Mối quan hệ giữa KTNN với HĐND và
UBND trong kiểm toán ngân sách địa
phương – Thực trạng và giải pháp
Kiểm toán ngân sách địa phương (NSĐP) là việc kiểm tra, đánh
giá và xác nh
ận tính đúng đắn, trung thực của báo cáo quyết toán
ngân sách và các cấp của địa phương; việc tuẩn thủ pháp luật;
tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý sử dụng NSĐP,
tiền và tài sản nhà nước do địa phương quản lý sử dụng. hoạt
động kiểm toán NSĐP bao gồm cả kiểm toán báo cáo tài chính,
kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động; có thể đư
ợc vận dụng
các hình thức kiểm toán đa dạng: kiểm toán trước, trong và sau
khi thực hiện dự toán ngân sách; phạm vi bao gồm ngân sách
của tất cả các cấp của địa phương.
Kể từ khi thành lập đến nay (tháng 7/1994), cơ quan KTNN đã
tiến hành ki
ểm toán báo cáo quyết toán NSĐP của tất cả các tỉnh,
thành phố trực thuộc trung ương trong cả nước (khoảng 3-4 lượt
kiểm toán/tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương). Ho
ạt động kiểm
toán NSĐP đã mang lại những ý nghĩa quan trọng, góp phần tích
cực vào việc nâng cao chất lượng, quản lý, điều hành ngân sách
các cấp ở địa phương; đồng thời cũng đã từng bước đổi mới và
có những cải tiến nhằm đáp ứng yêu cầu của quản lý và điều
hành ngân sách các cấp địa phương như: định hình mô hình tổ
chức cuộ kiểm toán, mục tiêu, nội dung, trình tự thực hiện, hồ sơ
biểu mẫu kiểm toán…Những kết quả bư
ớc đầu đó góp phần từng
bước nâng cao chất lượng hoạt động, quản lý và thực hiện kiểm
toán báo cáo quyết toán NSĐP.

xã hộ của địa phương qua hoạt động của HĐND; đồng thời đề
nghị HĐND đưa ra các yêu cầu, nội dung, đơn vị đợc kiểm toán
nếu thấy cần thiết để phục vụ cho việc giám sát của HĐND.
Thông thường nội dung này là vấn đề quan tâm của KTNN như
ng
trên thực tế lại ít thu hút sự quan tâm của thường trực HĐND. Ít
có HĐND nào đưa ra các yêu cầu về nội dung, đơn vị được kiểm
toán hoặc cung cấp thông tin để KTNN có thể đi sâu kiểm toán.
Sau đó, Đoàn khảo sát có buổi làm việc với UBND tỉnh có đại
diện của HĐND và các Sở, ban ngành có liên quan đ
ể thống nhất
sơ bộ về nội dung và đơn vị dự kiểm kiểm toán.
Trong khâu thực hiện kiểm toán NSĐP.
Sau khi kế hoạch kiểm toán được phê duyệt, các KTNN chuyên
ngành, khu vực sẽ triển khai kiểm toán tại địa phương. Đoàn
kiểm toán sẽ làm việc với UBND tỉnh về nội dung, phạm vi kiểm
toán, đơn vị được kiểm toán theo quyết định kiểm toán. Đồng
thời, Đoàn kiểm toán đề nghị UBND tỉnh giao cho một đơn vị
thường trực thay mặt UBND tỉnh để thường xuyên trao đổi thông
tin giữa đoàn kiểm toán với địa phương. Thông thường sở Tài
chính được giao nhiệm vụ thường trực, thay mặt địa phương đi
ều
phối các đơn vị ở địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm toán
với tư cách là đơn vị được kiểm toán. Sở Tài chính là đơn vị
thường xuyên nắm bắt, trao đổi thông tin giữa đoàn ki
ểm toán với
UBND tỉnh. Trong quá trình kiểm toán, nếu có phát sinh vướng
mắc hoặc bất cứ khó khăn nào, đoàn kiểm toán sẽ trao đổi với
địa phương thông qua Sở Tài chính hoặc làm việc trực tiếp với
lãnh đạo tỉnh, hoặc có thể trao đổi với lãnh đạo tỉnh, các Sở, ban

và kiến nghị đối với quyết toán ngân sách địa phương cũng như
công tác quản lý ngân sách ở địa phương qua công tác kiểm
toán. Các kiến nghị gồm:
(1) Kiến nghị UBND tỉnh và các Sở, ban ngành có liên quan về
những vấn đề đó phát hiện qua kiểm toán cần phải thực hiện,
chấn chỉnh, rút kinh nghiệm hoặc cải tiến công tác quản lý tài
chính ngân sách ở địa phương.
(2) Kiến nghị HĐND tỉnh liên quan đến chức năng nhiệm vụ của
mình như kiến nghị phê chuẩn quyết toán ngân sách, hủy bỏ các
văn bản trái pháp luật thuộc thẩm quyền, ra nghị quyết về việc
thực hiện kết luận và kiến nghị kiểm toán.
Trong khâu kiểm tra thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Việc tổ chức thực hiện kiến nghị kiểm toán thuộc nhiệm vụ của
UBND tỉnh. Đồng thời, với văn bản phát hành báo cáo kiểm toán,
Tổng Kiểm toán Nhà nước còn có công văn gửi trực tiếp Chủ tịch
UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thông báo và
yêu cầu thực hiện các kết luận, kiến nghị của KTNN. Sau khi báo
cáo kiểm toán được phát hành, có thể được HĐND ra nghị quyết
yêu cầu thực hiện kiến nghị kiểm toán, UBND tỉnh có trách nhiệm
tổ chức thực hiện kiến nghị kiểm toán. UBND có trách nhiệm báo
cáo KTNN về kết quả thực hiện kến nghị kiểm toán. Định kỳ, sau
một khoảng thời gian nhất định, KTNN sẽ tổ chức kiểm tra việc
thực hiện kiến nghị kiểm toán và báo cáo Tổng KTNN kết quả
thực hiện kiến nghị và kiểm tra việc thực hiện kiến nghị tại địa
phương.
Trong những năm gần đây, KTNN còn tổ chức một số hội thảo,
tọa đàm với HĐND, UBND, các Sở, ban ngành của các địa
phương về thực trạng và giải pháp nâng cáo chất lượng kiểm
toán NSĐP, đồng thời lắng nghe ý kiến của các địa phương về tổ

