Bài Tiểu Luận Môn Lịch Sử Việt Nam
Họ và tên: Đào Văn Huyến - MSSV: 209070059
Đề tài: Tại sao cải cách của Hồ Quý Ly lại thất bại?
LỜI MỞ ĐẦU
Trong lịch sử việt nam từ khi dựng nước cho đến nay đã có rất nhiều
cuộc cải cách, đổi mới nhằm hoàn thiện hơn bộ máy nhà nước và các chính
sách cai trị. Đặc biệt là từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XV, qua năm thế kỷ phát
triển từ các phương thức sản xuất tiền phong kiến sang phong kiến không
phải trải qua một cuộc cách mạng vũ trang nào, nhưng lại qua các cuộc cải
cách, đổi mới có hiệu quả. Mà đặc biệt là hai cuộc cải cách (của họ Khúc và
nhà Hồ) và hai cuộc đổi mới (từ Tiền Lê sang Lý, từ Lý sang Trần).
Cả bốn đều nhằm giải quyết những khủng hoảng xã hội, cũng cố lại
bộ máy nhà nước, đẩy mạnh tiến bộ xã hội. Nhưng nếu hai cuộc đổi mới (từ
Tiền Lê sang Lý, từ Lý sang Trần) đã thành công mỹ mãn, cuộc cải cách của
họ khúc cũng đã dành được những thắng lợi cơ bản, tạo ra được bước phát
triển tích cực của xã hội phong kiến Việt Nam, thì cuộc cải cách của Hồ Quý
Ly cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV đã thành công một cách hạn chế mà cái
hạn chế lớn nhất lại là sự phá hoại của giặc ngoại xâm. Nó để lại một bài học
sâu sắc cho hiện tại.
Công cuộc đổi mới, cải cách của chúng ta hiện nay đã kế thừa truyền thống
của cha ông, rút ra những kinh nghiệm từ lịch sử dân tộc và thế giới, phát
huy đến cao độ tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, nắm vững quyền dân tộc
tự quyết để không ngùng dành thắng lợi.
Bản thân là một người dân Việt Nam và cũng vinh dự được sinh ra và
lớn lên trên mảnh đất lịch sử anh Hùng có dòng sông Mã thân thương đó là
quê hương Thanh Hóa. Nơi đã nổ ra rất nhiều cuộc khởi nghĩa như: khởi
nghĩa Lam Sơn, khởi nghĩa chiến khu Ba Đình(huyện Nga Sơn)…và là đất
tổ của các triều đại như nhà Nguyễn, nhà Lê, Nhà Hồ…Cùng với sự phân
công của giáo viên bộ môn và là người được sinh ra tại Thanh Hóa cũng
muốn được giới thiệu về những gì liên quan dến lịch sử của quê mình, em
xin chọn đề tài “Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly”. Em hy vọng qua bài tiểu

Tôn- Thanh Hóa), để lại cho đời sau một công trình kiến trúc lớn, tục gọi là
thành nhà Hồ.
Hồ Quý Ly cũng định cách thức mũ và phẩm phục của các quan văn
võ: Nhất phẩm màu áo tía, nhị phẩm áo màu đại hồng, tam phẩm áo màu hoa
đào, tứ phẩm màu lục, ngũ phẩm trở xuống màu xanh biếc. Chế độ Thái
thượng hoàng được bãi bỏ cuối thời trần, nhưng đến khi nhà trần thành lập,
năm 1404 Hồ Quý Ly nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương và tự xưng là
Thái Thượng hoàng.
