà đơn xà kép không?".
Xà đơn xà kép có tội tình gì ở đây? Cháu bị u xơ nơi khối cơ ở vai,
trông hơi xấu một chút nhưng lành tính. Nếu u gồ lên rõ, đeo quân hàm bị
lệch, cháu nên tới bệnh viện xin phẫu thuật cắt bỏ. Phẫu thuật có gây tê tại
chỗ, mổ không khó nhưng tốn thời gian vì phải xẻo dần từng phần do ranh
giới không rõ rệt. Bác sĩ sẽ rạch da theo hình vòng cung nhằm không để lại
sẹo ở chính giữa vai, gây trở ngại khi mang vác sau này.
389. Khi bị gãy xương, sai khớp
"Trong dân gian có một số thầy lang quảng cáo là chữa được gãy
xương, sai khớp. Nếu chẳng may bị thì có nên nhờ họ không?".
Những người này có một số kinh nghiệm nhất định, nhưng vì họ thiếu