Mười vạn câu hỏi vì sao Hóa học, phần 9
19. Phát hiện thuốc nổ và ma túy từ… vân tay
Các nhà khoa học Mỹ khẳng định cảnh sát có thể phát hiện
dấu vết của heroin, cocaine, cần sa và thậm chí thuốc nổ
trên một dấu vân tay.
Một nhóm chuyên gia tại đại học Purdue, West Lafayette,
bang Indiana (Mỹ) đã sử dụng một kỹ thuật có tên DESI
(desorption electrospray ionization), theo đó người ta phun
một hợp chất hóa học hòa tan lên bề mặt dấu vân tay rồi
phân tích các giọt dung dịch nằm rải rác trên dấu vân bằng
phương pháp quang phổ học.
Theo giáo sư Graham Cooks, trưởng nhóm nghiên cứu, kỹ
thuật này cung cấp “một hình ảnh về mặt hóa chất” của vân
tay với độ phân giải cao hơn những kỹ thuật khác, đồng
thời có khả năng phân tích một lượng vật chất có khối
lượng khoảng một phần tỷ gram.

A: Hình ảnh một dấu vân tay có cocaine để lại trên kính. B:
Hình ảnh (A) sau khi phân tích bằng kỹ thuật DESI trên
màn hình máy tính. Cocaine được thể hiện bằng cách
chấm đỏ.C: Một ngón tay tẩm mực rồi đè lên giấy.
D: Hình ảnh của ngón tay (C) trên màn hình máy tính nhờ
kỹ thuật DESI.
“Những hợp chất phân tử trên vân tay của một người có thể
cho chúng ta biết những chất mà chủ của nó vừa mới tiếp
xúc”, Graham phát biểu.
Theo cách này, các nhà nghiên cứu có thể phát hiện mọi
dấu vết tinh vi nhất của các hợp chất – được thể hiện bởi
các chấm trên bản in – trên vân tay. Nó có thể phát hiện
một phần tỷ gram các chất ma túy và các hợp chất từ thuốc
nổ. Kỹ thuật DESI cũng rất hữu ích trong việc nhận dạng

Aequorea
Đến thập niên 1990, Chalfie đã chứng minh giá trị của GFP
như một chất phát sinh dạ quang, trong lúc nhà khoa học
Tsien đóng góp kiến thức mở rộng sự hiểu biết chung về
cách GFP phát huỳnh quang.

Nhà hóa học người Mĩ Martin Chalfie và Roger Tsien

Nghiên cứu của họ đã giúp các nhà khoa học triển khai một
số nghiên cứu sinh học khác tại cùng thời điểm. Các nhà
nghiên cứu có thể sử dụng GFP để lần theo dấu vết những
tế bào thần kinh phá huỷ do bệnh alzheimer, hoặc xem cách
tế bào beta sản sinh insulin được tạo thành như thế nào
trong tuyến tuỵ của một phôi thai đang phát triển.
Trong những năm gần đây, những nhà khoa học đoạt giải
Nobel hoá học thường đến từ Mỹ và Nhật, trong đó Nhật
Bản đã có giải thưởng danh giá này những năm 2000 –
2001 – 2002. Còn các nhà khoa học Mỹ chưa thiếu vắng
lần nào trong danh sách này suốt từ năm 1992-2006.
21. Một ô trống trong bảng tuần hoàn đã có chủ
Hiệp hội Hoá học Cơ bản và Ứng dụng quốc tế (IUPAC) đã
chính thức công nhận sự ra đời của nguyên tố 112 trong
công văn gửi tới nhóm các nhà khoa học do giáo sư Sigurd
Hofmann lãnh đạo, đồng thời đề nghị họ nhanh chóng đặt
tên cho đứa con tinh thần của mình.

Vị trí của nguyên tố 112 trong bảng tuần hoàn nguyên
tố
Khác với đa số các nguyên tố nhân tạo trước đó thường
được tạo thành tại các máy gia tốc nổi tiếng thế giới của

112 nên được gọi tạm là “nguyên tố 112″, 112 là tổng của
số thứ tự nguyên tử của 2 nguyên tố ban đầu gồm kẽm (số
thứ tự 30) và chì (số thứ tự 82).

Máy gia tốc hạt cực lớn của GSI

Từ năm 1981, những thí nghiệm trên máy gia tốc của GSI
đã giúp các nhà khoa học tại đây đã phát minh ra 6 nguyên
tố có số thứ tự nguyên tử từ 107 đến 112. Những tên
nguyên tố do GSI đề xuất đã được công nhận chính thức là;
nguyên tố 107 – Bohrium, 108 – Hassium, 109 –
Meitnerium, 110 – Darmstartium và 111 – Roentgenium.
Riêng nguyên tố 112 đến bây giờ mới được công nhận và
cho phép đặt tên.