CHÍ PHÈO
Nam Cao
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Đề tài:
Viết về người nông dân cùng khổ bị xã hội thực dân phong kiến tàn phá cả
nhân hình lẫn nhân tính.
2. Tựa đề:
- Cái lò gạch cũ
- Đôi lứa xứng đôi
- Chí Phèo
3/ Chủ đề tác phẩm:
Qua tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân phong kiến
tàn bạo đã cướp đi của người nông dân lương thiện cả nhân hình lẫn nhân tính.
Đồng thời nhà văn cũng trân trọng, phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của
họ ngay khi họ biến thành quỷ dữ.
4/ Tóm tắt tác phẩm: (6 sự việc)
- Chí Phèo say rượu “vừa đi vừa chửi”
- Chí Phèo ở tù về, đến nhà Bá Kiến rạch mặt ăn vạ
- Chí Phèo thức tỉnh, sống trong tình yêu thương của Thị Nở.
- Thị Nở từ chối sống với Chí Phèo
- Chí Phèo tuyệt vọng uất ức, đi đòi lương thiện
- Cảnh cái chết của Bá Kiến và Chí Phèo xôn cao cà làng Vũ Đại và hình ảnh
thoáng hiện của cái lò gạch cũ.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1/ Cách vào truyện độc đáo của Nam Cao:
- Chi tiết tiếng chửi của một kẻ say (vu vơ, mơ hồ) say là chửi, vừa đi vừa
chửi. Đồng thời rất tỉnh táo, lời chửi có sắp xếp, lớp lang, lời lẽ trôi chảy, hướng
đến nhiều đối tượng.
+ Chửi trời
+ Chửi đời
+ Chửi làng Vũ Đại

hội ấy dẫu có tàn ác cũng không thể hủy diệt được ánh sáng lương thiện trong tận
đáy sâu tâm hồn Chí Phèo.
- Chính tình cảm chân thành của Thị Nở đã làm thức tỉnh, hồi sinh bản chất
lương thiện trong con người Chí Phèo.
3/ Tâm trạng của Chí Phèo khi bị Thị Nở cự tuyệt:
a) Tâm trạng
- Phản ứng của bà cô Thị Nở rất quyết liệt, gay gắt → phản ứng đó cũng là của
dư luận, định kiến xã hội lúc bấy giờ, vì đối với họ Chí Phèo không phải là con
người mà là “con quỷ dữ của làng Vũ Đại” thì “không xứng” với con người như
Thị Nở (dù Thị Nở xấu xí, dở hơi, nghèo ) → bi kịch đau đớn của Chí Phèo.
- Khi Thị Nở cự tuyệt, Chí Phèo đau đớn nuối tiếc và tìm mọi cách níu kẻo,
Thị bỏ về, Chí chạy theo “nắm lấy tay” → Chí khao khát được làm người lương
thiện.
- Trước thái độ dứt khoát của Thị Nở, Chí Phèo rơi vào tâm trạng tuyệt vọng
“với bi kịch tinh thần của con người sinh ra là người nhưng lại không đuốc làm
người”
- Chí đau đớn, vật vã và “uống rượu” → “càng uống càng tỉnh” → “hắn ôm
mặt khóc rưng rức” → trong sâu thẳm tâm hồn, Chí ý thức rất rõ về nổi đau thân
phận của kẻ bị tha hóa.
b) Hành động :
- Giết Bá Kiến : sụ phản kháng lại kẻ đã đẩy mình vào con đường bi thảm
o Nhận ra và thấm thía tội ác của kẻ đã cướp đi nhân hình và nhân tính
của mình.
o Hiểu ra nguồn gốc nỗi đau của mình, nguyên nhân bị đẩy vào con
đường tha hóa.
- Tự sát : Chí Phèo đã thức tỉnh hoàn toàn
o Không thể trở về đường cũ : lưu manh, tha hóa, dập phá, chém giết.
o Không thể sống bình yên lương thiện trong xã hội ấy, không có con
đường trở về với cuộc sống lương thiện. → Chí Phèo chết để giúp
mình thoát khỏi kiếp quỷ dữ. Trước đây, Chí Phèo sống như một con