Về hành chính địa phương của nhà Hồ cơ bản giống Nhà Trần:
Không theo nề nếp nhà tiền Lê, Lý, Trần phong tặng quan tước cho
quý tộc tôn thất. Không đưa nhiều quý tộc nhà Hồ vào bộ máy nhà nước. Hồ
Hán Thương “cấm người tôn thất, cung nhân không được xưng quý hiệu,
người vi phạm bị trị tội”
Triều đình trung
ương
Huyện
LộTrấn
Huyện châu
Phủ
châu
Sách
động
hươngXã
XãII. Cải cách quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, chủ yếu là quan hệ ruộng

trả 5 quan tiền. Người nào đáng được có gia nô phải xuất trình chúc thư ba
đời. Nô người nước ngoài thì không theo lệ này. Các nô đều thích vào trán
để đánh dấu,…”
Mục tiêu của “hạn nô” cũng đồng nhất với “hạn điền” là đánh vào cả thế
và lực của quý tộc phong kiến, như sử cũ ghi rõ: “Bấy giờ bọn sĩ đại phu
tham phú quý, mong được lòng họ Hồ, đâng thư khuyên giết hại con cháu
nhà Trần, giảm bớt số ruộng và nô để nén bớt thế lực của họ, như bọn Hoàng
Hối Khanh, Nguyễn Hy Chu, Đồng Thức, còn lại thì nhiều vô kể”
Đây không chỉ giảm ưu thế về kinh tế, mà còn làm giảm sức mạnh quân
sự của quý tộc. Sức mạnh quân sự của gia nô, nô tì thời Trần đả được biểu lộ
trong cuộc chiến thắng Nguyên Mông, nay quý tộc có thể dùng sức mạnh đó
đánh vào “kẻ tiếm ngôi” là Hồ Quý Ly”, buộc họ Hồ phải đề phòng. Mặt
khác cũng để hạn chế sự rối loạn xã hội bởi vì trong khủng hoảng, nhiều gia
nô đã bỏ chủ đi theo nông dân khởi nghĩa,
Nhưng cũng như hạn điền, “hạn nô” cũng là chính sách nửa vời.
Đáng lẻ “hạn nô” là để giải phóng sức sản xuất xã hội, thì đây lại đưa nô
xung công và xung vào quân dịch để cũng cố chế độ phong kiến quan liêu.
Như vậy là vẫn duy trì tàn dư của phương thức sản xuất châu Á về công hữu
hóa sức lao động, hạn chế sự phát triển kinh tế hàng hóa- tiền tệ. Cũng có
thể nói như ngôn ngữ ngày nay là “hạn nô” đúng ở đầu vào nhưng sai ở đầu
ra.
IV. Cải cách văn hóa, giáo dục
Hồ Quý Ly là vị vua Việt Nam đầu tiên quyết định dùng chữ Nôm để
chấn hưng nền văn hóa dân tộc, cho dịch các kinh, thư, thi. Chính ông đã
biên tập thiên "vô dật" để dạy cho con cái nhà quan và soạn ra 14 thiên Minh
đạo dâng lên Trần Nghệ Tông khi trước.
Về mặt xã hội, ông thiết lập sở "Quản tế" (như ty y tế ngày nay). ở
các lộ, ông đều lập một kho lúa gọi là "Thường bình", lấy tiền công mua lúa
trữ vào, phòng những năm mất mùa đem bán rẻ cho dân chúng.
Khuyến khích sử dụng chữ Nôm, tự mình làm thơ chữ Nôm và giải

Hồ Quí Ly ra lệnh :"Cấm tuyệt tiền đồng. Kẻ nào vi phạm bị trị tội như
làm tiền giả. Kẻ làm tiền giả bị tội chết, ruộng đất, tài sản bị tịch thu" .
Tháng 9-1399, để bảo vệ vòng thành kinh đô băng tre gai vừa mới xây dựng
ở Tây Đô (Thanh hoá), Quí Ly ra lệnh: "Dân chúng ai lấy trộm măng tre bị
xử tử" , Nguyên nhân dẫn đến cải cách thì nhiều, có thể do bắt chước
trung quốc, có thể vì nhu cầu quân sự ( thu đòng để đúc vũ khí)…,củng có
thể do yêu cầu phát trienr kinh tế đại việt mà hồ quý ly đã cảm nhận được.
Việc đề ra những biện pháp cưỡng ép nghiêm ngặt như trên đã phần nào
phản ánh sự mất lòng dân( vì kinh tế tiền tệ phát huy tác dụng theo những
quy luật khách quan của nó, không thể dùng những biện pháp hành chính để
cưỡng ép được)
VI. Cải cách về quân sự
Trước sự lăm le xâm lược của nhà Minh, Hồ Quý Ly tích cực chấn chỉnh
quân đội, xây thành, đóng thuyền chiến, v.v. Ông thường hỏi các quan: “Ta
làm thế nào cho có 100 vạn quân để dánh giặc Bắc? ”
Để có nhiều quân, năm 1401 Hồ Quý Ly lập ra hộ tịch bắt mọi người
cứ 2 tuổi trở lên phải kê khai ai ẩn náu phải phạt. Hộ tịch làm xong, số người
từ 15 tuổi đến 60 hơn gấp mấy lần trước. Quân số do vậy tăng thêm nhiều.