hoạt động của KTNN, đã sử dụng nhiều hơn kết quả kiểm toán
phục vụ hoạt động điều hành, quản lý và giám sát ngân sách.
Ngược lại, KTNN cũng đã chú trọng hơn mối quan hệ phối hợp
với UBND, và HĐND: chú ý đến các thông tin do UBND cấp,
Lãnh dạo UBND cung cấp và các thông tin nhận được từ HĐND,
coi đây là ngu
ồn thông tin quan trọng phục vụ công tác kiểm toán.
Việc trao đổi thông tin giữa đoàn kiểm toán với HĐND và UBND
đã trở nên thường xuyên hơn và có chất lượng hơn.
- Ba là, chất lượng kiểm toán được nâng cao thông qua mối quan
hệ giữa KTNN với HĐND và UBND. Từ việc trao đổi thông tin
giữa KTNN với các cơ quan chính quyền địa phương, nhất là
thông tin yêu cầu của HĐND phục vụ giám sát, thông tin yêu cầu
của UBND trong việc điều hành ngân sách đó, giúp cho hoạt
động kiểm toán hướng đúng trọng tâm, trọng điểm, có thông tin
sát thực về thực trạng quản lý ngân sách ở địa phương, từ đó m
à
hướng các kết luận, kiến nghị của KTNN vào đúng yêu cầu của
công tác quản lý tài chính ngân sách ở địa phương. Các kết luận
và kiến nghị của KTNN phù hợp với thực tiễn của địa phương
nên tính thực thi sẽ cao hơn, chất lượng hơn, đảm bảo được
thực hiện đầy đủ hơn. M
ặt khác, qua mói quan hệ giữa KTNN với
HĐND và UBND thể hiện sự quan tâm của địa phương đến hoạt
động kiểm toán đó giúp cho các KTV quan tâm hơn đến chất
lượng kiểm toán, quan tâm hơn đến các phát hiện, kết luận và
kiến nghị để đảm bảo thực thi, phù hợp với thực tiễn. Các đơn vị
được kiểm toán ở địa phương cũng chú ý hơn đến hoạt động
kiểm toán, cung cấp thông tin cho kiểm toán kịp thời, đầy đủ hơn,
từ đó giúp cho việc nâng cao chất lượng kiểm toán.

trong hoạt động giữa KTNN với hoạt động giám sát cơ bản của
HĐND. Thực tế là từ khi Luật KTNN có hiệu lực đến nay, KTNN
chưa nhận được bất kỳ yêu cầu nào của UBND và HĐND các
cấp trong vấn đề kiểm toán ngân sách địa phương, mặc dù Luật
KTNN có quy định thẩm quyền này.
- Hai là, mối quan hệ giữa KTNN với HĐND và UBND còn thiếu
tính liên tục do cơ chế cung cấp thông tin giữa địa phương và
KTNN chưa được xác lập và quy định rõ ràng. Việc cung cấp,
trao đổi thông tin chưa được thực hiện theo yêu cầu cơ bản của
mỗi bên, nhất là khi KTNN yêu cầu khi thực hiện các cuộc kiểm
toán ngân sách địa phương. Dữ liệu thông tin về tài chính – ngân
sách ở KTNN Trung ương (TW) cũng như ở từng kiểm toán khu
vực còn thiếu tính đồng bộ, hệ thống và cập nhật.
- Ba là, quan hệ phối hợp giữa KTNN với HĐND và UBND mới
chủ yếu diễn ra ở cấp tỉnh, các cấp chính quyền khác như quận,
huyện, xã phường, thị trấn hầu như chưa có gì.
- Bốn là, trong việc xây dựng, quyết định dự toán ngân sách địa
phương thì hầu như cũng chưa có mối quan hệ gì gi
ữa KTNN với
HĐND và UBND các cấp. Hàng năm KTNN TW mới chỉ cử một
số cán bộ, KTV tham gia thảo luận ngân sách (vòng 1) giữa Bộ
Tài chính và lãnh đạo địa phương theo yêu cầu của Bộ T
ài chính.
- Năm là, việc tổ chức thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán
nhìn chung còn rất hạn chế. Mặc dù khi phát hành báo cáo kiểm
toán, Tổng KTNN đều có văn bản gửi chủ tịch UBND cấp tỉnh
thông báo kết quả và yêu cầu thực hiện kết luận, kiến nghị của
KTNN nhưng việc xử lý kết quả kiểm toán mới chỉ chủ yếu dừng
ở việc xử lý tài chính (thu, nộp ngân sách; điều chỉnh quyết
toán…) còn việc xem xét, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức,