Các phơng pháp chứng minh bất đẳng thức
PHƯƠNG PHáP 1. Sử DụNG BấT ĐẳNG THứC CÔSI
PHƯƠNG PHáP 1. Sử DụNG BấT ĐẳNG THứC CÔSI
I. Các quy tắc cần chú ý khi sử dụng bất đẳng thức côsi
- Quy tắc song hành: hầu hết các BĐT đều có tính đối xứng do đó việc sử dụng
các chứng minh một cách song hành, tuần tự sẽ giúp ta hình dung ra đợc kết quả
nhanh chóng và định hớng cách giả nhanh hơn.
- Quy tắc dấu bằng: dấu bằng = trong BĐT là rất quan trọng. Nó giúp ta
kiểm tra tính đúng đắn của chứng minh. Nó định hớng cho ta phơng pháp giải, dựa vào
điểm rơi của BĐT.
- Quy tắc về tính đồng thời của dấu bằng: không chỉ học sinh mà ngay cả một
số giáo viên khi mới nghiên cứu và chứng minh BĐT cũng thơng rất hay mắc sai lầm
này. áp dụng liên tiếp hoặc song hành các BĐT nhng không chú ý đến điểm rơi của
dấu bằng. Một nguyên tắc khi áp dụng song hành các BĐT là điểm rơi phải đợc đồng
thời xảy ra, nghĩa là các dấu = phải đợc cùng đợc thỏa mãn với cùng một điều kiện
của biến.
- Quy tắc biên: Cơ sở của quy tắc biên này là các bài toán quy hoạch tuyến tính,
các bài toán tối u, các bài toán cực trị có điều kiện ràng buộc, giá trị lớn nhất nhỏ nhất
của hàm nhiều biến trên một miền đóng. Ta biết rằng các giá trị lớn nhất, nhỏ nhất th-
ờng xảy ra ở các vị trí biên và các đỉnh nằm trên biên.
- Quy tắc đối xứng: các BĐT thờng có tính đối xứng vậy thì vai trò của các biến
trong BĐT là nh nhau do đó dấu = thờng xảy ra tại vị trí các biến đó bằng nhau. Nếu
bài toán có gắn hệ điều kiện đối xứng thì ta có thể chỉ ra dấu = xảy ra khi các biến
bằng nhau và mang một giá trị cụ thể.
Chiều của BĐT cũng sẽ giúp ta định hớng đợc cách chứng minh: đánh giá từ
TBC sang TBN và ngợc lại
II. Bất đẳng thức Côsi (CAUCHY)
Dạng tổng quát (n số): x
1
, x
2

1 2
1 2
n
n
n
x x x
x x x
n

ữ

+ +

Dấu = xảy ra khi và chỉ khi:
1 2

n
x x x= = =
2
Hệ quả 1
Nếu:
1 2

n
x x x S const+ + + = =
thì:
( )

n
Min S n Px x x =+ +=
khi
1 2

n
n
x x x P== = =
III. Dạng cụ thể ( 2 số, 3 số )
n = 2: x, y # 0 khi đó: n = 3: x, y, z # 0 khi đó:
2.1
2
x y
xy
+


3
3
x y z
xyz
+ +

2.2
2x y xy+

3
3 x y z xyz+ +
2.3
2

+

1 1 1 9
x y z x y z
+ +
+ +
2.6
( )
2
1 4
xy
x y

+

( )
3
1 4
xyz
x y z

+ +
Bình luận
Để học sinh dễ nhớ, ta nói: Trung bình cộng (TBC) # Trung bình nhân (TBN).
Dạng 2 và dạng 3 khi đặt cạnh nhau có vẻ tầm thờng nhng lại giúp ta nhận dạng khi
sử dụng BĐT Cô Si: (3) đánh giá từ TBN sang TBC khi không có cả căn thức.