Năm 1402, xét duyệt quân ngũ, chọn tráng đinh, cho người nghèo
sung vào quân trợ dịch sau đó đổi thành quân bồi vệ,…
Hồ Quý Ly đặc biệt chú trọng luyện tập thủy binh để giữ mặt sông
mặt biển. Ông cho đóng những con thuyền lớn bên trên lát ván để đi lại dễ
dàng, khoang dưới cho người chèo chống rất lợi hại. ở các cửa bể và những
nơi hiểm yếu trên các sông lớn, ông cho đóng cọc, hình thành những trận địa
mai phục quy mô.
Năm 1405, chấn chỉnh lại tổ chức quân đội. Về biên chế quân đội,
Quý Ly phân chia Nam Bắc gồm 12 vệ, Đông Tây phân ra 8 vệ. Mỗi vệ có
18 đội, mỗi đội có 18 người. Đại quân có 30 đội, trung quân 20 đội Mỗi
doanh có 15 đội, mỗi đoàn có 10 đội. Ngoài ra còn 5 đội cấm vệ quân. Tất cả
do một Đại tướng thống lĩnh.

Phần II: NGUYÊN NHÂN THẤT BẠI CỦA CUỘC CẢI CÁCH
 Thứ nhất: Nhiều chính sách của Hồ Quý Ly không phù hợp
với điều kiện lịch sử hiện tại, quá sức so với hoàn cảnh của lịch sử lúc đó:
chính sách tiền giấy tuy có tư tưởng tiến bộ tuy nhiên so với hoàn cảnh
lịch sử lúc đó là hoàn toàn không phù hợp, nhân dân không quen dùng
tiền giấy do đó chính sách phát hành tiền giấy không phát huy hiệu quả.
 Thứ hai: Nhiều chính sách thực hiện không triệt để như “hạn
điền”, “hạn nô” do đó không đem lại hiệu quả. Hai chính sách này có thể
nói này về tư tưởng là tiến bộ nhưng việc thực hiện lại không mang lại
kết quả, chúng đều là những chính sách nửa vời, đúng ở đầu vào nhưng
sai ở đầu ra. Do đó đã không giải phóng được sức lao động để phát triển
kinh tế.
 Thứ ba: Nguyên nhân quan trọng dẫn đến thất bại của nhà Hồ
đó là do họ không được lòng dân. Hồ Nguyên Trừng đã từng nói:
“Không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo”.Cuộc tàn sát đẫm máu
đối với quý tộc nhà Trần của Hồ Quý Ly, đã gây nên sự bất mãn của
nhân dân. Nhân dân lúc này cũng đang rất coi trọng nhà trần. Hồ Quý Ly
luôn bị coi là “kẻ tiếm ngôi”. Ngoài ra nhiều chính sách đàn áp dã man
của hồ quý ly đã gây nên sự chống đối của nhân dân. Sự áp đặt nhân dân
trong việc sử dụng tiền giấy đã không những không mang lại kêt quả mà
còn gây ra sự chông đối mạnh mẽ trong nhân dân.
 Thứ tư: Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly diễn ra trong hoàn cảnh
đầy khó khăn và phức tạp: khủng hoảng kinh tế- xã hội trên nhiều măt:
Cuộc đấu tranh mạnh mẽ giữa tư tưởng phật giáo và nho giáo
Nhân dân cực khổ, nạn đói mất mùa liên tục xảy ra
Quý tộc nhà Trần ra sức chống đối họ Hồ, với tư tưởng “phù Trần,
giệt Hồ”
Bên ngoài thì giặc Minh đang hăm he xâm chiếm nước ta
 Thứ năm: Năng lực của Hồ Quý Ly bị hạn chế:
Tài năng kinh tế của Hồ Quý Ly chưa cao, tuy bắt mạch trúng được yêu