12
Bài 6: Gia tốc
A. YÊU CẦU:
- - Học sinh phải nắm được khái niệm gia tốc, biết xác đònh chiều của vectơ gia tốc
trong chuyển động thẳng nhanh dần đều và chậm dần đều.
- Nắm được quy tắc về dấu của gia tốc khi sử dụng công thức tính độ lớn của gia
tốc, hiểu ý nghóa của đơn vò gia tốc và đổi đơn vò gia tốc.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:
Một ôtô đang chuyển động với vận
tốc 20m/s thì hãm phanh, sau 5s thì
vận tốc của xe còn 2m/s
Một xe đạp đang chuyển động với
vận tốc 7m/s thì thắng lại sau 2s dùng
hẳn.
Vậy xe đạp hay ôtô thay đổi vận tốc
lớn hơn? Đại lượng vật lý nào đặc
trưng cho sự thay đổi đó của vận tốc?
Hướng dẫn hs vẽ
a

0
là
0
t
v v v
  
r r r

Độ biến thiên vận tốc trong một giây là:
Gia tốc là đại lượng vật lý đặc
trưng cho sự biến thiên nhanh hay chậm
của vận tốc và đo bằng thương số giữa
độ biến thiên vận tốc và khoảng thời
gian xảy ra sự biến thiên ấy. Gia tốc là
đại lượng vectơ.
Ký hiệu:
a
r

2. Vectơ gia tốc trong chuyển động thẳng
-
a
r
luôn cùng hướng với
v

r

r

- Chuyển động chậm dần:
v
t
< v
o

v

r
ngược chiều
t
v
r
và
0
v
r

nên
a
r
ngược chiều
t
v
r
,
0
v

đổi đều, vectơ gia tốc không đổi về
hướng và độ lớn.

t o
v v v
a const
t t


  
 

Nếu
t o
v v

=1m/s,
t

=1s thì a =
1m/s
2
.
Mét trên giây bình phương là gia tốc
của một chuyển động có vận tốc biến
thiên được 1 m/s trong khoảng thời gian
1s

4. Củng cố:
5. Dặn dò:
Bài 7: Vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều

A. YÊU CẦU:
- Giúp học sinh nắm được công thức tính vận tốc của vật chuyển động thẳng biến
dổi đều tại thời điểm t bất kỳ. Xác đònh được dấu và ý nghóa của các đại lượng.
- Nắm được phương pháp vẽ đồ thò vận tốc thời gian của vật.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:
Trong chuyển động thẳng đổi giá trò của
vận tốc tại những điểm khác nhau thì
khác nhau.
Vậy để xác đònh vận tốc của vật tại một
điểm ta phải thiết lập công thức tính vận
tốc tức thời.
Trong công thức v
t
, v
o
, a có giá trò đại
số, dấu của chúng tùy thuộc vào hệ tọa


    


Nếu chọn t
o
= 0
0t
v v at
 

2. Đồ thò vận tốc – thời gian
Vì v
t
là hàm bậc nhất theo thời
gian t nên đồ thò vận tốc là 1 đường
thẳng. Nếu chọn chiều dương là
chiều chuyển động:

t (s)

v
t

(m/s)

O

M
P
t

N

v4. Củng cố
5. Dặn dò:
Bài 8: Đường đi trong chuyển động biến đổi đều
A. YÊU CẦU:
- Giúp học sinh nắm được công thức xác đònh quãng đường vật đi được của vật
chuyển động thẳng biến đổi đều tại thời điểm t bất kỳ. Xác đònh được dấu và ý
nghóa của các đại lượng.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:


b. Trong chuyển động biến đổi đều,
ta cũng dùng cách tính diện tích s
như trên, ta thấy đường đi trong
chuyển động thẳng biến đổi đều là
số đo diện tích hình thang OMNP.