3
IV. Các kỹ thuật sử dụng
1. Đánh giá từ trung bình cộng sang trung bình nhân





+
+
+

( ) ( ) ( )
2 2 2 2 2 2 2 2 2
8 , ,a b b c c a a b c a b c+ + +
(Sai)
Ví dụ:
2 2
3 5
4 3





24 = 2.3.4 # (-2)(-5).3 = 30 ( Sai )
Lời giải đúng
Sử dụng BĐT Cô Si: x
2
+ y
2

( ) ( ) ( )
2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2
| 8| 8 , ,a b b c c a a b c a b c a b c=+ + +
(Đúng)
Bình luận
Chỉ nhân các vế của BĐT cùng chiều ( kết quả đợc BĐT cùng chiều) khi và chỉ
khi các vế cùng không âm.
Cần chú ý rằng: x
2
+ y
2
# 2
2 2
x y
= 2|xy| vì x, y không biết âm hay dơng.
Nói chung ta ít gặp bài toán sử dụng ngay BĐT Cô Si nh bài toán nói trên mà phải
qua một và phép biển đổi đến tình huống thích hợp rồi mới sử dụng BĐT Cô Si.
Trong bài toán trên dấu # đánh giá từ TBC sang TBN. 8 = 2.2.2 gợi ý đến
việc sử dụng bất đẳng thức Côsi cho 2 số, 3 cặp số.
Bài 2. Chứng minh rằng:
( )
8
2
64 ( )a b ab a b+ +
a,b # 0
Giải
4
( ) ( )
( ) ( )
( )

+ 7b
3
# 9ab
2
a, b # 0
Giải
Ta có: 3a
3
+ 7b
3
# 3a
3
+ 6b
3
= 3a
3
+ 3b
3
+ 3b
3

3
3
3 3
3 3
Cụsi
a b
= 9ab
2
Bình luận

+ + + +
Giải
Từ giả thiết suy ra:
( )
( )
( )
ụsi
3
3
1 1 1 1
1 1 1
1 1 1 1 1 1 1
1 1 1
= -
C
b c d bcd
a b c d b c d
b c d

ữ ữ ữ

+ + + +
+ + + + + + +
+ + +
Vậy:
5
( )
( )
( )
( )

1 1 1
1 d
81
1 1 1 1 1 1 1 1
1
0
1
1 1 1
1
0
1
1 1 1
bcd
a
b c d
cda
b
c d a
abc
a b c d a b c d
dca
c
d c a
abc
d
a b c





81
abcd
Bài toán tổng quát 1
Cho:
( )
1 2 3
1 2 3
1 2 3
, , , ,
1
0
1
:
1 1 1 1
1
1 1 1 1
n
n
n
n
n
x x x x
CMR x x x x
n
x x x x






Giải
ụsi
1 1 1
(1) . .
2 2 2
. . . . 8
C
a b c
VT
a b c
b c c a a b bc ca ab
a b c a b c

=
+ + +
= =
(đpcm)
Bài toán tổng quát 2:
Cho:
( )
n
1 2 3
1 2 31 2 3
, , , ,
1
1
0
1 1 1 1
: 1 1 1 1
n

1 2 3
3
3
3
1 1 1 1 1 8 , , 0
3
a b c
a b c abc abc a b c

ữ ữ ữ


ữ
ữ

+ +
+ + + + +
Giải
6
Ta có:
( )
( )
( )
( )
( )
( )
ụsi
3
3
1 1 1

( )
(
)
2 2 2
3
ụsi
3
3
3
3 11 3
C
a b c abc abc abc+ + = + +
(2)
Ta có:
( )
3
3
3 3
ụsi
2 1. 81
C
abc abc abc

ữ

=+
(3)
Dấu = (1) xảy ra 1+a = 1+b = 1+c a = b = c
Dấu = (2) xảy ra ab = bc = ca và a = b = c a = b= c
Dấu = (3) xảy ra

n
x x x
x x x x x x x x x
n

ữ ữ ữ
ữ ữ ữ


ữ
ữ

+ + +
+ + + + +
Bình luận
Bài toán tổng quát trên thờng đợc sử dụng cho 3 số, áp dụng cho các bài toán về
BĐT lợng giác trong tam giác sau này.
Trong các bài toán có điều kiện ràng buộc việc xử lí các điều kiện mang tình đồng
bộ và đối xứng là rất quan trọng, giúp ta định hớng đợc hớng chứng minh BĐT
đúng hay sai.
Trong việc đánh giá từ TBC sang TBN có một kỹ thuật nhỏ hay đợc sử dụng. Đó là kĩ
thuật tách nghịch đảo.
2. Kỹ thuật tách nghịch đảo
Bài 1. CMR:
2 . 0
a b
a b
b a
+ >
Giải

