BÀN VỀ CÁC NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT KIM DUNG
Dịch theo nguyên tác tiếng Hoa CHÚNG SINH CHI TƯỚNG (KIM DUNG TIỂU
THUYẾT NHÂN VẬT ĐÀM) Thượng HảI Tam liên thư điếm, 6-2001
LỜI NÓI ĐẦU Nhan đề chính của cuốn sách này là “ Cái tướng của chúng sinh” ,
bao hàm quan điểm “Chúng sinh bình đẳng” của nhà Phật. Đương nhiên trước hết
phải nói rằng người bình đẳng nên không thể chia ra siêu nhân với phàm nhân,
người được yêu với kẻ bị ghét, nhân vật lớn với nhân vật nhỏ, nhân vật lịch sử có
thật với nhân vật truyền kỳ hư cấu. Thậm chí cũng không thể chia ra nhân vật
chính với nhân vật phụ. Hễ cảm thấy đáng bàn thì bàn, e rằng nhân vật ấy chỉ là rất
thứ yếu; cảm thấy không đáng bàn nên không đem ra bàn, e rằng đấy lại là nhân
vật chính. Đương nhiên do nhân vật chính trong tiểu thuyết là đối tượng miêu tả
chủ yếu của tác giả, có nhiều chuyện cũ, tính cách có khi khá phức tạp, cho nên
không những phải bàn nhiều, mà số trang sách phân tích cũng phải nhiều hơn.
TRẦN GIA LẠC “Dở lại hóa hay” Trần Gia Lạc là nhân vật chính trong bộ tiểu
thuyết đầu tiên của Kim Dung, đủ biết tác giả tốn bao tâm huyết cho nhân vật này.
Kim Dung để cho Trần Gia Lạc là con trai thứ ba của Trần Thế Quan, một danh
nhân lịch sử ở miền quê Hải Ninh, Triết Giang của tác giả, sau đó lại lợi dụng
truyền thuyết dân gian ở Hải Ninh, nói Trần Gia Lạc là anh em cùng mẹ với Hoàng
đế Càn Long nhà Thanh, từ đó mà cải biên cuộc đấu tranh giữa hai dân tộc Mãn,
Hán thành xung đột mâu thuẫn phức tạp giữa anh em với nhau về mặt tình cảm, lễ
giáo, dục vọng, pháp lý v v Xét từ góc độ kể chuyện mà nói, thật là tài tình. Rõ
ràng tác giả muốn miêu tả nhân vật Trần Gia Lạc thành hiện thân của một thứ lý
tưởng hiệp nghĩa, cho nên Trần Gia Lạc không chỉ có lập trường đúng đắn, tư
tưởng tiên tiến, mà còn tài mạo tuyệt, vời văn võ toàn tài. Trong bản in lần đầu,
Trần Gia Lạc có công danh giải nguyên, chỉ vì tác giả cảm thấy mấy bài thơ mà tác
giả làm cho Trần Gia Lạc có trình độ chưa đủ cao “thơ của một vị giải nguyên
không thể kém cỏi như thế, cho nên khi sửa chữa lại, tôi đã bỏ đi danh hiệu giải
nguyên” (Xem phần “Viết thêm” ở cuối sách Thư Kiếm ân cừu lục, Bắc Kinh, Tam
Liên thư điếm, bản in tháng năm, năm 1994).
DƯ NGƯ ĐỒNG Hủy mặt tẩy lòng Dư Ngư Đồng tuy chỉ đứng thứ mười bốn
trên bảng anh hùng Hồng Hoa hội trong bộ tiểu thuyết Thư Kiếm ân cừu lục của
đi lấy người khác; hai, nguyên nhân cuối cùng (cũng có thể coi là hệ quả") là họ du
học hải ngoại, nhiều năm không về, đến khi thành tài trở về, thì đã muộn. Ba, họ
đều trở thành tông sư trong lĩnh vực của mình, tính cách tưởng là quái dị, nhưng
thực ra hết sức hồn nhiên chân thành. Tôi không biết Kim Dung tiên sinh khi sáng
tạo hình tượng nhân vật này, có nghĩ đến các vị tiền bối như Kim Nhạc Lâm, Trần
Đại Tôn hay không. Tôi cho rằng Viên Sĩ Tiêu tuy là nhân vật hư cấu, khác với các
nhân vật có thực, về mặt khoa học, thì võ thuật cũng khác với triết học và kinh tế
học, nhưng chuyện cuộc đời các vị đó và tâm lý tính cách của họ thì có thể thuyết
minh cho nhau. Đương nhiên nói thế không có nghĩa cứ việc nghiên cứu họ một
cách máy móc, mà là trong quá trình trải nghiệm và phát triển tình cảm giống nhau
của họ, ta cố tìm ra chìa khóa giải đáp bí ẩn cuộc đời các vị kỳ nhân đó.
TRẦN CHÍNH ĐỨC Trong bộ tiểu thuyết Thư kiếm ân cừu lục, có một chi tiết
khiến tôi hết sức cảm động, là Hương Hương công chúa hồn nhiên vô tà , nằn nì
ba vị đệ nhất cao thủ võ lâm là hai vợ chồng Thiên Sơn Song ưng và Trần Gia Lạc
chơi gánh cát với nàng, ai đụng vào cây nến cắm trên đống cát, sẽ bị phạt, phải hát,
múa, kể chuyện cổ tích. Đây là trò chơi thuần túy của trẻ con, vì thế mới đem lại
bất ngờ. Bất ngờ thực ra không phải do bản thân trò chơi, mà là ở kết quả kỳ diệu
của nó : Trần Chính Đức vô ý đụng cây nến, hốt hoảng lúng túng, xấu hổ đỏ bừng
cả mặt. Bà vợ của lão là Quan Minh Mai chưa từng thấy ông lão có thần thái như
thế bao giờ, cảm thấy thích thú một cách hồn nhiên, không cho ông lão trốn phạt,
cứ bắt ông lão phải biểu diễn tiết mục.Trần Chính Đức không thoái thác được,
đành cất tiếng hát bài "Buôn ngựa". Lúc hát đến câu "Ta và nàng, chơi trò vợ
chồng thời con nít, khóc nhè ở chỗ nào đây "(Xem Thư kiếm ân cừu lục) bất giác
nhìn bà vợ Quan Minh Mai, Quan Minh Mai đang vui sướng, nhớ lại hồi trẻ, tình
âu yếm trào dâng, bèn đưa tay nắm lấy tay chồng, Trần Chính Đức nướcmắt rưng
rưng, sự ngăn cách mấy chục năm nay giữa hai vợ chồng cuối cùng tan biến trong
giây phút đầy tình ý này Thiên Sơn Song ưng đến đây vốn là để giết Trần Gia Lạc
và Hương Hương công chúa, bởi vì hai vợ chồng lão cho rằng đôi thiếu niên nam
nữ kia đã vong ân bội nghĩa đối với đệ tử Hoặc Thanh Đồng của mình. Không ngờ
sau khi chơi trò gánh cát, vợ chồng Trần Chính Đức, Quan Minh Mai lại có sự trao
mục chuyên đề lịch sử; nhiệm vụ chính của chàng ta chỉ là tìm được đối tượng
phỏng vấn thích hợp, rồi nghe đối tượng đó kể lại chuyện cũ. Họ đa phần là thuộc
hạ cũ, bạn cũ của phụ thân, tối thiểu cũng là người sùng bái phụ thân hoặc biết
chuyện về phụ thân chàng; những nơi Viên Thừa Chí tìm đến nếu không phải là
vùng đất cũ, nơi Viên Sùng Hoán bị hàm oan, không phải là chiến trường cũ, thì
cũng là nơi mà hậu nhân tưởng niệm. Thứ nữa, tác giả còn muốn hòa làm một hai
thứ lịch sử giang sơn với truyền kỳ giang hồ, tả thực với hư cấu; nên để cho nhân
vật chính kiêm chức. Đó là đồng thời với việc biên tập và chế tác tiết mục chuyên
đề nhân vật lịch sử Viên Sùng Hoán, còn muốn đưa ra một chuyên đề khác về cuộc
sống, về anh hùng Kim Xà Lang Quân Hạ Tuyết Nghi. Cho nên một mục tiêu hành
động quan trọng khác của Viên Thừa Chí là phải tìm gặp những nhân vật giang hồ
có liên quan đến Hạ Tuyết Nghi, nghe họ kể về các việc làm của Hạ Tuyết Nghi
lúc sinh thời. Thế là nhân vật chính Viên Thừa Chí cứ như một con thoi, chạy qua
chạy lại, dệt các sợi dọc sợi ngang, còn bản thân mình ra sao, thì không hề quan
tâm.
