A: Đặt vấn đề
Lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo
dục thế hệ trẻ. Từ những hiểu biết về quá khứ học sinh hiểu rõ
truyền thống dẫn tộc, tự hào với truyền thống dựng nớc và giữ
nớc của ông cha ta, xác định nhiệm vụ hiện tại, có thái độ đúng
với quy luật của tơng lai nhất là đối với học sinh lớp 9 cuối cấp
Trung học cơ sở.
Tuy nhiên hiện tại có những nhận thức sai lệch về vị trí
chức năng của bộ môn trong đời sống xã hội dẫn đến sự giải sút
chất lợng bộ môn trên nhiều mặt. Tình trạng học sinh không
biết những sự kiện lịch sử cơ bản phổ thông, nhớ sai, nhớ nhầm
lẫn kiến thức lịch sử là hiện tợng khá phổ biến ở nhiều trờng
hiện nay.
Đứng trớc tình hình đó, là một giáo viên giảng dạy lịch
sử đã trên 10 năm, tham dự nhiều chuyên đề do Phòng, Sở tổ
chức, lại trực tiếp dạy môn lịch sử lớp 9 tôi muốn nêu lên một số
kinh nghiệm của bản thân trong phơng pháp ôn tập Lịch sử
lớp 9 để nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp đảm
bảo cho các em có đủ hành trang kiến thức để bớc vào cấp học
Trung học phổ thông.
Rất mong đợc bạn đọc góp ý kiến phê bình!
1
B: Giải quyết vấn đề.
I: Lý do chọn đề tài
1) Cơ sở lý luận:
Nh ta đã biết, dạy học lịch sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học
sinh những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dỡng, giáo
dục và phát triển học sinh qua môn học. Lịch sử vốn tồn tại khách quan, là
những vấn đề đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để
học sinh nắm bắt đợc những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những
lời nói sinh động giáo viên phải lựa chọn các phơng pháp dạy dạy khác nhau

II: QUá trình thực hiện
1) Đặc điểm tình hình
1.1. Thuận lợi
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, có kỹ năng làm bài tập lịch sử.
- Học sinh ham thích tìm hiểu kiến thức lịch sử trong giờ học các em
học tập tích cực, thực sự là trung tâm của quá trình dạy học.
- Khả năng nắm bắt sử liệu tốt, biết so sánh đánh giá sự kiện lịch sử.
- Đội ngũ giáo viên dạy lịch sử khá đồng đều ở các khối lớp, tham gia
đầy đủ các chuyên đề đổi mới phơng pháp do Sở, Phòng tổ chức.
- Phơng tiện trực quan trong giảng dạy đã đợc quan tâm mua sắm khá đầy đủ.
- Phòng giáo dục, Ban giám hiệu nhà trờng quan tâm đến quá trình đổi mới
phơng pháp, luôn tạo điều kiện để ngời dạy phát huy tốt khả năng của bản thân, có
nhiều biện pháp để nâng cao chất lợng tốt nghiệp và đội ngũ học sinh giỏi
các cấp.
1.2. Khó khăn.
- Đặc điểm vùng dân c:
+ Năm 2000 - 2001: Công tác giảng dạy tại Nga Điền vùng có 80%
dân c theo đạo Thiên chúa giáo, trình độ dân trí thấp, sự quan tâm đến giáo
dục của các cấp ngành cha cao.
+ Năm học 2002 - 2003: Công tác giảng dạy tại trờng THCS Nga
Thành vùng dân c thuần nông, nghề phụ phát triển, học sinh cha thực sự chăm
học.
- Nhìn chung trình độ học sinh ở hai nơi không đồng đều, phụ huynh
cha thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình.
- Việc tiếp cận kiến thức môn học còn hạn chế, phần lớn học sinh còn
coi lịch sử là môn phụ nên cha nhiệt tình với môn học.
- Phơng tiện dạy học còn thô sơ, thiếu các loại sa bàn, máy chiếu, băng
hình, Đội ngũ giáo viên cha thực sự đồng bộ, dạy chéo môn còn nhiều, nhận
thức vấn đề lịch sử cha thực sự sâu sắc.
3

