Chuyện Văn Chương & Cuộc sống * TQH sưu tầm và giới thiệu cùng đồng nghiệp
CHUYỆN TÌNH KHÔNG BIÊN GIỚI
VÀ BÀI THƠ TÌNH HAY NHẤT THẾ KỈ XX
Trần Thu Hằng
Chàng là một sinh viên Việt Nam tài hoa với rất nhiều tài lẻ, du học tại Rumani
những năm 60 cuả thế kỷ XX. Nàng là sinh viên người bản xứ, xinh đẹp, tóc vàng, mắt
biếc. Như duyên trời định, họ bất ngờ gặp và quen nhau trong một kỳ nghỉ hè bên bờ
Biển Đen. Và họ yêu nhau. Tình yêu nồng nàn đắm say của tuổi trẻ dạt dào như sóng
biển. Thế nhưng, do hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ quá khắc nghiệt, chàng bị “tổ chức”
bắt buộc phải chia tay nàng mà không được tiết lộ với người yêu nguyên do… Bỗng
dưng chàng biến mất, cô gái đã phát bệnh tâm thần và lang thang đi tìm người yêu ở
tất cả những nơi trước đây 2 người đã từng hò hẹn, từng chỉ non thề biển… Chàng trai
đau khổ đến tột cùng khi phải câm lặng chứng kiến nỗi đớn đau vì bị phụ tình của cô
gái trong trái tim mình, chàng đã bật lên những lời thơ, mà lúc ấy chàng không hề nghĩ
rằng nó đã lập tức trở thành những áng thơ tình bất hủ và sau này còn được bình chọn
là một trong những bài thơ tình hay nhất thế kỷ XX…

Rụt rè… vụ kiện đòi nhận bản quyền của “thi phẩm bất hủ”

Hơn 30 năm qua, các thế hệ sinh viên VN, đặc biệt là SV miền Bắc và những người
yêu thơ đã cực kỳ yêu thích bài thơ “Em đi tìm anh trên Bán đảo Ban- căng”, một bài
thơ tình với những lời thơ nồng nàn, da diết: “Em đi tìm anh trên Bán đảo Ban-căng/
Tìm không thấy chỉ thấy trời im lặng/ Một mình em trong màn đêm thanh vắng/ Tim
bồi hồi chân bước vội dưới trăng”. Chúng tôi đã thuộc, đã chép cho nhau, truyền tay
nhau những câu thơ tình bất hủ, mặc dù không biết tác giả là ai, nhưng ai cũng nghĩ
rằng đó là câu chuyện tình của những chàng trai cô gái châu Âu xa xôi. Cho đến năm
1990, khi NXB Văn hoá cho ấn hành cuốn sách Almanach Người mẹ và phái đẹp,
trong mục “Những bài thơ tình hay của Việt Nam và thế giới” đã tuyển chọn bài thơ
này và ghi rất rõ tác giả là Onga Becgon (một nữ thi sỹ nổi tiếng của nước Nga) thì
chúng tôi càng hồn nhiên tin rằng đó là một tác phẩm xuất sắc của thi ca châu Âu, mặc
dù NXB không ghi rõ ai là dịch giả.

gái Rumani tóc vàng hạt dẻ, mắt xanh, cô 17 tuổi học sinh lớp 12.

