HỒI SỨC TRẺ SƠ SINH
(NEONATAL RESUSCITATION)

1/ TÔI LÀ THẦY THUỐC PHÒNG CẤP CỨU. TẠI SAO TÔI
PHẢI HỌC HỒI SỨC TRẺ SƠ SINH ?
Hồi sức trẻ sơ sinh ở phòng cấp cứu là một sự kiện đời sống. Mục tiêu
chính là mẹ tròn còn vuông. Cần kiếm sự giúp đỡ của Khoa Nhi và Khoa
Sản ngay khi rõ ràng rằng sự sinh đẻ của một đứa bé sắp xảy ra ở phòng cấp
cứu. Hầu hết những sai lầm trong sự săn sóc của trẻ sơ sinh là do hoảng sợ,
có thể tránh được nếu các hướng dẫn sau đây được tôn trọng. Tất cả các
nhân viên phòng cấp cứu nên được huấn luyện một cách chính thức những
nguyên tắc cơ bản hồi sức trẻ sơ sinh. Hầu hết các chương trình giảng dạy
đều có phần huấn luyện này. 2/ ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN HỌC VỀ HỒI SỨC TRẺ
SƠ SINH LÀ GÌ ?
Có vài khác nhau trong quá trình hồi sức giữa người lớn và nhũ nhi và
giữa các nhũ nhi với các trẻ em lớn tuổi hơn.
3/ LÀM SAO BIẾT MỘT TRẺ SƠ SINH CẦN PHẢI HỒI SỨC ?
- Các trẻ sơ sinh xanh tía lúc sinh là do áp lực riêng phần (partial
pressure) của oxy trong tử cung thấp. Những tiêu chuẩn quan trọng hơn để
xác định sự cần thiết phải hồi sức là sự thiếu hoạt động ngẫu nhiên
(spontaneous activity) và sự hô hấp gắng sức (respiratory effort), liên kết với
tim nhịp chậm (bradycardia) mặc dầu được kích thích, như cọ xát nhẹ trên
cột sống ngực và búng nơi bàn chân.
- Hầu hết các trẻ sơ sinh đủ tháng không cần một can thiệp hồi sức
nào lúc sinh và thường chỉ cần tuân theo vài biện pháp thiết yếu trong mọi
bối cảnh : sưởi ấm (warming) và lau khô em bé, khai thông đường dẫn khí.
- 80% các trẻ sơ sinh không cần đến hồi sức, ngoài việc duy trì nội
hằng định nhiệt (homéostasie thermique), một kích thích nhẹ và hiếm hơn

TRONG SỰ SĂN SÓC CỦA TRẺ SƠ SINH LÀ GÌ ?
Đầu tiên là sưởi ấm em bé. Em bé phải được lau khô bằng một khăn
ấm và được đặt dưới một lồng ấp tỏa nhiệt. Những biện pháp để ngăn ngừa
sự mất nhiệt do bốc hơi tránh được nhiều biến chứng chuyển hóa có thể xảy
ra. Có thể cần thay khăn trong thủ thuật để tránh cho da của đứa trẻ khỏi bị
ướt trở lại.
8/ TRONG KHI SINH TRẺ SƠ SINH, SỰ HIỆN DIỆN CỦA
CỨT SU CÓ THỂ ĐƯỢC GHI NHẬN. ĐIỀU NÀY ĐƯỢC XỬ TRÍ
NHƯ THẾ NÀO SAU KHI SINH ĐẦU VÀ SAU KHI SINH PHẦN
CÒN LẠI CỦA CƠ THỂ ?
- Cứt su (meconium) là một yếu tố nguy cơ thật sự đối với trẻ sơ sinh.
Hít chất này có thể gây nên một thương tổn hóa học đáng kể lên đường hô
hấp, do sự hiện diện của nhiều chất độc trong cứt su, như axít mật. Nên cố
gắng hút mũi-hầu và miệng của em bé trong khi đầu của nó đang còn nằm
trên đáy chậu (perineum) và sau khi sinh phần còn lại của cơ thể. Nên tránh
thông khí áp lực dương (positive-pressure ventilation) cho đến sau khi điều
này đã được thực hiện. Nên tránh hút trực tiếp khí quản trừ phi có người
chuyên về thủ thuật này hiện diện.
- Ở trẻ sơ sinh, hít cứt su có thể gây nên :
- tắc nghẽn đường khí
- tăng thổi phồng (hyperinflation).
- viêm phổi nghiêm trọng.
- giảm oxy mô nặng.
- Tồn tại tuần hoàn thai.
- Hội chứng hít cứt su (meconium aspiration syndrome) rất có khả
năng xảy ra khi hít các chất hạt (particulate material) dày.
- Trước sự hiện diện của dịch ối được nhuộm bởi cứt su, mũi và
miệng của trẻ sơ sinh phải được hút khi đầu được sinh ra, trước khi kẹp
cuống rốn. Nếu sau khi sinh ra, đứa bé có trương lực kém và hô hấp suy
giảm, nên đặt ống thông nội khí quản và hút để loại bỏ các chất hạt