trình ôn luyện học sinh giỏi lịch sử. Đối với học sinh giỏi môn lịch sử cần chú
ý mấy điểm:
+ Cần cù chịu khó, ham hiểu biết lịch sử.
+ Có trí nhớ tốt, khả năng so sánh, nhận xét nhạy bén.
- Chữ viết sạch đẹp, trình bày bài cẩn thận rõ ràng.
b/ Phơng pháp ôn tập chung:
4
b.1/ Ôn tập theo sự kiện lịch sử
Phơng pháp ôn tập theo sự kiện là bớc khởi đầu cung cấp cho học sinh
nguồn sử liệu cơ bản. Ôn tập theo phơng pháp này giúp học sinh bổ sung các
sự kiện lịch sử theo một hệ thống sử thế giới và sử Việt Nam.
Ví dụ: Những sự kiện lịch sử thế giới tiêu biểu từ 1917 đến 1945.
- 7/11/1917: Cách mạng tháng 10 Nga
- 2/3/1919: Thành lập quốc tế cộng sản (Quốc tế III)
- 4/5/1919: Phpng trào Ngũ tứ (Trung Quốc)
- 1//9/1939: Chiến tranh thế giới lần thứ 2 bùng nổ.
- 22/6/1941: Đức tấn công Liên Xô
- 2/2/1943: Chiến thắng Xtalingrát.
- 9/5/1945: Đức đầu hàng đồng minh.
- 14/8/1945: Nhật đầu hàng đồng minh, chiến tranh thế giới lần
thứ 2 kế thúc
* Những sự kiện lịch sử Việt Nam tiêu biểu từ 1930 đến 1945.
- 3/2/1930: Đảng cộng sản Việt Nam ra đời
- 27/9/1940: Khởi nghĩa Bắc Sơn.
- 23/11/1940: Khởi nghĩa Nam kì.
- 13//1941: Cuộc binh biến Đô Lơng.
- 5/1941: Hội nghị Trung ơng lần thứ VIII.
- 22/12/1944: Thành lập đội Tuyên truyền giải phóng quân.
- 19/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội.
- 23/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Huế.

Giúp học sinh hứng thú, hiểu và nắm bắt bài nhanh.
Ví dụ: Đồ thị về bớc phát triển t tởng, nhận thức của Nguyễn ái Quốc
từ 1911 - 1930 (phục vụ cho bài 2, 4, 6).
- Bớc 1: Cho học sinh nêu các sự kiện tiêu biểu, đánh dấu sự chuyển biến.
- Bớc 2: Vẽ đồ thị
6
Bớc phát triển
Thành lập ĐCSVN
Thành lập "Thanh niên"
Bỏ phiếu tán thành
Quốc tế 3
Tìm ra đờng cứu nớc
Gửi yêu sách tới Véc Xai
Phân biệt bạn thù
1911 191 7 1919 7/1920 12/1920 6/1925 3/2/1930
Tìm đờng cứu nớc
-Bớc 3: Cho học sinh nhận xét đánh giá bớc phát triển vợt bậc về t tởng,
chính trị và tổ chức đi tới thành lập Đảng của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc.
* Ôn tập bằng lợc đồ, đồ thị có thể sử dụng cho một số bài ở lớp 8 và
lớp 9, giúp các em nắm vững kiến thức đặc biệt là đối tợng học sinh giỏi.
b.5/ Ôn tập kết hợp lồng ghép sử địa ph ơng:
Liên tục những năm gần đây đề thi tốt nghiệp cũng nh học sinh giỏi ở
các cấp đều có ít nhất một câu hỏi liên quan đến sử địa phơng. Vì vậy khi ôn
tập đòi hỏi ngời dạy cần có sự lồng ghép, đan xen chơng trình chính khoá với
sử địa phơng.
Ví dụ:
- Khi dạy bài 6 " Đảng cộng sản Việt Nam ra đời" cần cho học sinh
nắm đợc sự ra đời của tỉnh Đảng bộ Thanh Hoá: Hoàn cảnh, ngày, tháng, địa
điểm, ý nghĩa, ai là Bí th đầu tiên.
- Dạy giai đoạn kháng chiến chống Pháp 1946 - 1954 đan xen

