Ocular Melanoma
(Ung Thư Tế Bào Sắc Tố Đen của Mắt)

Ocular melanoma (ung thư tế bào sắc tố đen của mắt) rất hiếm, trong
hơn 25 năm qua (xem consulatations cho medical oncology), tôi chỉ thấy có
4 cases. Dĩ nhiên các ophthalmologists phải thấy thường hơn.
Melanoma thường thấy hơn là melanoma ở ngoài da (cutaneous
melanoma) hay màng nhầy. Không có cách gì viết về melanoma trong một
lá thư đuợc, nhưng nghĩ gì, viết nấy:
Về cutaneous melanoma thì các BS primary nên chỉ dẫn cho bnhân
biết "ABCD của melanoma" (cứ vào Internet Search rồi đánh máy hàng chữ
"MELANOMA ABC'" thì sẽ thấy hình ảnh của melanoma - so với non-
melanoma - hiện ra) (ABCD: Asymetry, Border, Color, Dimension) (Trong
office riêng, tôi "phát" cho tất cả bnhân hình màu của ABC này, bảo họ nhìn
cho kỹ và nhớ thuộc lòng). Chính mình phái khám toàn da của cơ thể bnhân
mỗi vài tháng (ngay cả da dưới móng tay, móng chân, gan bàn chân, và bảo
thân nhân của họ "khám" những phần mà bnhân không thấy được: đằng sau
lưng, mông, đằng sau đùi.
Dictum của riêng tôi : khi có gì nghi ngờ thì biopsy ngay đi, chớ chần
chờ. Đừng "để rồi nghĩ lại", vì nếu đó chính là melanoma, thì khi đó có thể
đã chuyển di, không còn kịp nưã, vì hiện nay không có một thuốc nào chưã
được melanoma khi nó đã chuyển di (có thuốc đấy, nhưng không thể nào
"curative" được nữa).
Có nhiều controversies trong melanoma: chẳng hạn trong một thời
gian rất dài literature của thế giới bàn cãi là khi đã xác quyết một vết trên da
là melanoma, thì khi cắt ra để vất hẳn nó đi (tức là excisional biopsy), thì cắt
rộng ra bao nhiêu ? 5cm chung quanh vết đó ? 3cm - Có nên làm lymph
node mapping hay không (hồi đó có người làm) (lymph node mapping : thí
dụ có melanoma ở giữa lưng thì ung thư này sẽ chạy đi đâu ? hạch ở nách,
hay hạch ở háng ? Nếu biết rằng ung thư sẽ chạy tới đó, thì có nên "lọc bỏ"
tất cả cách hạch ở vùng đó không) (để ngừa "hậu hoạn"? tức là ngừa nó sẽ

chậm (chính vì thế có những người bảo thuốc này thuốc kia có hiệu quả ;
thật sự chả ăn thua gì, vì đó là historical profile của bệnh này cho từng
bnhân đó : có nghĩa không chữa gì thì nó vẫn "chạy chậm" như thế. Có một
ung thư khác behavior cũng rất khác tùy bnhân : Prostatic cancer).
Còn về ocular melanoma, thì bệnh này khá hiếm, và chỉ có cách là lấy
con mắt đó ra (enucleation). Ung thư này bắt đầu từ tbào sắc tố của mắt :
iris, ciliary body, choroid, tức là uvea ("the uvea is the pigmented, highly
vascularized layer of the eye and comprises the iris, ciliary body and
choroid" (NEJM, Oct 28,2010, p 1752) .
Nguy hiểm là sau khi đã lấy mắt ra rồi, những bnhân này vẫn có thể
chết vì ung thư melanoma này rồi sẽ chuyển di đến gan.
Một b.nhân cuối cùng tôi thấy gần đây như sau : bnhân khoảng 70
tuổi, caucasian , 5 năm truớc tìm ra melanoma ở mắt phải, lúc ấy đã lấy mắt
phải ra, nay đã năm năm (5 years) sau. Trong việc khám bình thuờng hàng
năm, BS gia đình thấy thử nghiệm gan bất thường : CAT scan của gan thấy
có nhiều khối : biopsy thấy melanoma - Gửi sang medical oncology: Bnhân
chết trong vòng 6 tháng.
Note: đây là một bài viết không đọc lại cẩn thận, nếu các bạn có nghi
ngờ gì, thì phải đến các chuyên viên về ngành này.