Vậy:
 
2
0 0
1
( )
2
s v t t a t t
   Nếu chọn t
0
= 0:

2
1
2
s vt at
 



Nếu chọn gốc toạ độ trùng với vò trí
ban đầu:
2
1
( ) ( )
2
o o o
x v t t a t t
   
Nếu chọn t
0
= 0 thì

2
1
2
o o
x x v t at
  
Nếu chuyển động có v
0
= 0 thì
2
1
( )
2
o o
x x a t t
  


Bài 10: Liên hệ giữa gia tốc – vận tốc – đường đi
A. YÊU CẦU:
- Giúp học sinh nắm được phương trình độc lập với thời gian.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:
vận tốc đặc trưng cho chuyển động về sự
nhanh hay chậm.
gia tốc đặc trưng cho chuyển động về sự
thay đổi vận tốc.
khi vật chuyển động đường đi đặc trưng
cho sự thay đổi vò trí của vật trong khoảng
thời gian t.

vv
t
ot


Thay vào (1) và rút gọn ta được:
asvv
ot
2
22
 2. Đo gia tốc: (đọc SGK)
4. Củng cố: Hướng dẫn hs làm 1 số bài tập trong đề cương.
5. Dặn dò:
18


thuộc vào môi trường ta gọi các vật rơi tự
do.
Nếu các vật nặng rơi trong không khí ta
cũng có thể nói vật đó rơi tự do.
Sự rơi tự do của các vật tuân theo quy luật
nào? 1. Sự rơi trong không khí:
Trong không khí các vật rơi
nhanh, chậm khác nhau không phải
do các vật nặng nhẹ khác nhau mà
do sức cản của không khí tác dụng
vào vật khác nhau.
2. Sự rơi tự do
Sự rơi tự do là sự rơi trong
chân không, chỉ dưới tác dụng của
trọng lực.
Nếu sức cản của không khí
không đáng kể so với trọng lực tác
dụng lên vật thí ta coi vật là rơi tự
do.
3. Đònh luật rơi tự do
a. Phương rơi: phương thẳng đứng
b. Tính chất của chuyển động rơi:
chuyển động nhanh dần đều.
c. Gia tốc của sự rơi: Ở cùng một
19
Chọn trực tọa độ là quỹ đạo rơi
thẳng đứng, chiều dương hướng
xuống, ta có:
v
t
= g.t
v
2
t
= 2.g.h
h = ½ g.t
24. Củng cố :
5. Dặn dò :
Chương 3: Chuyển Động Tròn đều
§ 18 Vận tốc góc – Chu kỳ quay
§ 19 Vận tốc và gia tốc trong chuyển động tròn đều
§ 20 Bài tập


Bài 11 Vận tốc và gia tốc trong chuyển động tròn đều
A. YÊU CẦU:
- Học sinh nắm được đặc điểm của vận tốc trong chuyển động tròn đều. Biết xác
đònh hướng và độ lớn của gia tốc hướng tâm trong chuyển động tròn đều.
- Hiểu được các công thức vận tốc góc, gia tốc hướng tâm, chu kỳ, tần số và áp dụng
giải các bài tập.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới:
1. Vận tốc và gia tốc trong chuyển động tròn
đều
a. Vận tốc trong chuyển động cong:
Trong chuyển động cong vectơ vận
tốc tức thời tại mỗi điểm trên quỹ đạo có
phương trùng với phương của tiếp tuyến
với quỹ đạo tại điểm đó.
b. Chuyển động tròn đều:
- Chuyển động tròn đều là chuyển động
theo một quỹ đạo hình tròn với vận tốc
v
r

21
có độ lớn không đổi

- Vectơ vận tốc có phương luôn biến đổi
- Đường đi là một cung tròn có độ dài: s =
v.t
c. Gia tốc trong chuyển động tròn đều:
Bài 13: Vận tốc góc – chu kỳ quay:
A. YÊU CẦU:
- Học sinh nắm được đặc điểm của vận tốc trong chuyển động tròn đều. Biết xác
đònh hướng và độ lớn của gia tốc hướng tâm trong chuyển động tròn đều.
- Hiểu được các công thức vận tốc góc, gia tốc hướng tâm, chu kỳ, tần số và áp dụng
giải các bài tập.
B. LÊN LỚP:
1. Ổn đònh:
2. Bài cũ:
3. Bài mới: 1.

Vận tốc góc
–

chu kỳ quay
:

a. Vận tốc góc:
Góc quay được tính:
s
R



Vận tốc góc: Đại lượng đo bằng

góc và chu kỳ quay:

2
2
v R nR R
T

 
  

4. Củng cố:
5. Dặn dò:

PHẦN II: ĐỘNG LỰC HỌC
Chương 4: Các đònh luật về chuyển động
§ 21 Sự tương tác giữa các vật – Khái niệm lực
§ 22 Sự cân bằng lực
§ 23 Đònh luật 1 Newton – Quán tính
§ 24 Đònh luật 2 Newton – Đơn vò lực
§ 25 Đònh luật 3 Newton
§ 26 Khối lượng và khối lượng riêng