1 1
1 1 1 1
C
a
a
a a
a a a a
= = =
+ +
+
+ + +
+ + + +
Dấu = xảy ra
2 2
2
1
1 1 1 0
1
a a a
a
= + + = =
+
Bài 3. CMR:
( )
1
3 0a a b
b a b
+ > >

Giải

4
3 0
1
a a b
a b b
+ > >
+
(1)
Giải
Vì hạng tử đầu chỉ có a cần phải thêm bớt để tách thành các hạng tử sau khi sử
dụng BĐT sẽ rút gọn cho các thừa số dới mẫu. Tuy nhiên biểu thức dới mẫu có dạng
( )
( )
2
1a b b +
(thừa số thứ nhất là một đa thức bậc nhất b, thừa số 2 là một thức bậc hai
của b) do đó ta phải phân tích về thành tích của các đa thức bậc nhất đối với b, khi đó
ta có thể tách hạng tử a thành tổng các hạng tử là các thừa số của mẫu.
Vậy ta có:
( )
( )
2
1a b b +
= (a - b)( b + 1)( b + 1) ta phân tích a theo 2 cách sau:
2a +2 = 2(a - b) + ( b + 1) + ( b + 1) hoặc a +1 =
( )
1 1
2 2
b b
a b +

. . . .
1 1 4
4 4
2 2
1 1
C
b b
a b
a b b b
+ +
=
+ +
ĐPCM
8
Bài 5. CMR :
3
1
2a 1
2
3
4 ( )
1
a
b a b
a
b





3 3 3
ụsi
3
2 2
3
ụsi
3 3
2a 1 2 1 1 1 1
. .
4 ( )
C
C
a a a
a a a a
b a b a a
a a
+
= = =
+ + +
+ +

Dấu = xảy ra
2
1

1 1
2
b a b a
a b
a

1

k kk
n k
n k
n n
n
n k
a
a a a a a a a
k ữ

ữ

+


+
+


Giải
VT =
( )
( ) ( )
( )
( ) ( )

n
n n
n n
k k k
n n
n
k k
a a a a
a a a a
a
k k k k
a a a a a a a


+ + + +
+ += + +

1 4 4 44 2 4 4 4 43 1 4 4 4 442 4 4 4 4 43
( )
( ) ( )
( ) ( )
( )
( ) ( )
1 1
1 2 1 2
1 2 2 3 1
1 2


+


1 4 442 4 4 43 1 4 4 44 2 4 4 4 43
( )
1 2
1
1 2
n k
n k
n k
k ữ

ữ

+

+
=
Tóm lại: Trong kỹ thuật tách nghịch đảo kỹ thuật cần tách phần nguyên theo mẫu số
để khi chuyển sang TBN thì các phần chứa biến số bị triệt tiêu chỉ còn lại hằng số.
Tuy nhiên trong kỹ thuật tách nghịch đảo đối với bài toán có điều kiện ràng buộc
của ẩn thì việc tách nghịch đảo học sinh thờng bị mắc sai lầm. Một kỹ thuật thờng đợc
sử dụng trong kỹ thuật tách nghịch đảo, đánh giá từ TBN sang TBC là kỹ thuật chọn
điểm rơi.
3. Kỹ thuật chọn điểm rơi

Côsi dấu = xảy ra khi a = 2. Có các hình thức tách sau:
10
1 1
; (1)
1
; (2)
1
,
1
; (3)
; (4)
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a







ữ


4 4 4
a a a a
S
a a
+ + + == +
. Dấu = xảy ra a = 2.
Bình luận
Ta sử dụng điều kiện dấu = và điểm rơi là a = 2 dựa trên quy tăc biên để tìm ra
= 4.
ở đây ta thấy tính đồng thời của dấu = trong việc áp dụng BĐT Côsi cho 2 số
,
4
1a
a
và
3
4
a
đạt giá trị lớn nhất khi a = 2, tức là chúng có cùng điểm rơi là a = 2.
Bài 2. Cho a # 2. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
2
1
S a
a
= +
Giải
Sơ đồ chọn điểm rơi: a = 2
2
2
1 1