HẠ THANH THANH? Trong các nữ nhân vật chính của tiểu thuyết Kim Dung, số
nhân vật hết sức đáng yêu vốn không ít, số nhân vật không thể yêu nổi cũng chẳng
hiếm. Trong Bích huyết kiếm, chỉ e Hạ Thanh Thanh là một nhân vật chính không
thể yêu nổi. Đương nhiên, đáng yêu hay không đáng yêu chỉ là nói một cách tương
đối. Tiền nhân từng nói, trên thế gian không có cô gái nào đáng ghét cả, câu này rõ
ràng có cái lý của nó. Nói đến Hạ ThanhThanh, chắc chắn nàng ta cũng có điểm
đáng yêu. Trước hết, nàngrất xinh xắn, đã cải trang làm trai, mà Viên Thừa Chí
vừa gặp lần đầu đã phải thầm khen diện mạo; càng làm cho Ngũ độc giáo chủ Hà
Thiết Thủ thần hồn điên đảo, thậm chí si mê. Sau khi không cải trang làm trai nữa,
Hạ Thanh Thanh càng diễm lệ bội phần, làm cho Viên Thừa Chí cứ phải trố mắt há
mồm, càng làm cho Mã Nha Nội tham hoa hiếu sắc ở thành Nam Kinh cứ ngỡ
nàng là ma ẩn trong hoa mẫu đơn. Thứ nữa, nàng cũng rất tài giỏi, võ công tuy
chưa phải cao thủ hạng nhất, song mưu trí đảm thức chẳng thua gì đấng mày râu,
đơn thương độc mã cướp quân lương của Lý Tự Thành, là một minh chứng hùng
hồn. Cuối cùng, quan trọng hơn, Hạ Thanh Thanh không chỉ đa tình, mà còn thâm
trưởng thành của một cá nhân (thanh thiếu niên), đồng thời còn đặc biệt chú trọng
phản ứng tâm lý, quá trình cảm thụ và diễn biến tâm lý phức tạp trong quá trình
trưởng thành đó , từ đó làm phong phú hẳn nội hàm nhân văn của tiểu thuyết, làm
người đọc càng thêm xúc động. Do vận dụng thành công "mô hình trưởng thành",
thế giới võ hiệp của Kim Dung vốn có hai cái "duy",- là truyền kỳ giang hồ và bối
cảnh lịch sử, - có thêm cái “duy" thứ ba là chuyện đời người. Quan trọng hơn là cái
"duy" thứ ba - chuyện đời người – này được lấy làm yếu tố tự sự của tiểu thuyết võ
hiệp, thực tế đã làm thay đổi hẳn phương hướng và phương pháp tự sự của tiểu
thuyết võ hiệp. Ba cuốn tiểu thuyết trước đó của Kim Dung (Thư kiếm ân cừu lục,
Bích huyết kiếm, Tuyết sơn phi hồ) đều lấy "sự việc" làm yếu tố kết cấu, chẳng
những dễ làm cho tình tiết bị phân tán, đầu mối rối rắm, mà còn khó miêu tả hình
tượng
ThanhThanh, sắc thái truyền kỳ cũng phong phú hơn. Bắt đầu từ giây phút ấy hình
tượng nhân vật Hoàng Dung đã lóe sáng, không chỉ bao trùm Quách Tĩnh, mà còn
bao trùm toàn bộ sách Anh hùng xạ điêu. Cái tinh linh cực kỳ thông minh và vô
cùng ngang ngạnh này, dưới ngòi bút của Kim Dung, một nửa là tiên nữ trên trời,
một nửa là yêu tà dưới trần. I Đặc điểm tính cách nổi bật của Hoàng Dung
đương nhiên là sự thông minh lanh lợi. Khi mới xuất hiện, thiếu nữ này đã treo
Hoàng Hà tứ quỉ võ công khá cao lên cây, lại còn làm cho sư thúc của Hoàng Hà tứ
quỉ là Hầu Thông Hải cứ loay hoay không sao đối phó được; sau đó nàng lại ung
dung thoát thân khỏi Hoàn Nhan vương phủ, một nơi có vô số cao thủ, đủ biết
nàng chẳng phải nhân vật tầm thường. Hoàng Dung sở dĩ phục hồi nguyên hình
thiếu nữ, là vì nàng muốn trêu ghẹo anh chàng Quách Tĩnh ngốc nghếch, chủ yếu
là để Quách Tĩnh biết chân tướng diện mạo của nàng - thiếu nữ này đã phải lòng
Quách Tĩnh rồi. Hoàng Dung yêu Quách Tĩnh là vì "ta thấy chàng đối đãi chân
thành với ta, bất kể ta là nam hay nữ, ta dễ nhìn hay khó coi", "Ta mặc bộ quần áo
này, ai cũng lấy lòng ta, chuyện đó đâu có gì lạ ? Khi ta làm kẻ ăn xin, chàng đối
tốt với ta, đó mới là tốt thật". (Xem Anh hùng xạ điêu). Bất kể có môn đăng hộ đối
hay không, điều cốt yếu là chân tình đối với nhau, là tình đầu ý hợp. Chỉ riêng việc
này cũng đủ thấy Hoàng Dung có kiến thức phi phàm, từ trong đất cát nhận biết,
Siêu Phong là người như thế nào, hiểu được sự biến đổi tài tình quan niệm thiện ác
của tác giả. Căn cứ đoạn tự bạch ấy chúng ta biết vì sao Mai Nhược Hoa đổi tên
thành Mai Siêu Phong (theo qui củ sư môn), rồi vì sao lại bị gọi là Thiết Thi ma
đầu. LÃO NGOAN ĐỒNG Trăm năm thành người Con gái tôi trước khi tốt
nghiệp tiểu học, cháu có đọc tiểu thuyết của Kim Dung, hết bậc trung học cơ sở,
cháu đã có cách nhìn nhận riêng của mình, hơn nữa còn khác hẳn so với tôi. Ví dụ,
trong tiểu thuyết của Kim Dung, nhân vật mà cháu yêu thích nhất là Lão Ngoan
đồng! Hỏi cháu vì sao không thích một vài nhân vật anh hùng khác, lại thích Lão
Ngoan đồng, thì cháu vặn lại: Lão Ngoan đồng có gì không tốt nào? Tôi hỏi, thế
Lão Ngoan đồng có gì mà thích? Thì cháu đáp: tối thiểu thì Lão Ngoan đồng biết
đùa giỡn! I Kể cũng phải, dưới ngòi bút Kim Dung, Lão Ngoan đồng quả thực
rất biết vui đùa, trong hai bộ tiểu thuyết Anh hùng xạ điêu và Thần điêu hiệp lữ,
mỗi khi Lão Ngoan đồng xuất hiện, là lại có chuyện đùa giỡn. Hồi nhỏ Hoàng
Dung thường len lén đến đùa giỡn với Lão Ngoan đồng; Quách Tĩnh vừa đặt chân
lên Đào Hoa đảo, Lão Ngoan đồng đã muốn kết nghĩa huynh đệ với chàng trai
đáng tuổi cháu mình. Rồi khi gặp Dương Quá đáng tuổi cháu mình, Lão Ngoan
đồng cũng muốn kết nghĩa huynh đệ! Quách Tĩnh không đồng ý kết nghĩa huynh
đệ với lão, nem nép gọi lão là "Chu lão tiền bối", thì Lão Ngoan đồng lại khóc
tướng lên, cho rằng Quách Tĩnh coi khinh lão, hoặc nghĩ rằng lão đã quá già. Lão
không thích người khác gọi lão là "Chu lão tiền bối", mà chỉ thích được gọi là Lão
Ngoan đồng. Cái tính thích đùa giỡn của Lão
DƯƠNG QUÁ Tan nát cõi lòng Linh cảm xây dựng hình tượng Dương Quá về
cơ bản là xuất phát từ việc so sánh với hình tượng đại hiệp Quách Tĩnh mà ra.