-Một năm sau, vào dịp nghỉ hè năm 1967, Valentina lên nhà ông chú ở Bucarest
chơi, ngay chỗ tôi đang học. Nàng gọi điện cho tôi đến chơi. Run bắn lên vì sung
sướng, tôi vội vàng đi gặp nàng. Chúng tôi đã gắn bó với nhau suốt kỳ nghỉ hè. Đó là
một thời gian tuyệt đẹp - Khổng tiên sinh bồi hồi nhớ lại. Tình yêu của hai chúng tôi
nảy nở tốt đẹp, chúng tôi yêu bằng cả trái tim chân thành và trong sáng. Tôi đã cùng
người bạn học thân thiết là anh Doanh về thăm nàng tại quê vào mùa đông năm 1967.
Hôm đó bão tuyết mịt mùng, khi thấy tôi, nàng mừng đến nỗi nhảy chồm lên ôm lấy
tôi, rồi nàng giới thiệu tôi với bố mẹ. Sau đó mỗi lần tôi đến chơi, mẹ nàng lại cho lúc
giỏ táo, lúc trứng gà, lúc rượu trái cây. Nhưng tiếc rằng thời điểm đó chiến tranh chống
2
Chuyện Văn Chương & Cuộc sống * TQH sưu tầm và giới thiệu cùng đồng nghiệp
Mỹ của nhân dân ta đang vào giai đoạn khốc liệt, nên chuyện yêu đương của bất cứ một
SV Việt Nam nào với người bản xứ đều không được Ban chấp hành Đoàn và tổ chức
SV tại Rumani chấp nhận. Tôi bị tổ chức phát hiện, bắt làm kiểm điểm và yêu cầu phải
chấm dứt quan hệ. Thấy rõ nguy cơ nếu tiếp tục duy trì tình yêu thì sẽ bị trục xuất về
nước, lúc đó thì gia đình, họ hàng dòng tộc chắc không ai thèm nhìn mặt tôi nữa, vả lại
thâm tâm tôi cũng thấy phần nào có lỗi với các chiến sỹ ta đang chiến đấu ở chiến
trường khốc liệt, do đó trong một lần đi chơi với Valentina, tôi đã đề nghị và quyết định
hai chúng tôi phải cắt đứt quan hệ mà không nói lý do thực. Tôi hoàn toàn không ngờ
việc đó đã gây ra một hậu quả rất đau buồn đối với nàng. Sau đó khoảng nửa tháng, tôi
nhận được một lá thư của Valentina với lời lẽ hết sức bi thiết và oán hận. Xúc động
trước tình cảm chân thành, tha thiết này, tôi đã viết bài thơ "Em đi tìm anh trên bán
đảo Bancăng" chỉ trong một buổi chiều. Bài thơ đã phỏng lại gần như toàn bộ nỗi niềm
ai oán, giận hờn của Valentina thể hiện trong thư nàng và tâm hồn tôi lúc đó cũng vô
cùng trơ trọi, trống vắng. Một điều hết sức đau khổ nữa là sau cú sốc đó, đang là SV
trường Đại học Tổng hợp Bucarets, Valentina bị ngẩn ngơ đến nỗi phải nghỉ học mất
một năm. Còn tôi bị tổ chức tịch thu tập thơ (trong đó có khoảng 50 bài tôi viết cho
nàng), cả thư từ, ảnh chụp với nàng. Vì vậy tôi đã bẻ bút, thề không làm thơ nữa… Và


- Ông Lâm Quế- nguyên là Bí thư thứ 2 Đại sứ quán VN tại Rumani phụ trách lưu
học sinh thời ấy, cũng vừa đến thăm và an ủi tôi "Khổng Văn Đương nên coi chuyện cũ
là một kỷ niệm ".
-Thế là nhà hóa học Khổng Văn Đương bỗng nổi tiếng như cồn với tư cách một nhà
thơ có tác phẩm bất hủ của thế kỷ?

- Cuộc đời quả không định trước. Tôi bỗng nhiên gặp các bạn, khiến "máu" văn
chương nổi lên, thế là đem câu chuyện gần 40 năm không ai biết ra kể. Thực ra cũng đã
có lúc tôi định gửi thư cho NXB Văn hoá sau khi họ in Amanách, nhưng tôi lại sợ
không ai tin mình chứ. Khi các bạn khuyên tôi nên gửi đơn đến Trung tâm bản quyền,
tôi cũng làm theo với suy nghĩ không nhằm đòi hỏi một quyền lợi gì về vật chất mà chỉ
mong bất kể ai cũng có thể sao chép vào những mục đích tuyên truyền văn hoá lành
mạnh, tôi chỉ muốn bài thơ thêm chút thi vị và những bạn yêu thơ có quyền biết về
nguồn gốc ra đời của tác phẩm…
EM ĐI TÌM ANH TRÊN BÁN ĐẢO BAN - CĂNG
Khổng Văn Đương
Em đi tìm anh trên bán đảo Ban-căng
Tìm không thấy chỉ thấy trời im lặng
Một mình em trong màn đêm thanh vắng
Tim bồi hồi chân bước vội dưới trăng
Em trèo lên đỉnh núi cao Các-pát
Nhìn theo anh mất hút biết về đâu
Chân ai đi xa lắc tím trời Âu
Dòng nước mắt bỗng trào ra chua chát !
4
Chuyện Văn Chương & Cuộc sống * TQH sưu tầm và giới thiệu cùng đồng nghiệp

Em lại đến Biển Đen xưa dào dạt
Sóng xô bờ liên tiếp gọi triền miên

Đi tìm anh trên bán đảo Ban-căng !
Bucarest, 19-3-1969
5