Công nghệ xử lý Chất thải nguy hại
Các phương pháp hoá học và vật lý
Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp vật lý nhằm tách chất nguy
hại ra khỏi chất thải bằng các phương pháp tách pha.
Xử lý chất thải nguy hại bằng phương pháp hoá học nhằm thay đổi tính
chất hoá học của chất thải để chuyển nó về dạng không nguy hại.
 Lọc. Lọc là phương pháp tách hạt rắn từ dòng lưu chất (khí, lỏng
hay kem nhão…) khi đi qua môi trường xốp (vật liệu lọc). Các hạt
rắn được giữ lại ở vật liệu lọc. Quá trình lọc có thể thực hiện nhờ
chênh lệch áp suất gây bởi trọng lực, lực ly tâm, áp suất chân
không, áp suất dư.
 Kết tuả. Kết tuả là quá trình chuyển chất hoà tan thành dạng
không tan bằng các phản ứng hoá học tạo tủa hay thay đổi thành
phần haó chất trong dung dịch (thay đổi pH…), thay đổi điều kiện
vật lý của môi trường (hạ nhiệt độ) để giảm độ hoà tan của hoá
chất, phần không tan sẽ kết tinh. Phương pháp kết tuả thường
dùng kết hợp với các quá trình tách chất rắn như lắng cặn, ly tâm
và lọc.
 Oxy hoá khử. Phản ứng oxy hoá khử là phản ứng trong đó trạng
thái oxy hoá của một chất phản ứng tăng lên trong khi trạng thái
oxy hoá của một chất khác giảm xuống. Chất cho điện tử là chất
khử, chất nhận điện tử là chất oxy hoá. Để thực hiện quá trình
oxy hoá khử, người ta trộn chất thải với hoá chất xử lý (tác nhân
oxy hoá hay khử) hay cho tiếp xúc các hoá chất ở các dạng dung
dịch với hoá chất ở thể khí.
 Bay hơi. Bay hơi là làm đặc chất thải dạng lỏng hay huyền phù
bằng phương pháp cấp nhiệt để hoá hơi chất lỏng. Phương pháp
này thường dùng trong giai đoạn xử lý sơ bộ để giảm số lượng
chất thải cần xử lý cuối cùng.
 Đóng rắn và ổn định chất thải

thải rắn dưới tác dụng của nhiệt và quá
trình
oxy hóa hoá học. Bằng cách đ
ốt chất thải ta
có thể giảm thể tích của nó đến 80-
90%.
Nhiệt độ buồng đốt phải cao h
ơn 800oC.
S
ản phẩm sau cùng bao gồm khí có nhiệt
độ cao bao gồm nitơ và cacbonic, hơi nư
ớc,
và tro. Năng lượng có thể thu hồi đư
ợc từ
quá trình trao đ
ổi nhiệt do khí sinh ra có
nhiệt độ cao.
Đốt thùng quay. Lò đốt thùng quay được sử dụng để xử lý các loại chất
thải nguy hại ở dạng rắn, cặn, bùn và cũng có thể ở dạng lỏng. Thùng
quay hoạt động ở nhiệt độ khoảng 1100°C. Đốt. Đốt là quá trình oxy
hoá ở nhiệt độ cao bằng
oxy không khí. Bằng cách
đốt chất thải nguy hại, ta
có thể giảm thể tích của
nó đến 80-90%. Nhiệt độ
buồng đốt phải cao hơn
800 oC. Sản phẩm cuối

dạng rắn, lỏng và khí.
Nhiệt phân là quá trình tiêu hủy hay biến đổi hoá học xảy ra do nung
nóng trong điều kiện không có oxy. Quá trình nhiệt phân gồm hai giai
đoạn. Giai đoạn một là quá trình khí hoá. Chất thải được gia nhiệt để
tách thành phần dễ bay hơi như khí cháy, hơi nước… ra khỏi thành
phần cháy không hoá hơi và tro. Giai đoạn hai các thành phần bay hơi
được đốt ở điều kiện phù hợp để tiêu hủy hết các cấu tử nguy hại.
Nhiệt phân bằng hồ quang - plasma. Thực hiện quá trình đốt ở nhiệt độ cao (có thể đến 10.000°C) để tiêu hủy chất thải có tính độc cực mạnh.
Sản phẩm là khí H2 và CO, khí axit và tro.
Các phương pháp sinh học
Chất thải nguy hại cũng có thể xử lý bằng phươg pháp sinh học ở điều
kiện hiếu khí và yếm khí như chất thải thông thư
ờng. Tuy nhiên, bổ sung
chủng loại vi sinh phải thích hợp và điều kiện tiến hành được kiểm soát
chặt chẽ hơn.
 Quá trình hiếu khí. Quá trình xử lý sinh học hiếu khí là quá trình
hoạt động của vi sinh vật chuyển chất hữu cơ thành các hợp chất
vô cơ (quá trình khoáng hoá) trong điều kiện có oxy. Sản phẩm
của quá trình là CO
2
, H
2
O,
 Quá trình yếm khí. Quá trình xử lý sinh học hiếu khí là quá trình
khoáng hoá nhờ vi sinh vật ở điều kiện không có oxy. Công nghệ
xử lý sinh học yếm khí tạo thành sản phẩm khí CH
4