ữ

= + + +
= + = + + = + =
MinS =
9
4

Nguyên nhân sai lầm
Mặc dù chọn điểm rơi a = 2 và MinS =
9
4
là đáp số đúng nhng cách giải trên đã mắc
sai lầm trong việc đánh giá mẫu số: Nếu a # 2 thì
2 2 2
4
8 8.2a
=
là đánh giá sai.
Để thực hiện lời giải đúng ta cần phải kết hợp với kỹ thuật tách nghịch đảo, phải biến
đổi S sao cho sau khi sử dụng BĐT Côsi sẽ khử hết biến số a ở mẫu số.
11
Chẳng hạn ta chọn sơ đồ điểm rơi (1):
(sơ đồ điểm rơi (2), (3), (4) học sinh tự làm)
1 2
1 1
2
a
a


= + + + +
= + = + + =
Với a = 2 thì Min S =
9
4
Bài 3. Cho
, , 0
3
2
a b c
a b c





>
+ +
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
1 1 1
S a b c
a b c
= + + + + +
Giải
Sai lầm thờng gặp
6
. .
1 1 1 1 1 1
6 . . . 6S a b c a b c








= = =
= = =


2
4
1
2


= =
Hoặc ta có sơ đồ điêm rơi sau
1
2
a b c= = =


2
2 4
2
1 1 1
2
a b c

a b c a b c

ữ


= + + + + + + + + +
3 15
12 3.
2 2
=
. Với
1
2
a b c= = =
thì MinS =
15
2
12
Bài 4. Cho
, , 0
3
2
a b c
a b c





>

3 2 2 2 3 8 3 2a b c
b c a

ữ ữ ữ
ữ ữ ữ

= =
MinS =
3 2
.
Nguyên nhân sai lầm
MinS =
3 2

3
1
2
1 1 1
3a b c a b c
a c
b
= = = = = = + + = >
trái với giả thiết.
Phân tích và tìm tòi lời giải
Do S là một biểu thức đối xứng với a, b, c nên dự đoán MinS đạt tại
1
2
a b c= = =
2 2 2
2 2 2


1 1 1 1 1 1

16 16 16 16 16 16
S a b c
b b c c a a
+ + + + + += + + + + +
1 4 442 4 4 43 1 4 44 2 4 4 43 1 4 442 4 4 43
2 2 2
2 2 2 2 2 2
16 16 16
17 17 17
17 . 17 . 17 .
1 1 1 1 1 1

16 16 16 16 16 16
a b c
b b c c a a
+ +
1 44 2 4 43 1 44 2 4 43 1 44 2 4 43
2 2 2
17 17 17
17
17 17
16 32 16 32 16 32 8 16 8 16 8 16
17 17 17 17
16 16 16 16 16 16
a b c a b c
b c a b c a


2 2 2
.
3
3 17 3 17
2
2
a b c+ +
ữ

. Dấu = xảy ra khi
1
2
a b c= = =
Min S =
3 17
2
Bình luận
Việc chọn điểm rơi cho bài toán trên đã giải quyết một cách đúng đắn vềmặt toán
học nhng cách làm trên tơng đối cồng kềnh. Nếu chúng ta áp dụng việc chọn điểm
rơi cho BĐT Bunhiacôpski thì bài toán sẽ nhanh gọn hơn đẹp hơn.
Trong bài toán trên chúng ta đã dùng một kỹ thuật đánh giá từ TBN sang TBC,
chiều của dấu của BĐT không chỉ phụ thuộc vào chiều đánh giá mà nó còn phụ
thuộc vào biểu thức đánh giá nằm ở mẫu số hay ở tử số
Bài 5. Cho a, b, c, d > 0. Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức:
a b c d b c d c d a a b d a b c
S
b c d c d a a b d a b c a b c d





+ + + +
+ =
+ + + +
+ + + +
+ =
+ + + +
+ + + +
+ =
+ + + +
+ + + +
+ =
+ + + +
S # 2 + 2 + 2 + 2 = 8
Sai lầm 2 thờng gặp
Sử dụng BĐT Côsi cho 8 số:
8
. . . . . . .8 8
a b c d b c d c d a a b d a b c
S
b c d c d a a b d a b c a b c d
+ + + + + + + +
=
+ + + + + + + +
Nguyên nhân sai lầm
Min S = 8
a b c d

1 3
3
9
3
3
a b c d
b c d c d a a b d a b c
b c d c d a a b d a b c
a b c d











= = = =
+ + + + + + + +
= =
+ + + + + + + +
= = = =
Cách 1: Sử dụng BĐT Côsi ta có:
8
, , ,
, , ,
. . . . . . .

