Zarathustra đã nói như thế
VỀ NHỮNG BIẾN CỐ VĨ ĐẠI

Trên biển - không xa quần đảo Vĩnh Phúc của Zarathustra mấy - có
một hải đảo - nơi đấy có một ngọn núi phun lửa không ngừng. Dân chúng,
nhất là những mụ già trong đám dân chúng bảo rằng hòn đảo đó được đặt
như một tảng đá chặn trước cửa vào hỏa ngục, và con đường hẹp dẫn đến
cánh cửa ấy xuyên qua giữa núi lửa.
Vào thời kỳ đó, khi Zarathustra cư ngụ trên quần đảo Vĩnh Phúc, có
một chiếc tàu đến buông neo tại hải đảo núi lửa, và thủy thủ đoàn lên bộ, đi
săn thỏ. Nhưng vào khoảng giờ ngọ, giữa lúc thuyền trưởng cùng các thủy
thủ tụ họp lại, đột nhiên họ nhìn thấy một người bước đi trên không, tiến lại
gần họ, rồi một giọng nói cất lên rõ rệt từng lời: “Đến lúc rồi, đã đúng lúc
rồi!” Khi chiếc bóng đến gần sát bên họ - chiếc bóng lướt qua rất nhanh về
phía ngọn núi lửa, như một bóng ma, - họ kinh ngạc nhận ra đấy chính là
Zarathustra; bởi vì mọi người đều đã gặp mặt hắn, chỉ trừ viên thuyền
trưởng; và họ yêu thương Zarathustra như dân chúng vẫn thường thương yêu
- một tình yêu pha lẫn sợ hãi ngang nhau.
Viên tài công già la lên: “Nhìn kìa! Zarathustra đang đi xuống hỏa
ngục!”
Vào đúng lúc những thủy thủ đặt chân đến hòn đảo phun lửa, thiên hạ
đã đồn đại với nhau rằng Zarathustra biến đâu mất tăm mất dạng. Khi hỏi
các bạn của hắn, thì những kẻ ấy đều thuật lại rằng Zarathustra đang đêm đã
xuống tàu bỏ đi mà không hé môi cho biết mình muốn đi đâu.
Như thế, mọi người đều sinh lòng lo lắng; sau ba ngày lo lắng, lại
thêm câu chuyện của những thủy thủ, - dân chúng đều bảo rằng quỷ dữ đã
bắt Zarathustra mang đi. Cố nhiên, đám môn đệ của Zarathustra chỉ buồn
cười về những lời đồn đại đó, một người trong bọn còn bảo: “Tôi tin đúng
hơn là Zarathustra đã bắt quỷ dữ mang đi”. Nhưng, tự thâm tâm, tất cả đám
môn đệ đều lo lắng và nôn nao; vì thế họ vui mừng khôn xiết khi vào ngày
thứ năm, Zarathustra lại tái hiện giữa bọn họ.

tréo với khói mù vây quanh.
Và ta van mi hãy tin ta, hỡi tiếng ồn ào khủng khiếp của hỏa ngục!
Những biến cố vĩ đại nhất đều bất thần xảy đến không phải trong những lúc
ầm ĩ náo động nhất mà là giữa những giờ phút im lặng nhất.
Thế giới không xoay vần chung quanh những kẻ phát minh ra những
tiếng ồn ào mới, nhưng xoay vần chung quanh những kẻ phát minh ra những
giá trị mới; thế giới xoay vần im lặng vô thanh.
Và mi phải thú nhận điều này: một khi tiếng ồn ào huyên náo cùng
khói mù của mi tan biến mất, thì luôn luôn người ta nhận ra rằng chẳng có
điều gì quan trọng đã được tựu thành. Nào có quan hệ gì nếu một thành phố
bị biến thành xác chết khô và một pho tượng lăn kềnh chổng gọng trong bùn
lầy!
Ta xin nói thêm lời này đối với những kẻ phá đổ các pho tượng: quả
thật chẳng còn gì điên rồ hơn là vứt muối xuống biển và xô vứt những pho
tượng xuống sình lầy.
Pho tượng nằm im trong sình lầy của lòng khinh bỉ nơi các ngươi;
nhưng lề luật của pho tượng muốn rằng nó sẽ tái sinh từ sự khinh bỉ của các
ngươi, tái sinh lại sống động và xinh đẹp hơn!
Giờ đây pho tượng đứng thẳng dậy với những đường nét linh thánh
quyến rũ hơn nhờ nỗi thống khổ diễn tả trong chúng, và thật vậy, pho tượng
lại còn cám ơn các ngươi vì đã lật đổ nó, các ngươi, những kẻ lật nhào các
pho tượng!
Nhưng đây là lời khuyên ta dành cho các ông vua, các Giáo hội và tất
cả những gì bị suy yếu vì tuổi tác và đức hạnh, - các ngươi hãy để cho bị lật
đổ, cốt để các ngươi trở lại với đời sống và đức hạnh trở về với các ngươi!”
Ta đã nói như thế trước mặt con hỏa ngao: lúc bấy giờ nó lầm bầm
ngắt lời ta và hỏi: “Giáo hội? Giáo hội là cái gì thế?”
Ta đáp: “Giáo hội à? Đấy là một thứ quốc gia giả trá nhất. Nhưng hãy
câm mồm mi lại, hỡi con chó giả đạo đức, mi biết rõ chủng loại của mi hơn
ai cả mà!

không.

“Ta phải nghĩ gì về chuyện ấy? Zarathustra bảo. Ta là một bóng ma
chăng?
Chắc hẳn đấy là chiếc bóng của ta. Các ngươi đã từng nghe nói đến
Kẻ lang thang phiêu bạt và Chiếc bóng của y?[1]
Có một điều chắc chắn: ta phải canh chừng cái bóng một cách nghiêm
khắc hơn, bằng không cuối cùng nó sẽ phá hỏng thanh danh ta”.
Rồi, một lần nữa, Zarathustra lại lúc lắc cái đầu, kinh ngạc: “Ta phải
nghĩ gì về chuyện ấy? Hắn lặp lại.
Tại sao bóng ma lại kêu lên: “Đến lúc rồi! Đã đúng lúc rồi?”
Đúng lúc cho cái gì?”

Zarathustra đã nói như thế.
Chú thích:

[1] “Kẻ lang thang phiêu bạt và Chiếc bóng”, cũng là tên một tác
phẩm của Nietzsche (1880).