Sinh sản ở thực vật-1 I. Mục tiêu

Học xong phần A học sinh phải:
- Phân biệt được sinh sản vô tính và sinh sản
hữu tính ở thực vật
- Phân biệt được sinh sản vô tính tự nhiên và
sinh sản vô tính nhân tạo
- Nêu được các quá trình thụ phấn, thụ tinh, quá
trình chín quả và hạt
- Làm quen với các ứng dụng thực tiễn của sinh
sản vô tính và hữu tính của thực vật trong nông
nghiệp
- Xây dựng ý thức quan sát và giải thích những
vấn đề đặt ra của thực tiễn sản xuất bằng các
kiến thức đã học được.

II. Tóm tắt nội dung

1. Sinh sản vô tính ở thực vật

Sinh sản vô tính là sự hình thành cây mới mang
đặc tính giống hệt cây mẹ, từ một phần của cơ
quan sinh dưỡng (rễ, thân, lá, chồi,…) không có
sự kết hợp giữa tính đực và cái. Sinh sản vô
tính còn gọi là sinh sản sinh dưỡng.
Sinh sản sinh dưỡng ở thực vật có hoa


Chọn cây khoẻ, mập, gọt lớp vỏ, bọc đất mùn
quanh lớp vỏ bóc hay ghim giữ phần vỏ bóc
xuống lớp đất mặt, đợi khi ra rễ cắt rời cành
đem trồng.

c) Ghép

Ghép là phương pháp nhân giống lợi dụng tính
chất tốt của một đoạn thân, cành, chồi (cành
ghép) của một cây này ghép lên thân hay gốc
của một cây khác (gốc ghép) sao cho phần vỏ
có các mô tương đồng tiếp xúc và ăn khớp với
nhau. Chỗ ghép sẽ liền lại và chất dinh dưỡng
của gốc ghép sẽ nuôi cành ghép. Cành ghép sẽ
mang thêm đặc tính của gốc ghép mà ta cần.
Hai cây cùng ghép có thể cùng loài, cùng giống,
chỉ khác nhau một số đặc tính mong muốn ở
gốc ghép (chịu lạnh, nóng, mặn, chống sâu
bệnh, năng suất cao và phẩm chất hoa quả
ngon)
Có nhiều kiểu ghép: ghép áp, ghép nêm, ghép
dưới vỏ, ghép mắt, ghép cửa sổ, ghép chữ T
v.v…

d) Nuôi cấy mô

Dựa trên nguyên lý cơ bản về sinh sản sinh
dưỡng: mọi cơ thể thực vật (cũng như động vật)
đều gồm các tế bào, là các đơn vị cơ bản cùng
mang một lượng thông tin di truyền. Do đó trong


Một tế bào lưỡng bội nằm gần lỗ thông của
noãn phân chia giảm phân cho bốn tế bào con
đơn bội. Một trong 4 tế bào sẽ phân chia liên
tiếp để tạo nên túi phôi, ba tế bào đơn bội kia
thui héo dần. Túi phôi chứa noãn cầu đơn bội
(trứng) và nhân phụ (2n)

- Sự thụ phấn

Thụ phấn là quá trình chuyển hạt phấn từ nhị
sang đầu vòi nhụy của hoa trên cùng cây (tự thụ
phấn) – thụ phấn trực tiếp), hay rơi trên đầu
nhụy một cây khác loài (thụ phấn chéo – thụ
phấn gián tiếp)
Sự thụ phấn chéo có thể do tác nhân tự nhiên
(gió, nước, sâu bọ) hay nhân tạo (do người)

- Sự nảy mầm của hạt phấn

Hạt phấn rơi vào đầu nhụy gặp thuận lợi sẽ nảy
mầm mọc ra một ống phấn. ống phấn theo vòi
nhuỵ đi vào bầu nhụy, hai giao tử đực nằm trong
ống phấn, được ống phấn mang tới noãn.

- Sự thụ tinh

Khi ống phấn đến noãn, qua lỗ noãn tới túi phôi,
một giao tử đực kết hợp với noãn cầu thành hợp
tử, còn tinh tử đực thứ hai kết hợp với nhân phụ

hình thành.

- Tăng độ mềm

Khi quả chín pectat canxi gắn chặt ở tế bào quả
xanh bị phân huỷ, các tế bào rời nhau,
xenlulozơ vách tế bào bị thuỷ phân, phân giải
làm tế bào vỏ và ruột quả mềm ra.

b) Các điều kiện ảnh hưởng đến sự chín ở
quả

- Etylen: Kích thích hô hấp, làm tăng tính thấm
của màng, giải phóng các enzim thuỷ phân làm
quả chín nhanh.
- Khi bảo quản quả, hạt trong bao gói kín, hô
hấp quả, hạt làm tăng hàm lượng CO2 (có khi
đến 10c% ) và trong trường hợp này, quả sẽ
chậm chín.
- Nhiệt độ cao kích thích sự chín, nhiệt độ thấp
làm chậm sự chín quả, hạt.