đúng, sắp xếp theo trình tự đúng.
Ví dụ: Điền dấu X vào ô trống em cho là đúng
- Giai cấp công nhân Việt Nam
+ Ra đời trớc chiến tranh thế giới thứ nhất
+ Ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất
+ Ra đời sau giai cấp t sản Việt Nam
+ Ra đời trớc giai cấp t sản Việt Nam
* Sắp xếp nội dung tơng ứng:
- "Chiến tranh đặc biệt" "Tìm diệt" "Bình định"
- "Chiến tranh cục bộ" "ấp chiến lợc"
c.2/ Câu hỏi thông tin sự kiện lịch sử:
+ Nêu các sự kiện lịch sử thế giới tơng ứng với các mốc thời gian sau:
2.3.1919; 4.5.1919; 1.7.1921; 1.9.1939; 1.10.1949
8.1.1949; 18.6.1953; 1.1.1959; 1.12.1975; 11.11.1975.
* Nêu thông tin về các sự kiện lịch sử Việt Nam diễn ra tại các
thời điểm.
3.2.1930; 19.8.1945; 19.12.1946; 7.5.1954.
* Dạng câu hỏi thông tin sự kiện giúp học sinh cũng cố lại kiến thức về
sự kiện lịch sử, giúp học sinh nhớ các điểm mốc lịch sử quan trọng của thế
giới và trong nớc.
c.3/ Câu hỏi tổng hợp, đánh giá sự kiện lịch sử.
Đây là câu hỏi nâng cao kiến thức tổng hợp của học sinh.
Ví dụ: ý nghĩa của sự kiện 3/2/1930 đối với cách mạng Việt Nam.
* Điện Biên Phủ có phải là "Pháo đài bất khả xâm phạm"
không? Vì sao?
* Nội dung cơ bản của "Kế hoạch Na va", "kế hoạch Nava" bị phá sản
nh thế nào?
c.4/ Câu hỏi so sánh sự kiện lịch sử:
Ví dụ: * So sánh về chủ trơng, đờng lối của ba tổ chức cách mạng đợc
thành lập ở Việt Nam từ 1925 - 1928

Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dới 5
TS % TS % TS % TS %
94 27 28,7 59 62,7 8 8,5 0 0
3.2) Kết quả học sinh giỏi trong 3 năm từ 2000 - 2001 đến năm 2002 - 2003:
Giỏi huyện:
Tổng số học
sinh dự thi
Số giải
Giải nhất Giải nhì Giải ba Giải KK
9
8 2 2 2 2
Giỏi tỉnh: Năm học 2002 - 2003
Số học sinh dự thi Số đạt giải
02 02
III: Kinh nghiệm rút ra.
Qua quá trình thực hiện phơng pháp ôn tập, căn cứ vào khả năng học
tập và kết quả đạt đợc trong việc thực hiện phơng pháp tôi đã rút ra đợc những
kinh nghiệm sau:
- Phơng pháp ôn tập đợc tiến hành một cách phong phú đa dạng trong
phần học, kiến thức phù hợp với trình độ học sinh, chú ý nâng cao để phát
hiện bồi dỡng học sinh giỏi.
- Ôn tập không đánh đố học sinh mà chủ yếu khơi dậy sự suy nghĩ của
học sinh một cách thông minh sáng tạo kết hợp học với hành.
- Bài tập thực hành cần kết hợp nhiều dạng khác nhau, từ câu hỏi trắc
nghiệm đến bài tập nhận thức, thực hành bộ môn, vận dụng kiến thức đã học
vào cuộc sống.
- Ôn tập trên cơ sở hệ thống kiến thức theo một trình tự lôgic, tăng c-
ờng thực hành tại chỗ.
- Nắm vững kiến thức sử địa phơng, sự kiện lịch sử nổi bật trong năm,
ôn tập theo chủ đề để học sinh hứng thú học tập, nhớ nhanh, nhớ lâu.

2) Nội dung: 4
3) Kết quả đạt đợc: 9
III: Kinh nghiệm rút ra 10
11
Trang
C: Kết thúc vấn đề: 10
Tác giả 11
Nghiêm Đức Hữu 11
ngời thực hiện: Nghiêm Đức Hữu 12
12
sở giáo dục và đào tạo thanh hoá
Phòng giáo dục huyện nga sơn
Trờng Trung học cơ sở nga thành

ngời thực hiện: Nghiêm Đức Hữu
Tổ bộ môn: lịch sử
Đơn vị công tác: Trờng THCS nga thành
sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:
phơng pháp ôn tập lịch sử lớp 9
trung học cơ sở
Năm học 2002 - 2003
****************