Quảch Tĩnh chậm chạp ngốc nghếch, Dương Quá thì thông minh lanh lợi; Quách
Tĩnh chính trực đôn hậu, Dương Quá thì mẫn cảm thiên kiến; Quách Tĩnh trầm tĩnh
vụng nói, Dương Quá thì nhiệt tình giỏi biện luận; QuáchTĩnh chuyên nhất cố
chấp, Dương Quá thì giảo hoạt đa biến; Quách Tĩnh xuất thân trong sạch, Dương
Quá thì thân thế có bí ẩn và vết nhơ. Nếu ví tính cách của Quách Tĩnh như một
khối đá vững chắc, không lay chuyển; thì tính cách của Dương Quá giống như một
chất lỏng nóng chảy, mẫn cảm, lưu động, có lúc sưởi ấm lòng người, làm tan băng
Tình cốc lại làm cho Công Tôn Lục Đài chết mệt. Giả sử chàng ta thực bụng yêu
một hai thiếu nữ đó còn được, đàng này thủy chung chàng chỉ lấy họ làm người thế
chỗ Tiểu Long Nữ, nói trắng ra, chàng coi họ như món đồ chơi vậy. Rời đỉnh Hoa
Sơn, tại đại hội quần hùng chàng từng cùng với Tiểu Long Nữ đánh đuổi sư đồ
Kim Luân pháp vương, lập công với Võ lâm Trung nguyên. Điều đó khiến Quách
Tĩnh sung sướng, ai ngờ liền sau đó chàng lại công khai cự tuyệt việc trở thành con
rể Quách Tĩnh, ngay trước mặt anh hùng thiên hạ tuyên bố sẽ lấy sư phụ Tiểu Long
Nữ của mình làm vợ ! Điều này có nghĩa, đối với thời bấy giờ, chàng không chỉ trở
thành tên phản đồ của phái Cổ Mộ, mà còn đối lập với toàn xã hội. Dương Quá vi
phạm lễ giáo rất nặng, song khôngchịu nghe lời khuyên chí tình của Quách Tĩnh,
cứ khăng khăng thà chết quyết giữ lập trường của mình. Càng nghiêm trọnghơn, do
Dương Quá không biết sự thật về cái chết của phụ thân, cứ ngỡ cha mình là một vị
anh hùng, nên nuôi ý định báo thù; trước sau cứ ngờ vợ chồng Quách Tĩnh là thủ
phạm, thường thườngl ấy oán báo đức.
CÔNG TÔN CHỈ Nếu nói Tuyệt Tình cốc trong Thần điêu hiệp lữ là một thế giới
ngụ ngôn, thì chủ nhân Tuyệt Tình cốc Công Tôn Chỉ đương nhiên là một nhân vật
của chuyện ngụ ngôn đó. Trong bộ tiểu thuyết này, một "hoạt tử nhân mộ", một
Tuyệt Tình cốc, hai cái cùng hay tăng thêm hiệu quả cho nhau, đều là vương quốc
tự khép mình, tự đè nén mình. Tuyệt Tình cốc chẳng qua là tòa nhà mồ phóng đại
vàbiến tướng, nếu nói rộng ra nữa, đó là một cậu chuyện ngụ ngôn về sinh thái văn
hóa truyền thống Trung Quốc và chân tướng lịch sử của nó. Ban đầu, thấy ở hẻm
núi hoa thơm chim hót, trong nhà không một vết bụi, nơi đây các nhân vật mũ cao
áo dài, diện mạo ai nấy nghiêm trang, sinh hoạt yên ổn, trật tự đâu ra đó, người ta
bất giác tự hỏi, không biết có phải là mình đi lạc vào chốn đào nguyên hay chăng.
