Quản lý xã hội bằng
pháp luật - Đúng
nhưng chưa đủ
Nghiên cứu lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin về hình thái kinh tế – xã
hội chúng tôi thấy, ngoài các yếu tố về chính trị, tư tưởng, văn hoá,
thì thượng tầng kiến trúc còn bao gồm các yếu tố rất quan trọng là
pháp luật và đạo đức…Hai yếu tố này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng
đối với hạ tầng cơ sở. Xét trên bình diện công cụ quản lý, thì pháp
luật và đạo đức là hai công cụ quan trọng của việc quản lý xã hội.

Thứ nhất, nói về pháp luật thì tại Điều 12 Hiến pháp nước ta khẳng định:
"Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp
chế xã hội chủ nghĩa". Như vậy, trong đạo luật gốc, Nhà nước ta khẳng
định pháp luật là công cụ quản lý xã hội. Trên phương diện lý luận, thì
pháp luật là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng được tạo nên bởi cơ
sở hạ tầng là quan hệ sản xuất; và có nhiệm vụ điều chỉnh quan hệ sản
xuất. Nếu pháp luật phù hợp với các yếu tố của hạ tầng cơ sở (trong đó
có quan hệ sản xuất), thì nó thúc đẩy quá trình phát triển quan hệ kinh tế
và làm tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, nếu pháp luật không phù hợp với
các yếu tố của hạ tầng cơ sở, thì nó kìm hãm sự phát triển quan hệ kinh
tế và làm giảm khả năng tăng trưởng kinh tế.

Nói tới pháp luật và để có pháp luật chuẩn (phù hợp và có khả năng điều
chỉnh quan hệ sản xuất theo hướng tích cực), thì phải nói tới các môi
trường tồn tại của pháp luật và đòi hỏi pháp luật phải tốt ở tất cả những
môi trường tồn tại của nó. Vậy, pháp luật tồn tại ở những môi trường
nào? Chúng tôi cho rằng, pháp luật tồn tại ở ba môi trường là: xây dựng
pháp luật; thực hiện pháp luật; và ý thức pháp luật.

Ở môi trường xây dựng pháp luật, thì có thể nói với sự cố gắng hết mình
dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền đã

người tốt và là sự lên án của xã hội đối với cái xấu, người xấu. Hệ quả
của việc đó là làm cho cái tốt, người tốt được nhân rộng; cái xấu, người
xấu bị triệt tiêu. Lịch sử của sự kết hợp giữa đạo đức với pháp luật đã
chứng minh dùng đạo đức để điều chỉnh quan hệ xã hội thì pháp luật đỡ
phải gồng mình mà hiệu quả lại rất cao.

Một điều rất đáng tiếc là đạo đức (bao gồm đạo đức gia đình và đạo đức
xã hội) của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công dân chúng ta xuống
cấp. Hệ quả của nó là tội phạm, là vi phạm, là cơ hội… và hiệu lực quản
lý của những cán bộ, đảng viên được giao trọng trách quản lý, chỉ huy
các cơ quan, tổ chức không cao và không được những người bị quản lý
phục tùng.

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang đẩy mạnh phong trào học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thì việc bổ sung hai yếu tố
nêu trên vào mục tiêu tổng quát của thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã
hội là cần thiết. Từ những lý do đó, chúng tôi đề nghị sửa lại đoạn 3
điểm 4 Mục II Dự thảo cương lĩnh về mục tiêu tổng quát khi kết thúc
thời kỳ quá độ ở nước ta như sau "Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời
kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta là xây dựng xong về cơ
bản nền kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính
trị, pháp luật, tư tưởng, văn hoá và đạo đức phù hợp, tạo cơ sở làm cho
nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh".

Nguồn: Cổng thôgn tin điện tử của Bộ Tư pháp