ữ

+ + + + + + + + + + + +
#
12
.12. . . . . . . . . . . . .
8
3
8 8 8 40
12
9 3 9 3
b c d c d a a b d a b c
a a a b b b c c c d d d

= =
ữ

+ +

Với a = b = c = d > 0 thì Min S = 40/3.
4. Kỹ thuật đánh giá từ trung bình nhân (TBN) sang trung bình cộng (TBC)
Nếu nh đánh giá từ TBC sang TBN là đánh giá với dấu # , đánh giá từ tổng sang
tích, hiểu nôm na là thay dấu + bằng dấu . thì ng ợc lại đánh giá từ TBN sang
trung bình cộng là thay dấu . bằng dấu + . Và cũng cần phải chú ý làm sao khi
biến tích thành tổng, thì tổng cũng phải triệt tiêu hết biến, chỉ còn lại hằng số.
Bài 1. CMR
( )
( )
, , , 0ab cd a c b d a b c d+ + + >
(1)

Dấu # gợi ý cho ta nếu sử dụng BĐT Côsi thì ta phải đánh giá từ TBN sang
TBC
Bài 2. CMR
( )
( )
0

0
a c
c a c c b c ab
b c





> >
+
> >
(1)
Giải
Ta có (1) tơng đơng với :
( )
( )
1
c b c
c a c
ab ab



( )
( )
3
3
1 1 1 1 , , 0 abc a b c a b c+ + + +
(1)
Giải
Ta có biến đổi sau, (1) tơng đơng:
( )
( )
( )
( )
( )
( ) ( )
( )
( )
3
3
3
3
3

1.1.1
1.1.1 1 1 1 1
1 1 1 1 1 1

abc
abc a b c
a b c a b c
+ + + + +

a a a bb b a b a b a b a b i n+ + + + > =
Bài 4. Chứng minh rằng:
2 4
16 ( ) ( ) , 0ab a b a b a b + >

Giải
16
Ta có:
2 2
2 2
2 2 4
2 2
4 ( ) ( )
16 ( ) 4.(4 )( ) 4 4 ( )
ab a b a b
ab a b ab a b a b




+ +
= = = +
Bài 5. Cho

, , 0
1
a b c
a b c



3 3 3 3 729
C
a b b c c a
a b c
abc a b b c c a

ữ ữ + + + + +
+ +
+ + + = =
Trong kỹ thuật đánh giá từ TBN sang TBC ta thấy thờng nhân thêm các hằng số để
sao cho sau biến tích thành tổng các tổng đó triệt tiêu các biến. Đặc biệt là đối với
những bài toán có thêm điều kiện ràng buộc của ẩn số thì việc nhân thêm hằng số các
em học sinh dễ mắc sai lầm. Sau đây ta lại nghiên cứu thêm 2 phơng pháp nữa đó là
phơng pháp nhân thêm hằng số, và chọn điểm rơi trong việc đánh giá từ TBN sang
TBC. Do đã trình bày phơng pháp điểm rơi ở trên nên trong mục này ta trình bày gộp
cả 2 phần .
5. Kỹ thuật nhân thêm hằng số trong đánh giá từ TBN sang TBC
Bài 1. Chứng minh rằng:
( )
( )
1 1 , 1a b b a ab a b +


=




=



+
=
+
=

17

( )
( )
1 1 +
2 2
ab ab
a b b a ab + =
Dấu = xảy ra
1 1 2

1 1 2
b b
a a


( )
( )
( )
( )
( )
ụsi
ụsi
ụsi

2

2

2
1
.1
1
.1
1
.1
C
C
C
a b
a b a b
b c
b c b c
c a
c a c a


Phân tích và tìm tòi lời giải
Do vai trò của a, b, c trong các biểu thức là nh nhau do đó điểm rơi của BĐT sẽ là
1
3
a b c= = =
từ đó ta dự đoán Max S =
6
. a + b = b + c = c + a =
2
3
hằng số
cần nhân thêm là
2
3
. Vậy lời giải đúng là:
18
( )
( )
( )
( )
( )
( )
ụsi
ụsi
ụsi
. .
. .
. .
2
3 2 3