Nhưng chẳng mấy chốc ta thấy ngay, giống như ở một vương quốc tự khép kín, nơi
đây chẳng những không phải là thiên đường nhân gian, mà ngược lại, là một địa
ngục trần gian. Tôi không chỉ nói đến cái hồ cá sấu ngầm bên dưới rất lâu người ta
không biết, mà là tất cả những gì ở mặt sau. Mà tất cả, dĩ nhiên đều liên quan tới
chủ nhân Tuyệt tình cốc Công Tôn Chỉ.
HỒ PHỈ Không hiểu chuyện thế gian Kim Dung tiên sinh nói rằng trong tiểu
người ta lên bia để phóng tiêu cho đỡ tức, "như thế là hèn, là giở trò ma". (Xem Phi
hồ ngoại truyện.). Cuối cùng thấy Thương lão thái không có vẻ giận dữ, Hồ Phỉ lại
tới gần bà ta, không một chút đề phòng, bị bà ta tóm được, treo lên mà đánh một
trận khổ sở. Đấy là một ví dụ điển hình. Nếu Hồ Phỉ có kinh nghiệm giang hồ, thì
chàng không nên xóa tên Hồ Nhất Đao, vì làm thế là rút dây động rừng. Quân tử
báo thù, mười năm chưa muộn. Hơn nữa, nếu có kinh nghiệm, dù đã xóa đi rồi,
cũng chưa ai nghi ngờ chàng, chàng không nên đứng ra nhận, cứ để choThương lão
thái nghi nghi ngờ ngờ có hay hơn không? Nhưng Hồ Phỉhành động như thế, là
biểu hiện tất nhiên của tính cách chàng. Là con của đại hiệp Hồ Nhất Đao, chàng
há có thể để tên tuổi của người cha anh hùng bị kẻ khác viết lên bia mà bắnphá hay
sao? Hơn nữa, việc ấy chàng đã làm, Thương lão thái lại nghi ngờ cho người khác;
hảo hán làm hảo hán chịu, sao lại để người khác chịu trách nhiệm? Nếu thế, không
còn là hành động anh hùng, Hồ Phỉ không còn là Hồ Phỉ. Thế nên chàng mới nhận,
rồi mất "cảnh giác", bị Thương lão thái tóm cổ đánh cho một trận, được một bài
học nhớ đời. Dựa vào võ công của Hồ Phỉ khi đó, nếu là đối địch chính diện, hoặc
có đề phòng một chút, làm sao Thương lão thái tóm được chàng. Nhưng kể ra việc
đó cũng là điều tất nhiên, chàng còn quá trẻ, hầu như chưa có kinh nghiệm giang
hồ . Tuy nói là Hồ Phỉ khi bị treo lên đánh đòn, "mỗi một roi quất vào người, Hồ
Phỉ lại hận là mình ngu xuẩn, không chút đề phòng, để rơi vào tay địch", (XemPhi
hồ ngoại truyện) song chúng ta thấy Hồ Phỉ vẫn chưa biết rút ra bài học xương
máu. Sau khi tự thoát thân, cứu Bình Tứ thúc ra rồi, lại nện cho Thương Bảo Chấn
một trận cho bõ tức, chàng lại tới, tự chui đầu vào lưới, suýt nữa bị tóm lại và bỏ
mạng dưới đao của Thương lão thái. Hành động này của Hồ Phỉ không phải là khí
khái anh.
