Quá trình phân hủy các chất trong hệ sinh thái Quá trình này ngược với quá trình tổng hợp
các chất. Đến nay, sinh quyển đang trong trạng
thái ổn định của mình, hai quá trình trên cũng
ổn định, nếu không bị chính con người hủy
hoại. Quá trình phân hủy các chất trong tự
nhiên xảy ra theo các dạng chính:

+ Hô hấp hiếu khí hay oxy hóa sinh học, trong
đó chất nhận điện tử (hay là chất oxy hóa) là
oxy phân tử. Hô hấp hiếu khí ngược với quá
trình quang hợp, tức là các chất hữu cơ bị phân
giải để cho sản phẩm cuối cùng là khí cacbon
dioxyt (CO2) và nước. Do đó, tất cả các loài
động thực vật, cũng như đa số đại diện của
Monera và Protista mới có năng lượng để duy
trì mọi hoạt động sống và cấu tạo nên
chất sống riêng cho mình. Tuy nhiên, CO2,
nước và chất tế bào cũng có thể được tạo
thành, song nếu phản ứng oxy hóa chưa hoàn
toàn kết thúc thì các hợp chất hữu cơ ấy vẫn
còn được phân hủy tiếp bởi các nhóm sinh vật
khác trong điều kiện đặc biệt như hô hấp kỵ
khí hoặc lên men.

+ Hô hấp kỵ khí xảy ra không có sự


- Sự lên men: Đó là quá trình hô hấp kỵ khí,
nhưng các chất hữu cơ bị oxy hóa (chất khử)
cũng là chất nhận điện tử (chất oxy hóa).
Trong quá trình này xảy ra sự khử hydro, kéo
theo là sự bẻ gãy các chất hữu cơ phức tạp
thành các chất đơn giản hơn.

Tham gia vào quá trình lên men có các vi sinh
vật kỵ khí nghiêm ngặt hoặc kỵ khí tuỳ ý.
Trong trường hợp lên men bởi vi sinh vật kỵ
khí tùy ý, ở điều kiện có oxy, vi sinh vật
chuyển sang hô hấp hiếu khí.

Những vi sinh vật sống kỵ khí, kỵ khí tùy ý,
hiếu khí khi tham gia vào các quá trình hô hấp
và phân hủy các chất đều đóng vai trò rất lớn
trong các hệ sinh thái. Chúng là những “vệ
sinh viên”, thực hiện sự phân hủy các hợp chất
đến giai đoạn cuối cùng, (giai đoạn khoáng
hóa) để trả lại cho môi trường, cho các chu
trình vật chất những hợp chất vô cơ đơn giản
nhất hay những nguyên tố hóa học đã bị lôi
cuốn ngay từ đầu vào các vòng luân chuyển
khôn cùng.

Tổng hợp các chất rồi lại phân hủy chúng, nói
chung, là chức năng hoạt động của các quần xã
sinh vật. Nhờ vậy, vật chất được quay vòng
còn năng lượng được biến đổi. Trên phạm vi

kháng sinh như Penicilline ) hoặc kích thích
sự tăng trưởng của các loài khác (các
vitamin ), một số chất mang tính dẫn dụ, lôi
cuốn đồng loại khác giới hay các loài khác
tham gia vào việc thực hiện một chức năng
sống của mình (hương thơm của hoa, của các
tuyến tiết).

Những sinh vật phân hủy (bao gồm cả những
loài động vật) tham gia vào việc phân giải các
chất ở nhiều công đoạn khác nhau, từ thô đến
tinh, và bằng nhiều cách với sự có mặt của
hàng loạt các loại enzym đặc trưng mà không
một sinh vật nào có đủ. Nhờ vậy, ngay cả các
chất khó phân hủy nhất như cellulose, lignin
hay các hợp chất humic cũng không thể tồn
tại được, mà bị phân hủy tới cùng. Nhiều chất
gần như “trơ”, chẳngNhững sinh vật phân hủy
(bao gồm cả những loài động vật) tham gia
vào việc phân giải các chất ở nhiều công đoạn
khác nhau, từ thô đến tinh, và bằng nhiều cách
với sự có mặt của hàng loạt các loại enzym
đặc trưng mà không một sinh vật nào có đủ.
Nhờ vậy, ngay cả các chất khó phân hủy nhất
như cellulose, lignin hay các hợp chất humic
cũng không hạn nitơ, con người muốn phá vỡ
“cầu nối ba” giữa các nguyên tử để đưa chúng
vào dạng hợp chất. (NOX, NH3 ) phải tốn khá
nhiều năng lượng, chẳng kém gì cường độ
dòng điện của các tia chớp trong các cơn dông