Nhà thơ Nguyễn Duy: "Thơ
bỏ tôi đi"
Nhà thơ Nguyễn Duy, sinh năm 1948, tại Thanh Hóa, từ thuở nhỏ
ông được bà ngoại đọc cho nghe rất nhiều hò vè, ca dao và
những truyện nôm khuyết danh. Bà ngoại Nguyễn Duy không biết
chữ nhưng những gì bà thuộc lòng và đọc cho cậu bé Nguyễn
Duy Nhuệ (tên khai sinh của Nguyễn Duy) đã ăn sâu vào tiềm
thức của nhà thơ sau này. Nhiều người không hiểu tại sao
Nguyễn Duy chuyên trị thể loại lục bát một cách điêu luyện và vận
dụng ca dao vào thơ mình thần sầu như vậy. Đơn giản thôi, vì từ
nhỏ thể thơ truyền thống này thông qua ca dao đã biến thành
máu thịt, tâm hồn ông rồi.

Những năm 1956 – 1957, thơ thiếu nhi ngoài miền Bắc phát triển
rất mạnh. Cuốn theo phong trào đó, mới 9 tuổi, Nguyễn Duy đã
tập tành làm thơ với những bài tả cảnh trường em, ruộng vườn,
người thân Bài thơ Nguyễn Duy in báo đầu tiên vào năm 1957
khi đang học lớp 2.

Năm 1962, Nguyễn Duy vào học cấp 2 ở Hà Nội, thời gian này
ông đọc thêm được một số sách báo và cũng là lúc ông gởi thơ
cho báo chí nhưng không thấy nơi nào in. Không biết có phải bị
nhiễm lối thơ người lớn trên các báo hay không, cậu thiếu niên
choai choai Nguyễn Duy cao hơn cái bàn học một chút đã bày đặt
làm những bài thơ “giàu tưởng tượng” nhưng cũng nhiều sự
“tưởng bở”: Người vợ của tôi (1963). Tất nhiên bài thơ Người vợ
của tôi chỉ viết theo trí tưởng tượng của một cậu nhóc và theo thể
thơ mới. Hiển nhiên, bài thơ này cũng chỉ có mỗi Nguyễn Duy
thuộc lòng và các báo thì không nơi đâu chịu in. Do đó, dù làm
thơ rất sớm nhưng nhà thơ Nguyễn Duy chưa bao giờ được
bước chân đến cửa “thần đồng”, dù tài thơ của ông đến nay

Thanh nên việc gặp được họ như được diện kiến “thánh thần”
và được in cả một trang thơ phải nói là “hách” vô cùng. Số báo tết
năm 1972, Nguyễn Duy được in 2 bài thơ trên Văn Nghệ trong
khi nhiều nhà thơ tên tuổi chỉ có 1 bài.

Thời thơ đang lên, Nguyễn Duy bùi ngùi nhớ lại những năm gởi
thơ cho tờ báo duy nhất của giới văn nghệ lúc ấy đều bị ném sọt
rác. “Mình viết chữ rất đẹp nhờ có ông thầy khó tính kèm cặp từ
lớp 1. Vậy mà bài nào gởi đến báo vào tay Xuân Quỳnh đều bị
vứt đi. Nhưng khi vào tay Hoài Thanh thì lại khác” - Nguyễn Duy
hồi nhớ. Với Hoài Thanh, Nguyễn Duy nhớ mãi, không chỉ vì Hoài
Thanh “phát hiện” ông. Hơn thế, Hoài Thanh cũng là người trao
đổi từng câu, từng chữ thật cẩn trọng trước khi cho thơ Nguyễn
Duy in báo.

“Thơ bỏ tôi!”

Sau 30 năm làm thơ với nhiều tập thơ được in, với nhiều bài thơ
gây tiếng vang cũng như gây “tai họa” cho bản thân. Nhà thơ
Nguyễn Duy tuyên bố không làm thơ nữa?! Sự thực không phải
vậy, Nguyễn Duy chân thành: “Thơ bỏ tôi, chứ tôi không bỏ thơ”.
Thơ bỏ Nguyễn Duy vì bản thân ông nhận ra rằng mình cứ lặp lại
mình nên không làm nữa. Nhiều nhà văn trẻ ngồi nghe rỉ tai nhau:
“Ông Nguyễn Duy sòng phẳng nhỉ, chứ không ráng sức gồng
mình lên!”. Trại bồi dưỡng viết văn trẻ lần này cũng bàn đến các
xu hướng văn chương đang và sẽ thịnh hành. Một nhà văn trẻ hỏi
Nguyễn Duy có quan tâm đến các trào lưu? Ông nói ngay: “Tôi
không hiểu hậu hiện đại là gì. Cứ làm, cứ sống, cứ đọc, cứ viết
rồi ra sao thì ra. Có đi ắt có đường”.