THUƠNC LÃO THÁI Hỏa thiêu thiết sảnh Thương lão thái là phu nhân của cao
thủ võ lâm Bát quái đao Thương Kiếm Minh, người bị Hồ Nhất Đao giết từ sớm.
Thương lão thái là nữ chủ nhân của Thương gia bảo. Giống như vô số phụ nữ
Trung Quốc thời cổ, đã không còn biết họ tên là gì nữa. Trong đời thường, Thương
lão thái khác với những người phụ nữ ở chỗ bà lão tóc bạc này không chỉ võ công
đầy mình, mà còn nung nấu hận thù. Từ ngày chồng bị giết, cuộc đời còn lại của bà
giết, bởi hắn đã tới thách thức "khắp thiên hạ không có địch thử” Miêu Nhân
Phụng, không gặp Miêu, lại đánh chết em trai em gái của Miêu, nhất là phạm vào
điều đại ký của võ lâm - đánh chết người không biết võ công. Một kẻ như thế,
đương nhiên chết chưa hết tội, sẽ chẳng có ai thương tiếc hắn. Bấy giờ, tôi tin rằng
chẳng mấy ai nhớ đến cái tên Thương Kiếm Minh; Hồ Nhất Đao đã giết hắn, thì
cũng giống như giết một con rệp mà thôi.
ĐỊCH VÂN Không chốn nương thân Hình tượng nhân vật chính Địch Vân của bộ
tiểu thuyết võ hiệp Liên Thành Quyết cho thấy rõ hơn khuynh hướng sáng tạo gần
gũi với con người trong đời sống xã hội của tiểu thuyết gia Kim Dung. Địch Vân
không giống với nhân vật chính của bất kỳ bộ tiểu thuyết võ hiệp nào trước đó.
Cho dù đã tập luyện võ công, đã trải qua những cuộc kỳ ngộ đau thương thảm khốc
khó ai có thể tưởng tượng nổi, gã vẫn không giống như nhân vật chính của một câu
chuyện truyền kỳ, thay vào đó, lại chỉ giống như một con người tầm thường như
bao nhiêu người khác. Trong một số trường hợp, gã lại còn kém thua hơn cả người
tầm thường, bởi vì trong đa số người tầm thường ở thế gian cũng không thấy ai là
thật thà khờ khạo như gã. Duyên do sự ra đời của nhân vật Địch Vân, theo lời tác
giả, là để nhớ về một “ông lão rất thân thiết” trong ký ức tuổi thơ của mình. Nhưng
trên thực tế, ông đã mượn câu chuyện về nhân vật này để bày tỏ lòng cảm khái sâu
sắc của mình về thế gian và lòng người. Do vậy, có thể xem đây chính là một câu
chuyện ngụ ngôn về thế giới nhân gian. IĐặc điểm của nhân vật Địch Vân thật vô
cùng đơn giản, đó là không biết trước điều gì, không định trước việc gì, với một
bẩm tính là thực thà, trung hậu. Câu chuyện về gã ta kỳ thực cũng đơn giản, chỉ
hiềm nỗi là gã liên tục bị lừa lọc dối gian, phải chịu nhiều oan khuất. Lúc còn là
một gã nhà quê ngày ngày cày ruộng luyện kim ở quê nhà, Địch Vân đã sống một
quãng đời hoàn toàn bình an. Một ngày nọ, gã rời quê vào thành. Có ngờ đâu ma
đưa lối quỉ dẫn đường, mỗi bước chân đi là mỗi bước gã rơi vào từng hố bẫy đang
chờ sẵn. Từ đó về sau, vận rủi trở thành một cơn ác mộng bén gót theo gã. Đầu tiên
gã bịxử oan tội cưỡng hiếp, sau đó lại thêm tội trộm cắp, bị chặt đứt một ngón tay,
bị xuyên thấu xương quai xanh, và bị tống vào tử lao. Trong nhà lao, không rõ vì
can cớ gì, bạn tù đem lòng oán hận ngày ngày ra sức ức hiếp dày vò gã. Cũng trong