CHÀO MỪNG CÔ VÀ CÁC
BẠN ĐẾN VỚI BÀI THUYẾT
TRÌNH CỦA NHÓM 11!
TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN
TỒN TẠI VÀ Ý THỨC XÃ
HỘI

KHÁI NIỆM

QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA TTXH VÀ YTXH

CÁC HÌNH THỨC CỦA Ý THỨC XÃ HỘI
I- Khái niệm tồn tại xã hội và ý thức
xã hội.
1.Tồn tại xã hội
Tồn tại xã hội là toàn bộ đời sống vật chất và
những điều kiện sinh hoạt vật chất xã hội, bao
gồm 3 yếu tố:
-Điều kiện địa lý
VD: nước ta nằm trong vùng khí
hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nóng
ẩm,lượng mưa lớn,thời tiết diễn biến
thất thường….

VD: Xuất phát điểm từ 1 nền kinh tế thấp,
nước ta lại là 1 nước có tốc độ gia tăng dân
số vào loại cao nhất thế giới,dân cư phân bố
không đồng đều tập trung chủ yếu ở nông
thôn việc này ảnh hưởng rất lớn đến sự phát
triển kinh tế cũng như mức sống của người
dân…

của các sự vật hiện tượng.

b) Tâm lý xã hội và hệ tư tưởng xã hội

Tâm lý xã hội Hệ tư tưởng
•
Hình thành tự phát
•
Hình thành trực tiếp
•
Riêng lẻ, rời rạc,
phản ánh những hiện
tượng, bề ngoài yếu
tố kinh nghiệm, trí
tuệ đan xen với tình
cảm.
•
Hình thành tự giác
•
Hình thành gián tiếp
•
Đã được hệ thống
hóa phản ánh cái bản
chất, quy luật có hệ
tư tưởng khoa học,
cũng có hệ tư tưởng
phản khoa học.
=> Tâm lý xã hội và hệ tư tưởng có chung 1
nguồn gốc là phản ánh tồn tại xã hội và giữa
chúng có quan hệ tác động lẫn nhau. Nhưng hệ tư

quyền,…tất yếu sẽ biến đổi theo.
- TTXH quyết định YTXH, YTXH lại là phản ánh TTXH,
nhưng không phải bất cứ tư tưởng, quan điểm, lý luận của
xã hội nào, tác phẩm văn hóa nghệ thuật nào cũng nhất
thiết trực tiếp phản ánh những quan hệ kinh tế của thời đại,
mà xét đến cùng thì các quan hệ kinh tế mới được phản
ánh bằng cách này hay cách khác vào những tư tưởng đó
bởi vì ý thức xã hội trong sự phát triển của mình có tính
độc lập tương đối.
2. Tính độc lập tương đối và vai trò của ý thức xã
hội

Tính độc lập tương đối và vai trò của ý thức xã hội
biểu hiện ở những mặt dưới đây:
-Ý thức xã hội thường lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội
Nhiều yế tố của ý thức xã hội có thể còn tồn tại rất lâu dài
ngay cả khi cơ sở tồn tại xh sản sinh ra nó đã được thay đổi vì
3 lý do:
+ Do sức mạnh của thói quen, truyền thống, do tính lạc
hậu của một số hình thái YTXH.
+Do YTXH không phản ánh kịp những biến đổi của
TTXH.
+ YTXH luôn gắn với lợi ích của những nhóm, những
tập đoàn, những giai cấp nhất định.
-Ý thức xã hội có tính vượt trước: đó là những tư tưởng
tiến bộ, khoa học ý thức xã hội có thể đóng vai trò tiên
phong vượt trước sự tồn tại xã hội, dự kiến được tương lai
nhưng vẫn chịu sự quyết định của tồn tại xã hội.
VD: Chủ nghĩa Mac-lênin là hệ tư tưởng của giai cấp
công nhân, tuy ra đời vào thế kỉ XIX trong lòng chủ nghĩa tư

nước đảng phái.

2. Ý thức pháp luật (YTPL)
- YTPL là toàn bộ những quan điểm, tư tưởng và thái độ hình
thành trong xã hội, phản ánh mối quan hệ giữa con người và
pháp luật, phản ánh sự đánh giá về tính hợp pháp hay không
hợp pháp cùa hành vi.
-YTPL là tiền đề tư tưởng để xây dựng hệ thống pháp luật, điều
chỉnh các lĩnh vực xã hội khác nhau. Pháp luật được coi như lá
1 phương tiện thể hiện ý chí của giai cấp thống trị. Tuy nhiên,
pháp luật còn là sự phản ánh các nhu cầu khách quan trong xã
hội. Nó là kết quả của quá trình tư duy tích cực về tính quy luật
của các mối quan hệ xã hội và thể hiện dưới dạng các quy
phạm, điều chỉ hành vi con người cho phù hợp với tính quy luật
khách quan đó.