Kế toán đầu tư trái phiếu phát sinh
chiết khấu và phụ trội
Lãi suất hiện hành, chiết khấu, phụ trội là những nội dung mới đã
được đề cập trong chuẩn mực kế toán doanh thu và thu nhập
khác (VAS14) ban hành theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC ngày
31/12/2001 hướng dẫn chưa cụ thể, rõ ràng đã gây ra không ít
khó khăn cho các DN trong quá trình áp dụng vào thực tế, cụ thể
là phương pháp tính và hạch toán kế toán liên quan đến lãi suất
hiện hành, chiết khấu, phụ trội khi đầu tư trái phiếu.
Lãi suất hiện hành, chiết khấu, phụ trội đã được đề cập trong
Chuẩn mực kế toán Doanh thu và thu nhập khác (VAS14) ban
hành theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001. Tuy
nhiên, Thông tư số 89/2002/TT-BTC ngày 09/10/2002, hướng
dẫn thực hiện chuẩn mực lại không đề cập đến những nội dung
cũng như các phương pháp kế toán liên quan đến chiết khấu,
phụ trội trái phiếu cho dù thực tế các nghiệp vụ kinh tế này đã
phải phát sinh ở các DN và càng mở rộng hơn khi thị trường vốn,
thị trường chứng khoán ở Việt Nam ngày càng phát triển như
hiện nay. Một khi chưa có hướng dẫn nhất quán, tất yếu sẽ ảnh
hưởng tính xác thực ở số liệu kế toán khi xác định doanh thu tài
chính và lợi nhuận trong kỳ của DN, dẫn đến sự không đồng nhất
trên báo cáo tài chính của các DN. Để giải quyết vấn đề trên,
nhằm hoàn thiện chế độ kế toán trong các DN, xin minh hoạ hai
phương pháp tính và hạch toán kế toán liên quan đến lãi suất
hiện hành, chiết khấu, phụ trội của trái phiếu.
Phương pháp kế toán khi đầu tư trái phiếu phát sinh chiết
kh
ấu hay phụ trội.

Một trái phiếu có thời hạn 5 năm giá trị khi đáo hạn là 100.000
VNĐ lãi suất trái phiếu là 7%/năm, lãi trả một năm một lần vào

- Ngày nhận lãi (31/12)
Nợ TK Tiền 7.000
Nợ TK Đầu tư dài hạn 799
Có TK Doanh thu HĐTC 7.799
Nếu phụ trội trái phiếu
Tổng số phụ trội cần phân bổ: 4.212, tương ứng với số kỳ trả lãi
trái phiếu là 5 kỳ. Như vậy, phụ trội được phân bổ cho mỗi kỳ trả
lãi là: 842 (4.212/5)
- Tiền lãi thực tế = 7000 - 842 = 6.158
*Phương pháp hạch toán:
- Ngày mua trái phiếu
Nợ TK Đầu tư dài hạn104.212
Có TK Tiền: 104.212
- Ngày nhận lãi (31/12)
Nợ TK Tiền 7.000
Có TK Đầu tư dài hạn 842
Có TK Doanh thu HĐTC 6.158
Phân bổ theo lãi suất thị trường
Bảng phân bổ chiết khấu theo lãi suất thị trường Thời điểm

Tiền l
ãi theo
lãi suất
trái phiếu
(7%)
Tiền l
ãi theo

7.000
7.735
735
97.423
31/12/2002
7.000
7.794
794
98.217
31/12/2003
7.000
7.857
857
99.074
31/12/2004
7.000
7.926
926
100.000
Tổng
35.000
38.993
3.993

* Phương pháp hạch toán
- Ngày mua trái phiếu
Nợ TK Đầu tư dài han: 96.007
Có TK Tiền: 96.007
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2000
Nợ TK Tiền: 7000

ãi theo
lãi suất
thị trường
(6%)
Phân b
ổ
chiết khấu
cho
mỗi kỳ hạn
lãi
Giá tr
ị trái
phiếu
tại thời
điểm

(1)=
100.000*7%

(2) = (4)*6%

(3) = (1) - (2)

(4)
1/1/2000 104.212
31/12/2000
7.000

- Ngày mua trái phiếu:
Nợ TK Đầu tư dài hạn: 104.212
Có TK Tiền: 104.212
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2000:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 747
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.253
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2001:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 792
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.208
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2002:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 840
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.160
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2003:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 890
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.110
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2004:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 943
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.057
Việc tính đúng, tính đủ trên cơ sở phù hợp với những nguyên tắc
chung trong kế toán là điều quan trọng và cần thiết. Điều đó
không những góp phần đảm bảo tính xác thực trong số liệu kế
toán mà còn thể hiện tính trung thực, hợp lý và nhất quán trên
báo cáo tài chính ở các DN. Thiết nghĩ, hai phương pháp tính và
hạch toán kế toán liên quan đến chiết khấu và phụ trội trái phiếu
không nhằm ngoài mục đích trên, nhằm góp phần hoàn thiện