Mười vạn câu hỏi vì sao Hóa học, phần 1.
1. Làm thế nào để tạo khói màu trên sân khấu ?
Trong các buổi biểu diễn ca nhạc hay trong các đám cưới,
người ta thường tạo khói trắng bằng cách thả các viên đá
băng khô (CO
2
rắn) vào các ly đựng nước nóng. CO
2
rắn
thăng hoa nhanh, làm giảm nhiệt độ của vùng không khí
xung quanh ly nước khiến cho hơi nước ngưng tụ tạo thành
đám sương mù màu trắng. Để tạo hiệu ứng khói màu, người
ta chiếu ánh sáng màu lên màn sương này. Khói trắng được tạo thành do nhiệt độ bị hạ xuống khi
CO
2
thăng hoa
2. Vì sao nên bôi nước vôi vào vết côn trùng đốt ?
Theo kinh nghiệm dân gian truyền lại thì khi bị côn trùng
đốt, nếu bôi nước vôi vào vết đốt thì vết thương sẽ mất đi
và không còn cảm giác ngứa rát nữa.
Hiện tượng này, ngày nay hoá học đã giải thích được rõ
ràng: trong nộc độc của một số côn trùng như: ong, kiến,
muỗi… có chứa một lượng a xit fomic gây bỏng da và
đồng thời gây rát , ngứa. Ngoài ra, trong nọc độc ong còn
có cả HCl, H
3
PO
4

3
tan vào dung dịch và phản ứng với nhau, tạo ra
khí CO
2
dưới dạng bọt khí thoát ra từ trong lòng dung dịch,
các bọt khí này làm hoạt chất của thuốc tan vào trong nước
nhanh hơn dạng viên nén thông thường.
5. Chất gây nghiện là những chất gì ?
Chất gây nghiện (hay còn gọi là ma túy) dù ở dạng nào khi
đưa vào cơ thể con người đều có thể làm thay đổi một hay
nhiều chức năng sinh lí của cơ thể. Hóa học đã nghiên cứu
làm rõ thành phần hóa học của những chất ma túy tự nhiên,
ma túy nhân tạo và tác dụng sinh lí của chúng. Từ đó,
chúng ta có thể sử dụng chúng như là một loại thuốc chữa
bệnh hoặc ngăn chặn tác hại của các chất gây nghiện.
Ma túy gồm những chất bị cấm (như thuốc phiện, cần sa,
heroin, cocain), một số thuốc được dùng theo chỉ dẫn của
thầy thuốc (như moocphin, seduxen), những chất hiện nay
chưa bị cấm sử dụng (như thuốc lá, rượu…).
Ma túy có tác dụng ức chế, giảm đau, kích thích mạnh mẽ
hoặc gây ảo giác. Chúng được phân loại theo nguồn gốc tự
nhiên hay nhân tạo hoặc theo mức độ gây nghiện.
Sau đây xin giới thiệu một số chất gây nghiện phổ biến.
- Rượu (C
2
H
5
OH): Tùy thuộc nồng độ và cách sử dụng,
rựou có thể tác dụng tốt hoặc làm suy yếu nghiêm trọng sức
khỏe con người. Với nhiều người, uống một lượng nhỏ

CTCT của nicotine
- Caffeine (C
8
H
10
N
4
O
2
): có nhiều trong hạt cà phê, lá chè.
Caffeine là chất kết tinh không màu, vị đắng, tan trong
nước và rượu. Caffeine dùng trong y học với lượng nhỏ có
tác dụng gây kích thích thần kinh. Nếu dùng caffeine quá
mức sẽ gây bệnh mất ngủ và gây nghiện.

CTCT của caffeine
- Morphine (C
17
H
19
NO
3
): có trong cây thuốc phiện, còn
gọi là cây anh túc. Morphine có tác dụng làm giảm hoặc
mất cảm giác đau đớn. Từ morphine lại tinh chế được
heroin có tác dụng hơn morphine nhiều lần, độc và dễ gây
nghiện.

CTCT của morphine
- Hassish: là hoạt chất có trong cây cần sa còn gọi là bồ đà,