chuyến chất thải. Thông báo này phải bao gồm:
o Mã số chất thải nguy hại;
o Tiêu chuẩn xử lý thích hợp và những điều cấm áp dụng;
o Danh mục chất thải kèm theo mỗi chuyến hàng;
o Dữ liệu phân tích chất thải, nếu có.
 Nếu đơn vị tạo ra chất thải đang quản lý một chất thải bị hạn chế
mà đạt tiêu chuẩn xử lý, đơn vị này phải xuất trình thông báo và
giấy chứng nhận rằng chất thải này đạt tiêu chuẩn xử lý. Giấy
chứng nhận phải được ký duyệt bởi các cấp có thẩm quyền.
 Nếu chất thải dễ bị lan truyền rộng từ nơi này đến nơi khác trên
toàn lãnh thổ, thì với mỗi chuyến chất thải, đơn vị tạo ra chất thải
phải gởi kèm theo một thông báo cho nơi tiếp nhận rằng chất thải
này không bị cấm chôn lấp.
 Nếu đang qu
ản lý một chất thải bị hạn chế trong các bồn hay tank
và đang tiếp tục xử lý cho đạt tiêu chuẩn thải bỏ, đơn vị tạo ra
chất thải lên kế hoạch phân tích chất thải bằng văn b
ản. Kế hoạch
này phải được nộp cho các cơ quan có th
ẩm quyền trong vòng 30
ngày trước khi xử lý. Bản sao của kế hoạch này phải được lưu lại
để tiện theo dõi.
 Nếu đơn vị t
ạo ra chất thải xác nhận rằng chất thải này bị hạn chế
dựa trên lý thuyết hay kiểm tra thực tế, những bản sao của tất cả
các hồ sơ có liên quan đến quyết định này phải được đính kèm
vào hồ sơ.
 Nếu đơn vị phát sinh chất thải bị hạn chế xác nhận rằng họ khôn
g
phải chịu trách nhiệm về mặt pháp lý đ

Chôn lấp an toàn
Hi
ện nay,
phương
pháp th
ải
b
ỏ thông
d
ụng nhất
là chôn l
ấp
an toàn.
Chôn l
ấp là
bi
ện pháp
cô l
ập chất
th
ải nhằm
gi
ảm thiểu
khả n
ăng
phát tán
ch
ất thải
vào môi
trư

liên quan, khoảng cách vận chuyển. Hạn chế đặt gần khu dân c
ư, sân
bay, khu ruộng trồng lương thực, đất ướt, đất nứt, vùng có nguy c
ơ
động đất và khu vực không ổn định, gần sông suối, các nguồn nư
ớc sử
dụng trong sinh hoạt.

- Nguyên tắc thiết kế bãi chôn lấp: Các chất thải đ
ộc hại khi tiếp xúc với nhau có thể sinh ra các chất có tính độc hại cao hơn hay có th
ể xảy ra
phản ứng tạo thành các chất ô nhiễm, cho nên cần thiết kế các ng
ăn
chôn lấp riêng biệt đối với từng chất để chúng không có cơ h
ội kết hợp
với nhau.

- Quy tắc vận hành bãi chôn lấp: Trong khi bãi đang hoạt đ
ộng, cần có
biện pháp kiểm soát các tác nhân gây bệnh, các khí sinh ra, nư
ớc rò rỉ,
nước chảy qua, nước chảy tràn, nước thấm. Thực hiện chương tr
ình
giám sát môi trường: chất lượng nư
ớc ngầm xung quanh khu vực bãi
chôn lấp, các loại khí độc và dễ cháy,… khi vận hành cũng nh
ư sau khi