HAI ĐỨA TRẺ
Thạch Lam
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả Thạch Lam:
- Ông có quan niệm văn chương lành mạnh tiến bộ và có biệt tài về truyện
ngắn. Ông thường viết về những truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác thế
giới nội tâm của nhân vật với những xúc cảm mong manh, mơ hồ trong cuộc sống
thường ngày.
- Mỗi truyện của Thạch Lam như một bài thơ trữ tình, giọng điệu diềm đạm
nhưng chứa đựng biết bao tình cảm mến yêu chân thành và sự nhạy cảm của tác
giả trước những biến thái của cảnh vật và lòng người
- Văn Thạch Lam trong sáng, giản dị mà thâm trầm, sâu sắc
2/ Tóm tắt nội dung:
Truyện viết về cuộc sống tối tăm nghèo nàn của những người lao động nghèo
ở một phố huyện nhỏ bé. Chị em Liên và An được cha mẹ giao cho trông nom một
cửa hàng tạp hóa nhỏ. Cũng như những người dân nơi phố huyện, chị em Liên vừa
bán hàng, vừa trông chờ chuyến tàu đêm từ Hà nội về. Chuyến tàu mang một chút
ánh sáng của Hà nội ầm ầm chạy vụt qua rồi im tiếng trong màn đêm sâu thẳm.
Phố huyện và chị em Liên chìm dần vào giấc ngủ yên tĩnh.
Nhận xét: Đây là truyện có cốt truyện đơn giản, gần như không có chuyện
nhưng lại có sức gợi cảm sâu sắc. Giọng văn nhẹ nhàng, trong sáng, gợi cảm.
II. PHÂN TÍCH:
1/ Cảnh phố huyện:
a) Thời gian:
Thời gian chiều tối: Thời gian kết thúc của một ngày và mở ra đêm tối.
Truyện được mô tả trong một không gian tĩnh nhưng thời gian động: hoàng
hôn → đêm → đêm khuya vì thế cảnh mỗi lúc một tối hơn => Thời gian hòa
quyện với không gian để tạo ra một thế giới nghệ thuật riêng.
b) Không gian nơi phố huyện:
- Cảnh chiều tàn đi dần vào đêm khuya được thu hẹp trong một không gian
nhỏ bé của phố huyện nghèo.

- Chợ đã vãn từ lâu, mấy đứa trẻ con nhà nghèo còn nhặt nhạnh thanh nứa,
thanh tre hay bất cứ cái gì có thể dùng được của các người bán hàng để lại.
- Mẹ con chị Tý dọn hàng nước nghèo nàn.
- Chị em Liên chuẩn bị đóng cửa hàng “đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần”.
- Bác Siêu gánh phở đi bán, bóng bác mênh mang ngả một vùng dài xuống đất.
- Bà cụ Thi lảo đảo bước đi trong bóng tối
- Gia đình bác Sẩm trên manh chiếu hẹp trải dưới đất.
* Nhận xét:
 Những thân phận, những con người bé nhỏ, sống lay lắt đang héo mòn hiện
lên trong bức xanh nghèo nàn, tồi tàn nơi phố huyện tăm tối.
 Nhịp sống của họ cứ lặp đi, lặp lại ngày này sang ngày khác, đơn điệu, mòn
mỏi lam lũ buồn tẻ, quẩn quanh trong cái nghèo túng nhưng họ vẫn hy vọng
“Chừng ấy người trong bóng tôi mong đợi cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ
của họ”.
2/ Hình ảnh chị em Liên:
a) Hoàn cảnh:
- Cha mất việc, mẹ làm hàng xáo, kinh tế gia đình sa sút.
- Chuyển từ Hà nội về phố huyện nghèo sinh sống.
- Chị em Liên được giao trông coi cửa hàng tạp hóa nhỏ thuê lại của người
khác → Liên là người con gái hiếu thảo, đảm đang.
⇒ Chị em Liên đã hòa nhập được vào cuộc sống nơi phố huyện, đã quen với
cảnh sống tối tăm, nghèo túng ở đây, khác hẳn với lúc sống ở Hà Nội
b) Tâm trạng:
- Liên cảm thương cho những người nghèo mà đêm nào Liên cũng nhìn thấy:
chị Tý, bác sẩm, bà cụ Thi, những đứa trẻ ở chợ Liên là người con gái giàu tình
thương, biết suy nghĩ, hay trầm tư trước cảnh đời mà Liên bắt gặp.
- Liên cảm nhận được cảnh tối tăm mà Liên và những người xung quanh đang
sống đắm chìm trong bóng tối, chị em Liên muốn quên đi thực tại xót xa “An và
Liên lặng ngước mắt lên các vì sao để tìm sông Ngân Hà và con vịt theo sau ông
Thần Nông”

khát vọng sống mãnh liệt chợt bùng lên trong tâm hồn những con người nghèo
khổ => Thạch Lam đã nhìn thấy và mô tả được khát vọng sống ẩn chứa trong sâu
thẳm tâm hồn người lao động nghèo khổ
Tóm lại: bằng tình cảm và tấm lòng nhân hậu của mình, Thạch Lam đã thể
hiện một cách nhìn trong trẻo, nhẹ nhàng nhưng sâu lắng về người lao động
nghèo, đặc biệt là trẻ thơ.
4/ Chủ đề: Tác phẩm thể hiện tấm lòng yêu mến, trân trọng của Thạch Lam với
người lao động nghèo khổ và khát vọng mơ hồ của tuổi thơ.
III. TỔNG KẾT:
- Tác phẩm thể hiện tâm hồn nhân ái, nồng hậu sâu kín của Thạch Lam đối với
những kiếp người nghèo khổ tăm tối.
- Thể hiện phong cách nghệ thuật độc đáo của Thạch Lam: Truyện không có
cốt truyện rõ ràng, thiên về khai thác nội tâm, hành vi, hành văn nhẹ nhàng, mềm
mại; có sự đan cài của chất hiện thực, chất trữ tình, chất tương phản tạo cho tác
phẩm có sức hút đặc biệt.