HÛÚÁNG DÊỴN ƯN THI MƯN TRIÏËT HỔC MẤC - LÏNIN 61

CÊU 19: Sûå thưëng nhêët biïån chûáng giûäa bẫn chêët vâ hiïån tûúång,
nghơa phûúng phấp lån.
I. Khấi niïåm bẫn chêët vâ hiïån tûúång
1. Bẫn chêët lâ phẩm tr chó sûå tưíng húåp têët cẫ nhûäng mùåt,
nhûäng mưëi liïn hïå têët nhiïn tẩo thânh mưåt thïí thưëng nhêët hûäu cú
bïn trong quy àõnh sûå vêån àưång vâ phất triïín ca sûå vêåt.
2. Hiïån tûúång lâ phẩm tr dng àïí chó sûå biïíu hiïån ra bïn
ngoâi nhûäng mùåt, nhûäng mưëi liïn hïå àố.
II. Sûå thưëng nhêët biïån chûáng giûäa bẫn chêët vâ hiïån tûúång
Bẫn chêët vâ
hiïån tûúång àïìu tưìn tẩi khấch quan, lâ hai mùåt
vûâa thưëng nhêët vûâa àưëi lêåp vúái nhau.
Sûå thưëng nhêët àố àûúåc thïí hiïån úã chưỵ:
- Bẫn chêët bao giúâ cng bưåc lưå ra qua hiïån tûúång; côn hiïån
tûúång bao giúâ cng lâ sûå biïíu hiïån ca bẫn chêët. Khưng cố bẫn
chêët tưìn tẩi mưåt cấch thìn tu, ngûúåc lẩi khưng cố hiïån tûúång
khưng phẫi lâ sûå biïíu hiïån ca mưåt bẫn chêët nâo àố.
- Bẫn chêët vâ hiïån tûúång tûúng ûáng vúái nhau. Bẫn chêët bõ
tiïu diïåt thò hiïån tûúång do nố sinh ra súám må
n cng bõ mêët theo.
Bẫn chêët múái ra àúâi thò sệ cố cấc hiïån tûúång múái gùỉn liïìn vúái nố
xët hiïån.
Sûå àưëi lêåp giûäa bẫn chêët vâ hiïån tûúång àûúåc thïí hiïån úã chưỵ:
- Bẫn chêët lâ cấi bïn trong, hiïån tûúång lâ cấi bïn ngoâi. Cấc
hiïån tûúång àïìu biïíu hiïån bẫn chêët, nhûng biïíu hiïån mưåt cấch
khấc nhau, dûúái hònh thûác cẫi biïën, àưi khi xun tẩc bẫn chêët.
- Àêy lâ sûå àưëi lêåp giûäa cấi tûúng àưëi ưín àõnh vúái cấi thûúâng
xun biïën àưíi. Bẫn chêët ca sûå vêåt tưìn tẩi trong së
t quấ trònh

vâo ngun nhên, nhûng cố tấc dng àưëi vúái sûå nẫy sinh kïët quẫ.
Thđ d: Nhiïåt àưå, ấp sët, chêët xc tấc lâ nhûäng àiïìu kiïån khưng
thïí thiïëu àûúåc ca mưåt sưë phẫn ấnh hoấ hổc.
II. Mưëi quan hïå biïån chûáng giûäa ngun nhên vâ kïët quẫ
1. Ngun nhên sinh ra kï
ët quẫ, vò vêåy ngun nhên bao giúâ
cng cố trûúác kïët quẫ. Côn kïët quẫ bao giúâ cng xët hiïån sau
ngun nhên. Tuy nhiïn, khưng phẫi mổi quan hïå nưëi tiïëp nâo
cng lâ mưëi liïn hïå nhên quẫ. Chó nhûäng mưëi liïn hïå trûúác sau vïì
mùåt thúâi gian cố quan hïå sẫn sinh múái lâ mưëi liïn hïå nhên quẫ.
2. Trong hiïån thûåc, mưëi liïn hïå nhên quẫ biïíu hiïån rêët phûác
tẩp: mưåt kïët quẫ cố thïí do nhiïìu ngun nhên vâ mưåt ngun
nhên cố thïí sinh ra nhiïìu kïët quẫ.
- Nïëu cấc ngun nhên tấc àưång cng chiïìu thò cố xu hûúáng
dêỵn àïën kïët quẫ nhanh hún.
- Nïë
u cấc ngun nhên tấc àưång ngûúåc chiïìu thò lâm cho tiïën
trònh hònh thânh kïët quẫ chêåm hún. Thêåm chđ triïåt tiïu tấc dng
ca nhau.
PTS. TRÛÚNG VÙN PHÛÚÁC (Ch biïn) 64

