Ôn thi đại học môn văn –phần 10

Phân tích tính chính luận mẫu mực
của "Tuyên ngôn độc lập"
Ngày 19 – 8 – 1945 chính quyền Hà Nội về tay nhân dân . Ngày
26 – 8 - 1945 Hồ Chí Minh từ chiến khu trở về Hà Nội . Tại căn
nhà số 48 phố Hàng Ngang – Hà Nội Người đã soạn bản Tuyên
ngôn độc lập . Ngày 2 – 9 – 1945 tại quảng trường Ba Đình – Hà
Nội , Người thay mặt chính phủ lâm thời của Nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập trước đồng
bào cả nước và thế giới . Bản Tuyên ngôn ra đời trong hoàn cảnh
đó .

Bản tuyên ngôn đánh dấu một sự kiện lịch sử trọng đại của đất
nước . Tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân , đánh đổ chế độ
quân chủ lập hiến, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa .

Tuyên ngôn độc lập còn đập tan những luận điệu xảo trá của bọn
đế quốc Mĩ, Anh, Pháp về việc khai hóa , bảo hộ để nhằm tái
chiếm Đông Dương .

Tuyên ngôn độc lập vừa giải quyết được nhiệm vụ độc lập dân
tộc,lại vừa giải quyết được nhiệm vụ dân chủ cho nhân dân (“Dân
ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế
độ cộng hoà”), tức là bên cạnh chữ Độc lập lại có thêm chữ Tự
do, mở ra một kỉ nguyên mới cho đất nước : kỉ nguyên độc lập, tự
do . Đó là tư tưởng lớn , chân lí của thời đại mà sau này Bác đã
đúc kết trong câu nói nổi tiếng : “Không có gì quí hơn Độc lập, Tự

Việc trích dẫn lời hai bản Tuyên ngôn của Mĩ và Pháp, Hồ Chí
Minh tỏ ra hết sức kiên quyết bởi đó không chỉ là một lời nhắc
nhở mà còn là lời cảnh báo hai tên đế quốc thực dân sừng sỏ
hiếu chiến nhất thế giới, cũng là hai kẻ thù đang sẵn sàng xâm
lược nước ta đừng phản bội lại chính tổ tiên của mình, đừng làm
vấy bẩn lên lá cờ tự do, bình đẳng và nhân đạo của các cuộc
cách mạng Pháp , Mĩ nếu nhất định xâm lược Việt Nam .

Mở đầu bản tuyên ngôn của Việt nam mà nhắc đến hai bản tuyên
ngôn nổi tiếng trong lịch sử nhân loại, Hồ Chí Minh tạo ra cuộc
đối thoại ngầm với thế giới nhằm khẳng định tư cách độc lập của
nhân dân, của dân tộc Việt Nam ở thời đại mới . Đặt ba bản
tuyên ngôn ngang hàng nhau, ba cuộc cách mạng ngang hàng
nhau, Hồ Chí Minh một lần nữa gợi lại niềm tự hào dân tộc, ta
thấy thấp thoáng bóng dáng dân tộc trong tư thế hiên ngang thời
Bình Ngô đại cáo, hơn thế nữa, cuộc cách mạng của dân tộc Việt
Nam còn là sự hợp nhất hai cuộc cách mạng Pháp và Mĩ, bởi nó
không chỉ đánh đổ chế độ phong kiến tồn tại hàng chục thế kỉ mà
còn đánh đổ ách xâm lược của chế độ thực dân, giành độc lập
dân tộc .

Hồ Chí Minh không dừng lại ở quyền tự do, bình đẳng của cá
nhân con người, bằng một từ “suy rộng ra”, Người đã nâng quyền
lợi của con người thành quyền lợi của dân tộc . Tất cả các dân
tộc đều có quyền tự quyết định lấy vận mệnh của mình . Đó là
điểm tiến bộ, mới mẻ trong tư duy lí luận Hồ Chí Minh. Không chỉ nêu lên cơ sở pháp lí nhằm khẳng định quyền độc lập
chính đáng của dân tộc Việt Nam, bản tuyên ngôn còn xác minh


Thực dân Pháp rêu rao công “bảo hộ” ở Đông Dương, song trong
vòng năm năm chúng đã bán nước ta hai lần cho Nhật .

Thực dân Pháp tuyên bố Đông Dương là của người Pháp và
Pháp có quyền trở lại . Bản tuyên ngôn chỉ rõ : Dân tộc ta là thuộc
địa của Nhật từ mùa thu năm 1940 . Chúng ta giành lại độc lập từ
tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp .

Với lối lập luận chặt chẽ, sắc sảo, Hồ Chí Minh khơi gợi lại những
tội ác của thực dân Pháp như những chứng tích lịch sử không
thể phủ nhận, ta có thể liên tưởng đến những tội ác của giặc
Minh trong Bình Ngô đại cáo. Khơi gợi lại bề sâu những đau
thương mà thực dân Pháp gây ra, vạch trần những luận điệu xảo
trá của chúng , bản tuyên ngôn tuyên bố thoát li và xoá bỏ mọi
đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam . Bản tuyên ngôn khẳng định dân tộc Việt Nam hoàn toàn xứng
đáng được hưởng tự do độc lập . Bởi dân tộc Việt Nam luôn đề
cao chủ nghĩa nhân văn và một lòng yêu nước nồng nàn .

Nếu thực dân Pháp có tội phản bội Đồng minh , hai lần bán nước
ta cho Nhật thì dân tộc Việt Nam đại diện là Việt Minh đã đứng
lên chống phát xít Nhật và cuối cùng giành được chủ quyền .

Nếu thực dân Pháp đê hèn, tàn bạo và phản động, nhẫn tâm giết
hại tù chính trị Việt Nam khi rút chạy thì nhân dân Việt Nam vẫn
một mực khoan hồng, độ lượng với kẻ thù đã thất thế, vẫn sẵn
sàng giúp đỡ người Pháp chạy qua biên thuỳ, bảo vệ tài sản và

Đây là lời của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Là con người yêu nước số
một của dân tộc Việt Nam, suốt đời đi “tìm hình cho Nước” (tức là
đi tìm độc lập, tự do cho dân tộc), hơn ai hết, Bác thấu hiểu khát
vọng độc lập, tự do và tin tưởng sắt đá vào ý chí quyết tâm giữ
vững nền độc lập, tự do của nhân dân ta, vì vậy mà lời Bác chính
là ý dân và ở đây, Người đã nói lên khát vọng và ý chí ấy của
nhân dân ta một cách hào hùng, mãnh liệt, đầy niềm tin. Và
những đoạn văn tâm huyết đó đã có tác dụng động viên, khích lệ
mạnh mẽ đồng bào cả nước .

Qua bản Tuyên ngôn độc lập, người đọc cảm nhận được tấm
lòng của Bác thể hiện qua từng câu chữ, và nhất là trọng giọng
văn vừa thiết tha, vừa hùng hồn, đanh thép : tấm lòng của một
con người yêu nước nồng nàn và tự hào dân tộc mãnh liệt, khát
vọng độc lập, tự do với ý chí quyết tâm giữ vững quyền tự do,
độc lập ấy. Tấm lòng của Bác đã làm nên chất văn cho tác phẩm,
khiến Tuyên ngôn độc lập không chỉ là một bài văn chính luận
mẫu mực mà còn là một áng văn xúc động lòng người .