Kiến thức lớp 12
"Số phận con người" -Sô
lô khốp –phần3
Tìm hiểu chung

1. Tác giả

- A.Sô-lô-khốp (1905-1984) là nhà văn Xô-viết lỗi lạc, được vinh
dự nhận giải thường Nobel về văn học năm 1965 (ông còn được
nhận giải thưởng văn học Lê-nin, giải thưởng văn học quốc gia).

- Cuộc đời và sự nghiệp của Sô-lô-khốp gắn bó mật thiết với sự
ra đời của một chế độ- chế độ xã hội chủ nghĩa tại vùng đất Sông
Đông trù phú, đậm bản sắc văn hoá người dân Côdắc.

Là nhà văn xuất thân từ nông dân lao động, Sô-lô-khốp am hiểu
và đồng cảm sâu sắc với những con người trên mảnh đất quê
hương. Đặc điểm nổi bật trong chủ nghĩa nhân đạo của Sô-lô-
khốp là việc quan tâm, trăn trở về số phận của đất nước, của dân
tộc, nhân dân cũng như về số phận cá nhân con người.

- Phong cách nghệ thuật của Sô-lô-khốp: nét nổi bật là viết đúng
sự thật. Ông không né tránh những sự thật dù khắc nghiệt trong
khi phản ánh những bức tranh thời đại rộng lớn, những cảnh đời,
những chân dung số phận đau thương. Trong sáng tác của ông,
chất bi và chất hùng, chất sử thi và chất tâm lí luôn được kết hợp
nhuần nhuyễn.

2. Tác phẩm

Truyện ngắn Số phận con người của Sô-lô-khốp là cột mốc quan

Va-ni-a. Nỗi đau không thể diễn tả thành lời, chỉ có thể diễn tả
bằng những giọt nước mắt.
Biểu dương, ngợi ca khí phách anh hùng của nhân dân, Sô-lô-
khốp cũng không ngần ngại nói lên cái giá rất đắt của chiến
thắng, những đau khổ tột cùng của con người do chiến tranh gây
nên- sức tố cáo chiến tranh phát xít mạnh mẽ của tác phẩm.

b) An-đrây gặp bé Va-ri-a

Giữa lúc đang lâm vào tâm trạng buồn đau, bế tắc, An-đrây đã
gặp bé Va-ri-a, cũng là một nạn đáng thương của chiến tranh.
Tác giả tả việc Xô-cô-lốp nhận Va-ri-a làm con nuôi rất sâu sắc và
cảm động.

- Khi nhìn thấy Va-ri-a từ xa: “Thằng bé rách bươn xơ mướp
cặp mắt thì cứ như nhiều ngôi sao sáng sau trận mưa đêm” rồi
“thích đến nỗi bắt đầu thấy nhớ nó”. Và khi hiểu rõ tình trạng của
Va-ri-a hiện tại, tình phụ tử thiêng liêng và tinh thần trách nhiệm
đã thức tỉnh trông Xô-cô-lốp. Lòng thương xót dâng lên thành
những giọt nước mắt nóng hổi. Anh quyết định nhận Va-ri-a làm
con.

- Xô-cô-lốp tuyên bố anh là bố thì lập tức Va-ni-a chồm lên ôm
hôn anh, ríu rít líu lo vang cả buồng lái Còn Xô-cô-lốp “mắt mờ
đi”, “hai bàn tay lẩy bẩy”- sức mạnh cảu tình yêu thương sưởi ẩm
trái tim cô đơn, đem lại niềm vui sống.

- Với lòng nhân hậu, Xô-cô-lốp tìm mọi cách bù đắp tình cảm cho
Va-ri-a, chăm sóc nó. Ở toàn bộ đoạn này, điểm nhìn của tác giả
hoàn toàn phù hợp với điểm nhìn của nhân vật và vì vậy gây

- Đoạn kết tác phẩm là lời nhắc nhở, kêu gọi sự quan tâm, trách
nhiệm của toàn xã hội đối với mỗi số phận cá nhân (Hình ảnh
“những giọt nước mắt đàn ông hiếm hoi nóng bỏng”, giọt nước
mắt “trong chiêm bao”)

III. TỔNG KẾT

1. Xô-cô-lốp là biểu tượng của tính cách Nga, tâm hồn Nga,
biểu tượng của con người thế kỷ XX: kiên cường, dũng cảm, giàu
lòng nhân ái, nhân vật mang tầm sử thi.

- Sô-lô-khốp suy nghĩ sâu sắc về số phận con người- tin tưởng
vào nghị lực phi thường của con người cách mạng có thể vượt
qua số phận.

2. Nghệ thuật tự sự:

- Kiểu truyện lồng truyện, hai người kể chuyện (tác giả và nhân
vật). Nhờ đó, đảm bảo tính chân thực, tạo ra một phương thức
miêu tả lịch sử mới: lịch sử trong mối quan hệ mật thiết với số
phận cá nhân.

- Sáng tạo nhiều tình huống nghệ thuật, nhiều chi tiết tình tiết để
khám phá chiều sâu tính cách nhân vật.