Kế toán đầu tư trái phiếu phát sinh chiết khấu và
phụ trội
Lãi suất hiện hành, chiết khấu, phụ trội là những nội dung mới đã được đề cập trong
chuẩn mực kế toán doanh thu và thu nhập khác (VAS14) ban hành theo Quyết định
149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 hướng dẫn chưa cụ thể, rõ ràng đã gây ra không ít
khó khăn cho các DN trong quá trình áp dụng vào thực tế, cụ thể là phương pháp tính và
hạch toán kế toán liên quan đến lãi suất hiện hành, chiết khấu, phụ trội khi đầu tư trái
phiếu.
Lãi suất hiện hành, chiết khấu, phụ trội đã được đề cập trong Chuẩn mực kế toán Doanh
thu và thu nhập khác (VAS14) ban hành theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC ngày
31/12/2001. Tuy nhiên, Thông tư số 89/2002/TT-BTC ngày 09/10/2002, hướng dẫn thực
hiện chuẩn mực lại không đề cập đến những nội dung cũng như các phương pháp kế toán
liên quan đến chiết khấu, phụ trội trái phiếu cho dù thực tế các nghiệp vụ kinh tế này đã
phải phát sinh ở các DN và càng mở rộng hơn khi thị trường vốn, thị trường chứng khoán
ở Việt Nam ngày càng phát triển như hiện nay. Một khi chưa có hướng dẫn nhất quán, tất
yếu sẽ ảnh hưởng tính xác thực ở số liệu kế toán khi xác định doanh thu tài chính và lợi
nhuận trong kỳ của DN, dẫn đến sự không đồng nhất trên báo cáo tài chính của các DN.
Để giải quyết vấn đề trên, nhằm hoàn thiện chế độ kế toán trong các DN, xin minh hoạ
hai phương pháp tính và hạch toán kế toán liên quan đến lãi suất hiện hành, chiết khấu,
phụ trội của trái phiếu.
Phương pháp kế toán khi đầu tư trái phiếu phát sinh chiết khấu hay phụ trội.
Một trái phiếu có thời hạn 5 năm giá trị khi đáo hạn là 100.000 VNĐ lãi suất trái phiếu là
7%/năm, lãi trả một năm một lần vào ngày 31/12. Trái phiếu được phát hành vào ngày
01/01/2000, giả sử ngày mua trái phiếu 01/01/2000.
- Giá của trái phiếu.
+ Nếu lãi suất thị trường tại thời điểm ngày 01/01/2000 là 8%/năm, trái phiếu sẽ có giá
bán là 96.007 VNĐ (do lãi suất thị trường cao hơn lãi suất ghi trên trái phiếu). Như vậy,
chiết khấu trái phiếu là 3.993 (100.000 - 96.007)
+ Nếu lãi suất thị trường tại 01/01/2000 là 6%/năm thì trái phiếu sẽ có giá bán là 104.212
VNĐ. Như vậy, ta có phụ trội trái phiếu là 4.212 (104.212 - 100.000)
- Doanh thu hoạt động tài chính từ tiền lãi vào ngày 31/12

Có TK Đầu tư dài hạn 842
Có TK Doanh thu HĐTC 6.158
Phân bổ theo lãi suất thị trường
Bảng phân bổ chiết khấu theo lãi suất thị trường Thời điểm

Tiền lãi theo lãi
suất
trái phiếu (7%)

Tiền lãi theo lãi
suất
thị trường (8%)

Phân bổ chiết
khấu cho
mỗi kỳ hạn lãi
Giá trị trái
phiếu
tại thời điểm

(1)=
100.000*7%
(2) = (4)*8% (3) = (2) - (1) (4)
1/1/2000 96.007

31/12/2000


7.000

7.857

857

99.074

31/12/2004

7.000

7.926

926

100.000

Tổng 35.000

38.993

3.993* Phương pháp hạch toán
- Ngày mua trái phiếu
Nợ TK Đầu tư dài han: 96.007
Có TK Tiền: 96.007
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2000

thị trường (6%)

Phân bổ chiết
khấu cho
mỗi kỳ hạn lãi
Giá trị trái
phiếu
tại thời điểm
(1)= 100.000*7%

(2) = (4)*6% (3) = (1) - (2) (4)
1/1/2000 104.212

31/12/2000

7.000

6.253

747

103.465

31/12/2001

7.000

6.208

792


100.000

Tổng 35.000

30.788

4.212
* Phương pháp hạch toán:
- Ngày mua trái phiếu:
Nợ TK Đầu tư dài hạn: 104.212
Có TK Tiền: 104.212
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2000:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 747
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.253
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2001:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 792
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.208
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2002:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 840
Có TK Doanh thu HĐTC: 6.160
- Ngày nhận tiền lãi (31/12) năm 2003:
Nợ TK Tiền: 7000
Có TK Đầu tư dài hạn: 890