Bàn Và Điều Trị Bệnh
Cao Huyết Áp

Pharmacorama số tháng 12/08 đã nêu ra hai vấn đề về điều trị bệnh
cao huyết áp. Thứ nhất, có cần thiết dùng beta-blocker cho bệnh cao huyết
áp đơn độc không, thứ hai là với người cao tuổi, có nên đưa huyết áp xuống
mục tiêu như người trẻ tuổi không.
1/ Có nên tiếp tục kê đơn beta-blocker cho người cao huyết áp
không?
Báo của bác sĩ chuyên khoa bệnh tim số tháng 10/08 có 1 bài “ liên
quan giữa giảm nhịp tim do beta-blocker và bảo vệ tim ở người cao huyết
áp” phân tích liên hệ giữa làm chậm nhịp tim và nguy cơ tai biến tim mạch
và tử vong do tất cả nguyên nhân ở người cao huyết áp điều trị bằng beta-
blocker so với người điều trị bằng thuốc khác.
Phân tích meta này đưa đến kết luận là ở người cao huyết áp, giảm
nhịp tim do beta-blocker, đặc biệt là atenolol, liên quan đến gia tăng nguy cơ
tử vong do tất cả nguyên nhân, tử vong do tim mạch và tai biến tim mạch
như nhồi máu cơ tim và suy tim.
Những tác giả của bài này đưa ra một số bình luận về tần số tim: ở
người mạnh khoẻ, nhịp tim tăng cao liên quan đến tăng nguy cơ tim mạch;
người bị bệnh tim cũng có kết quả như vậy. Nhưng với người cao huyết áp,
thì mọi việc trở nên rắc rối hơn. Nếu những người này không điều trị, tăng
nhịp tim là yếu tố xấu; trái lại, những người cao huyết áp điều trị bằng beta-
blocker, chậm nhịp tim là yếu tố xấu!
Tổng kết, bài này nêu lên nghi vấn là liệu dùng beta-blocker điều trị
cao huyết áp có lợi không, và theo bài của ban biên tập, beta-blocker chỉ nên
để giành cho suy tim, sau khi nhồi máu cơ tim, tim đập nhanh nhưng không
dùng để trị cao huyết áp.
Trong hướng dẫn điều trị cao huyết áp của JNC 7, beta-blocker chỉ bắt
buộc dùng cho người cao huyết áp khi người đó có thêm bệnh suy tim, bệnh
đau thắt ngực, sau khi bị nhồi máu cơ tim. Pharmacorama cũng nhắc nhở là

không dùng beta-blocker.
Tử suất trong 1 năm ở nhóm EBBB và non-EBBB là 24.2% và 22.8%
theo thứ tự, trong khi nhóm không dùng beta-blocker cao hơn đáng kể
(p=0.002). Khác biệt giữa EBBB và non EBBB không đáng kể.
Số trung bình nhập viện trở lại do suy tim tái phát trong 12 tháng cao
hơn ở nhóm EBBB so với nhóm non-EBBB hay nhóm không dùng beta-
blockers.
Chúng ta không biết người bệnh có dùng thêm những thuốc nào nữa
không, có thêm những bệnh kèm theo nào để xem 2 nghiên cứu này giá trị
đến đâu.
Một nghiên cứu khác tên OPTIMIZE-HF (organized Program to
Initiate Lifesaving Treatment in Hospitalized Patients with Heart failure)
tạm dịch là chương trình có tổ chức khởi sự điều trị cứu mạng bệnh nhân
nằm bệnh viện có bệnh suy tim, đăng trên báo Journal of the American
College of Cardiology số ngày 01.13.09 cho biết:
Tuổi trung bình bệnh nhân là 80. Tử suất trong vòng 1 năm bệnh nhân
xuất viện với beta-blocker giảm đáng kể 23% ở những người rối loạn chức
năng tâm thu, nhưng không có tác dụng với bệnh nhân còn giữ được chức
năng tâm thu. Tỷ số tái nhập viện ở bệnh nhân dùng beta-blocker cũng giảm
đáng kể khi chức năng tâm thu suy yếu và không có tác dụng khi còn giữ
được chức năng tâm thu.
Do đó tác giả nghiên cứu bảo beta-blocker không phải là đáp số cho
suy tim vẫn còn giữ chức năng tâm thu mặc dầu những bệnh nhân vẫn thấy
có lợi nếu họ có thêm bệnh tiểu đường, cao huyết áp hay những chỉ định
khác cho nhóm thuốc này.
2/ Điều trị cao huyết áp ở người cao tuổi
Một nghiên cúu mới đây ở Thụy-điển, năm 2008, điều tra liên quan
giữa huyết áp và tử suất ở người rất cao tuổi, một nửa trên 85 tuổi và những
người từ 90 đến 95 tuổi trong vùng phía bắc của Thụy-điển. Họ đo huyết áp
khi nằm, thang điểm nhận thức MMSE, chỉ số Barthel hoạt động hàng ngày,

quả nghiên cứu chính là đột quỵ chết người hay không.
Nhưng cũng có một số không đồng ý, bảo những bệnh nhân trong
nghiên cứu HYVET là nhóm đặc biệt khoẻ mạnh trong lứa tuổi này và sống
độc lập, khác với những người rất cao tuổi thường gặp.
Tại hội nghị hội cao huyết áp quốc tế ở Berlin, phân tích nhóm phụ
của HYVET được báo cáo là điều trị cao huyết áp có lợi cho nhận thức và
thấy cả hai phái nam nữ, không kể tuổi tác, huyết áp ban đầu hay lịch sử
bệnh tim mạch. Nghiên cứu này gọi là HYVET-COG đăng trên báo Lancet
Neurology.
Tóm lại, với những bệnh nhân trên 80 tuổi, điều trị cao huyết áp có
lợi, nhưng không bắt buộc phải đưa huyết áp xuống mục tiêu như người trẻ
tuổi. Trong nghiên cứu HYVET, chúng ta thấy mục tiêu là 150/80 mm Hg.
Đó là lý do không cần thiết phải dùng nhiều thuốc khác nhau để điều trị cao
huyết áp. JNC 7 vẫn khuyên dùng thuốc lợi tiểu để hạ huyết áp ở người rất
cao tuổi nếu các cụ không có bệnh gì khác, và nếu huyết áp trên mục tiêu 20
mm Hg thì nên dùng 2 thuốc trong đó có thuốc lợi tiểu.
Dược sĩ Lê-văn-Nhân