được nhận thấy.
- Đầu của trẻ sơ sinh lớn hơn đầu của trẻ lớn tuổi hơn và có khuynh
hướng làm cho cổ bị gấp lại lúc nằm ngửa, gây nên tắc đường dẫn khi. Do
đó, đầu nên được duy trì theo tư thế trung dung hay hơi uỡn ra bằng cách đặt
một chiếc khăn tắm dưới các vai của trẻ sơ sinh.
12/ KHI NÀO THÌ NÊN BẮT ĐẦU XOA BÓP LỒNG NGỰC ?
Nếu, sau 30 đến 60 giây được thông khí thích đáng, nhưng tần số tim
của em bé vẫn dưới 80 đập/phút, nên bắt đầu xoa bóp lồng ngực (chest
compression). Xoa bóp nên được thực hiện với tần số 100 đến 120/phút và
có thể được thực hiện với các đầu của hai ngón tay trên xương ức. Tránh đè
ép lên gan của em bé hay lên mũi ức (xyphoid) để tránh làm rách gan. Sau
20 đến 30 giây, nhịp tim của em bé nên được kiểm tra, và nên quan sát để
xem em bé có thở một cách ngẫu nhiên hay không. Nói chung khi tần số tim
trên 100 đập/phút, có thể dừng xoa bóp ngực. Nếu sự thông khí bằng túi-và-
mặt nạ phải được tiếp tục, tần số tim nên được kiểm tra mỗi 30 giây để xem
có nên bắt đầu xoa bóp ngực lại hay không.
13/ KHI NÀO THÌ KHOA NHI VÀ KHOA SẢN NÊN ĐƯỢC
THÔNG BÁO ?
Khoa Sản và Khoa Nhi nên được thông báo vào cái lúc rõ ràng rằng
một phụ nữ có thai sẽ đẻ trước khi được chuyển đến Phòng Chuyển Dạ và
Sinh. Kinh nghiệm và sự giúp đỡ của họ có thể là quý giá.
14/ KHI NÀO NÊN THIẾT ĐẶT ĐƯỜNG MẠCH MÁU, VÀ
MẠCH MÁU NÀO NÊN ĐƯỢC SỬ DỤNG ?
- Theo quy tắc chung, mạch máu duy nhất mà anh cố thiết đặt trong
tình huống này là tĩnh mạch rốn, được thấy dễ dàng nơi rốn bị cắt. Vì vậy,
một khay dụng cụ để bộc lộ tĩnh mạch rốn phải có sẵn sàng ở phòng cấp
cứu.
- Thiết lập đường tĩnh mạch (intravenous access) có thể được đòi hỏi
nơi các trẻ sơ sinh không đáp ứng với adrenaline cho bằng đường khí quản
hay nơi các trẻ sơ sinh cần truyền dịch tăng thể tích, ví dụ các trẻ sơ sinh có

khung cảnh cấp cứu nếu có bằng cớ mất máu. Những trẻ sơ sinh khởi đầu có
thể có capillary refill tồi ngay cả khi chúng có thể tích máu đầy đủ. Bù thể
tích nhanh chóng phải được thực hiện hết sức thận trọng nơi các trẻ sơ sinh
rất non tháng bởi vì nguy cơ làm gia tăng đột ngột áp lực trong các mạch
máu não và nguy cơ liên kết gia tăng chảy máu nội sọ. Dung dịch Albumine
5% và muối đẳng trương (normal saline) thường là tất cả những gì cần thiết
trong trường hợp này. Dung dịch sodium bicarbonate 4, 2% nên có sẵn sàng
để sử dụng, đặc biệt nếu có ngừng tim xảy ra. Dung dịch NaHC03 voi nồng
độ này cho 0,5 mEq/mL, và liều lượng thông thường là 2mEq/mL tiêm tĩnh
mạch trong một thời gian ít nhất 2 phút. Dung dịch này có thể cho qua tĩnh
mạch rốn nhưng không qua động mạch rốn.
16/ NHỮNG PHƯƠNG TIỆN TỐT NHẤT NÀO ĐỂ CHỨNG
MINH NHỮNG KẾT QUẢ HỒI SỨC NƠI TRẺ SƠ SINH ?
- Điểm số Apgar
Dấu hiệu 0 1 2
Tần số tìm mỗi phút Không có Chậm (<100) > 100
Hô hấp Không có Chậm, không đều

Tốt, khóc
Trương lực cơ mềm hơi gấp
c
ử động
tích cực
Tính kích thích phản xạ (đ
ưa
catheter vào trong các lỗ mũi)
không đáp
ứng
nhăn mặt
ho hay