3. Giûäa ngun nhên vâ kïët quẫ cố tđnh tûúng àưëi, cố sûå
chuín hoấ, tấc àưång qua lẩi tẩo thânh chỵi liïn hïå nhên - quẫ vư
cng vư têån.
III — nghơa phûúng phấp lån
- Cêìn tòm ngun nhên ca cấc hiïån tûúång trong bẫn thên
thïë giúái hiïån thûåc, mưëi quan hïå nhên quẫ cố tđnh khấch quan.
- Vò mưëi liïn hïå nhên quẫ lâ àa dẩng, cêìn phên biïåt cấc loẩi
ngun nhên àïí cố biïn phấp xûã l àng àùỉn.
- Kïët quẫ do ngun nhên sinh ra nhûng khưng tưìn tẩi mưåt

1. Nïëu têët nhiïn lâ cấi nhêët àõnh phẫi xë
t hiïån theo quy
låt nưåi tẩi ca nố, côn ngêỵu nhiïn cố thïí xët hiïån vâ cng cố thïí
khưng xët hiïån, thò trong nhêån thûác phẫi àẩt àïën cấi têët nhiïn vâ
trong hoẩt àưång thûåc tiïỵn phẫi dûåa vâo cấi têët nhiïn.
2. Khi nhêën mẩnh cấi têët nhiïn, chng ta khưng thïí qụn cấi
ngêỵu nhiïn, khưng tấch rúâi cấi têët nhiïn ra khỗi cấi ngêỵu nhiïn.
Phẫi xët phất tûâ cấi ngêỵu nhiïn àïí àẩt àïën cấi têët nhiïn vâ khi
dûåa vâo cấi têët nhiïn, phẫi ch àïën nhûäng cấi ngêỵu nhiïn.
PTS. TRNG VN PHC (Chuó biùn) 66

3. Tờởt nhiùn vaõ ngờợu nhiùn coỏ thùớ chuyùớn hoaỏ qua laồi, nùn
phaói taồo ra iùỡu kiùồn ùớ caón trỳó hay chuyùớn hoaỏ giỷọa chuỏng do yùu
cờỡu cuồ thùớ cuóa thỷồc tiùợn.
HÛÚÁNG DÊỴN ƯN THI MƯN TRIÏËT HỔC MẤC - LÏNIN 67

CÊU 22: Mưëi quan hïå biïån chûáng giûäa khẫ nùng vâ hiïån thûåc,
nghơa phûúng phấp lån ca vêën àïì nây.
I. Khấi niïåm khẫ nùng vâ hiïån thûåc
1. Khẫ nùng lâ cấi hiïån chûa cố, chûa túái nhûng sệ túái, nố sệ
xët hiïån khi cố cấc àiïìu kiïån thđch húåp.
2. Hiïån thûåc lâ têët cẫ nhûäng cấi gò hiïån cố, hiïån àang tưìn tẩi
thûåc sûå.
3. Phên loẩi cấc khẫ nùng
- Khẫ nùng thûåc tïë lâ nhûäng khẫ nùng do mưëi liïn hïå vâ
quan hïå têët nhiïn quët àõnh, xët hiïån tûâ bẫn chêët bïn trong ca
sûå vêåt vâ khi cố àêìy à àiïì
u kiïån sệ trúã thânh hiïån thûåc.
- Khẫ nùng hònh thûác lâ nhûäng khẫ nùng do nhûäng mưëi liïn
hïå vâ quan hïå ngêỵu nhiïn, do sûå kïët húåp ca nhûäng hoân cẫnh