=




=




+ +
+ +
+ +
+ +
+ +
+ +

( )
.
2
2 3.
3 3
3
.2 6
2 2 2
a b c
a b b c c a
+ + +
+ + + + + = =
Bài toán trên nếu cho đầu bài theo yêu cầu sau thì học sinh sẽ có định hớng tốt hơn:

Tìm Max A = (3 x )(12 3y)(2x + 3y)
Giải
A =
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
3
ụsi

6 2x 12 3 2x+3y
1
6 2 12 3 2 3 36
6 3
C
y
x y x y

+ +
+ =
Dấu = xảy ra 6 -2x = 12 - 3y = 2x + 3y = 6
0
2
x
y






= = + = +
f(x,y) =
( ) ( )
( )
3 3
2
3
4 4
f( , )
4
27 27
27
=
x y x y
Min x y
xy
x y
=
+ +

+
Dấu = xảy ra 4x = 2y = 2y y = 2x > 0. Đó là tập hợp tất cả các điểm thuộc đ-
ờng thẳng y = 2x với x dơng.
Thực ra việc để hệ số nh trên có thể tùy ý đợc miễn là sao cho khi sau khi áp dụng
BĐT Côsi ta biến tích thành tổng của x + y. ( Có thể nhân thêm hệ số nh sau: 2x.y.y).
Bình luận
Trong bài toán trên yêu cầu là tìm Min nên ta có thể sử dụng kỹ thuật đánh giá từ
TBN sang TBC cho phần ở dới mấu số vì đánh giá từ TNB sang TBC là đánh giá
với dấu # nên nghịch đảo của nó sẽ là # .

< +
Giải
Với n = 1, 2 ta nhận thấy (1) đúng.
Với n # 3 ta có:
( )
2
2
1 1 1
2 2
2 2
.1.1 1
1
n
n
n
n
n n
n n
n n
n n n
n n n
n


=
+ + + +
+
+
= < =
+

. .
1 1 1 1
1 1 1 1 1.1 1
n m
m
m
n
n
m m m m


=
ữ ữ ữ ữ

+ + + +
1 4 2 4 3
1 4 4 4 4 42 4 4 4 4 43
ụsi1 1 1 1
1 1 1 1 1 1 1
1
1
m
n m
C
m n m
m m m m
n n n




>
+ + =
Tìm Max
3 3
3
S a b b c c a= + + + + +
Giải
Sai lầm thờng gặp

( )
( )
( )
( )
( )
( )
3
3
3
3
3
3
1 1
.1.1
3
1 1
.1.1
3

S a b b c c a
+ + +
= + + + + + =
Max S =
8
3
Nguyên nhân sai lầm
Max S =
8
3

( )
1
1 2 3 2 3
1
a b
b c a b c Vụ lý
c a





+ =
+ = + + = =
+ =
Phân tích và tìm tòi lời giải
Do S làmột biểu thức đối xứng với a, b, c nên Max S thờng xảy ra tại điều kiện:

, , 0




+ =
+ =
+ =
Vậy hằng số cần nhân thêm là
2
3
.
2
3
Ta có lời giải
( )
( )
( )
( )
( )
( )
3
3
3
3
3
3
3
3
3
9
.

c a c a
=
=
=
+ + +
+ +
+ + +
+ +
+ + +
+ +




( )
3 3
3
3
3 3
9 9
. .
4 4
2 4
6
18
3 3
a b c
S a b b c c a =
+ + +
= + + + + + =

Trong kỹ thuật ghép đối xứng chúng ta cần nắm đợc một số kiểu thao tác sau:
Phép cộng:
( ) ( ) ( ) ( )
2
2 2 2
x y z x y y z z x
x y y z z x
x y z





+ + = + + + + +
+ + +
+ + = + +
22
PhÐp nh©n:
( ) ( ) ( )
( )
2 2 2
x ; xyz= xy x x, y, z 0x y z xy yz z yz z= ≥
Bµi 1. Chøng minh r»ng:
, , 0
bc ca ab
a b c a b c
a b c
+ + ≥ + + ∀ >
Gi¶i
¸p dông B§T C«si ta cã:

 


 

 ÷

 

+ =
+ =
+ =
≥
≥
≥
⇒

bc ca ab
a b c
a b c
+ + ≥ + +
. DÊu “ = ” x¶y ra ⇔ a = b = c.
Bµi 2. Chøng minh r»ng:
2 2 2
2 2 2
0
a b c b c a
abc
b c a a b c
+ + ≥ + + ∀ ≠

 ÷

 

 


 ÷
 


 

 ÷

 

= ≥
= ≥
= ≥
+ ≥
+ ≥
+ ≥
⇒
2 2 2
2 2
2
a b c b c a b c a
c a a c a c
b b b

( )
( )
( )
( ) ( )
( ) ( )
( )
( )
( )

2
1
2 8
2
2
2
2
p a p b
p a p b
p b p c
p b p c p a p b p c abc
p a p c
p a p c
c
a
b

+





1 1 1 1 1 2

2
2
1 1 1 1 1 2

2
2
1 1 1 1 1 2

2
2
p a p b c
p a p b
p a p b
p b p c a
p b p c
p b p c
p a p c b
p a p c
p a p c




ữ
+

1 1 1 1 1 1
2
p a p c a c
p b b

ữ
ữ

+ + + +


Dấu = xảy ra cho cả a) và b) khi vào chỉ khi # ABC đều: a = b = c
( p là nửa chu vi của tam giác #ABC:
2
a b c
p
+ +
=
)
Bài 4. Cho # ABC, a, b, c là số đo ba cạnh của tam giác. Chứng minh rằng:
( ) ( ) ( )
b c a c a b a b c abc+ + +
Giải
áp dụng BĐT Côsi ta có:
( ) ( )
( ) ( )

+
+
+
+ +
+ + =
+ +
+ +
+ +
+ + =
=

( ) ( ) ( )
0 b c a c a b a b c abc + + +
Dấu = xảy ra # ABC đều: a = b = c.
7. Kỹ thuật ghép cặp nghịch đảo cho 3 số, n số
Nội dung cần nắm đợccác thao tác sau:
24
1.
( )
1 1 1
9 , , 0x y z x y z
x y z
 
 ÷
 ÷
 
+ + + + ≥ ∀ >
2.
(
)

   
 
 ÷
 ÷  ÷
 
   
+
+ + +
+ + + + ≥
⇔
9
a b c b c a c a b
a b c
+ + + + + +
+ + ≥
⇔
( )

1 1 1
9 a b c
a b c
 
 ÷
 
+ + + + ≥
(®pcm )
Bµi 2. Chøng minh r»ng:
2 2 2 9
, , 0a b c
a b b c c a a b c

Bµi 3.Chøng minh r»ng:
3
2
c a b
a b b c c a
+ + ≥
+ + +

, , 0a b c∀ >
(B§T Nesbit)
Gi¶i
Ta cã biÕn ®æi t¬ng ®¬ng sau:
3
3 9
1 1 1
2 2
c a b
a b b c c a
 
   
 ÷
 ÷  ÷
   
 
+ =+ + + + + ≥
+ + +
⇔
9
2
a b c a b c a b c

 
 
+ + + + + ≥
+ + +
(®pcm)
Bµi 4. Chøng minh r»ng:
2 2 2
, , 0
2
c a b a b c
a b c
a b b c c a
+ +
+ + ≥ ∀ >
+ + +
25
Giải
Ta biến đổi BĐT nh sau:
( )
2 2 2
3
2
a b c
c a b
c a b
a b b c c a


ữ
ữ ữ

c a b
a b c
a b b c c a
+ +
+ + + +
+ + +

3
2
c a b
a b b c c a
+ +
+ + +

9
1 1 1
2
c a b
a b b c c a


ữ
ữ ữ


+ + + + +
+ + +

Đặt:

0
0 ; ;
2 2 2
0
b c x
y z x z x y x y z
c a y a b c
a b z






+ = >
+ + +
+ = > = = =
+ = >
.
Khi đó bất đẳng thức đã cho tơng đơng với bất đẳng thức sau:

6
2 2 2
y z x z x y x y z y x z x y z
x y z x y x z z y


+ + + + + + +