HÛÚÁNG DÊỴN ƯN THI MƯN TRIÏËT HỔC MẤC - LÏNIN 69

CÊU 23: Con àûúâng biïån chûáng ca quấ trònh nhêån thûác chên l,
nhêån thûác hiïån thûåc khấch quan.
Ch nghơa duy vêåt biïån chûáng coi nhêån thûác khưng phẫi lâ
sûå phẫn ấnh giẫn àún, th àưång, mâ lâ mưåt quấ trònh gùỉn liïìn vúái
hoẩt àưång thûåc tiïỵn. Quấ trònh àố àậ àûúåc Lïnin chó ra nhû sau:
"Tûâ trûåc quan sinh àưång àïën tû duy trûâu tûúång, tûâ tû duy trûâu
tûúång àïën thûåc tiïỵn - àố lâ con àûúâng biïån chûáng ca sûå nhêån thûác
chên l, ca sûå nhêån thûác hiïån thûåc khấch quan" (V.I.Lïnin: Toân
têåp, t.29, Nxb. Tiïën bưå, M.1981, tr.179).
Theo Lïnin, qua
á trònh nhêån thûác trẫi qua hai khêu:
1. Tûâ trûåc quan sinh àưång àïën tû duy trûâu tûúång
a) Trûåc quan sinh àưång (hay nhêån thûác cẫm tđnh) lâ giai
àoẩn àêìu tiïn, gùỉn liïìn vúái thûåc tiïỵn vâ thưng qua cấc giấc quan
trong àố:
+ Cẫm giấc lâ hònh thûác àêìu tiïn ca sûå phẫn ấnh hiïån thûåc
khấch quan. Sûå vêåt, hiïån tûúång tấc àưång vâo cấc giấc quan, gêy
nïn sûå kđch thđch ca cấc tïë bâo thêìn kinh lâm xët hiïån cấc cẫm
giấc. Cẫm giấc lâ hònh ẫnh phẫn ấnh tûâng thåc tđnh riïng lễ ca
sûå vêåt, hiïån tûúång nhû mâu sùỉc, mi, võ, àưå rùỉ
n
+ Tri giấc lâ hònh thûác kïë tiïëp sau cẫm giấc. Tri giấc khưng
phẫn ấnh tûâng thåc tđnh riïng lễ, mâ phẫn ấnh nhiïìu thåc tđnh
ca sûå vêåt, hiïån tûúång trong sûå liïn hïå giûäa chng vúái nhau: tri
giấc àûúåc hònh thânh tûâ nhiïìu cẫm giấc kïët húåp lẩi. Cng giưëng
nhû cẫm giấc, tri giấc phẫn ấnh sûå vêåt, hiïån tûúång mưåt cấnh trûåc
tiïëp thưng qua cấc giấc quan.
+ Biïíu tûúång lâ hònh thûác cao nhêët ca trûåc quan sinh àưång.

Tủnh chờn thỷồc cuóa phaỏn oaỏn kùởt luờồn phuồ thuửồ
c vaõo tủnh
chờn thỷồc cuóa phaỏn oaỏn tiùỡn ùỡ cuọng nhỷ tủnh hỳồp quy luờồt cuóa
quaỏ trũnh suy luờồn.
c) Sỷồ thửởng nhờởt giỷọa nhờồn thỷỏc caóm tủnh vaõ nhờồn thỷỏc lyỏ
tủnh.
- Nhờồn thỷỏc caóm tủnh khaỏc nhờồn thỷỏc lyỏ tủnh ỳó chửợ: nhờồn
thỷỏc caóm tủnh laõ giai oaồn thờởp, phaón aỏnh khaỏch thùớ mửồt caỏch
trỷồc tiùởp, em laồi nhỷọng tri thỷỏc caóm tủnh. Ngỷỳồc laồi, nhờồn thỷỏc lyỏ
tủnh laõ giai oaồn cao, phaón aỏnh khaỏch thùớ mửồt caỏch giaỏn tiùởp, khaỏi
quaỏt em laồi nhỷọng tri thỷỏc vùỡ baón chờở
t vaõ quy luờồt cuóa khaỏch
thùớ.