Tăng huyết áp và việc sử dụng thuốc
Tăng huyết áp (THA) vô căn, hay còn gọi là THA tiên phát chiếm
90 – 95% các trường hợp THA. Đây là một trong những bệnh thường gặp
nhất và là nguyên nhân tử vong hàng đầu, với các biến chứng nặng như
tai biến mạch máu não, suy tim, suy thận, thiếu máu cơ tim.
Tăng huyết áp (THA) vô căn, hay còn gọi là THA tiên phát chiếm
90 – 95% các trường hợp THA. Đây là một trong những bệnh thường
gặp nhất và là nguyên nhân tử vong hàng đầu, với các biến chứng nặng
như tai biến mạch máu não, suy tim, suy thận, thiếu máu cơ tim.
Các nhóm thuốc điều trị THA chủ yếu bao gồm: thuốc lợi niệu, thuốc
ức chế enzym chuyển angiotensin (thuốc ức chế ACE), thuốc ức chế
receptor angiotensin II, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc tác dụng trên hệ giao
cảm, các chất giãn mạch.
Lựa chọn thuốc như thế nào?
Điều trị THA là nhằm đạt được huyết áp dưới 140/90mmHg, là điều
trị triệu chứng và lâu dài. Ở người có một số bệnh kèm theo như đái tháo
đường, tăng lipid máu… thì mục tiêu cần đạt tới là huyết áp dưới mức
130/80mmHg. Mặc dù có nhiều loại thuốc điều trị THA hiệu quả, luôn có
các tranh luận về việc sử dụng thuốc nào là ưu việt nhất trong mỗi trường
hợp cũng như trong một phác đồ điều trị. Do hậu quả huyết động học vì phải
dùng thuốc kéo dài, các bằng chứng cho thấy đa số bệnh nhân cần phải sử
dụng từ 2 - 3 loại thuốc để đạt được mục tiêu điều trị. Các thuốc có cơ chế
và vị trí tác động tương tự sẽ có hiệu quả kém khi phối hợp, do vậy, việc kết
hợp các thuốc khác nhóm với liều thấp thường có hiệu quả tốt và hạn chế

điều trị phù hợp. Với đa số bệnh nhân THA không biến chứng, giai đoạn 1
và 2, thuốc khởi đầu được khuyến nghị là lợi niệu thiazid.
Nếu dùng lợi niệu không hiệu quả cần kết hợp thêm thuốc thứ hai.
Tuy nhiên, nếu huyết áp của bệnh nhân quá cao so với mức cần đạt, như
huyết áp tâm thu cao hơn 160mmHg và huyết áp tâm trương cao hơn
100mmHg (trên 160/100mmHg ở người không có bệnh kèm theo) nên dùng
ngay 2 loại thuốc kết hợp, thường khuyến nghị thiazid cùng với một thuốc
ức chế ACE.
Nếu lợi niệu không phải là thuốc khởi đầu, cũng nên cân nhắc thêm
lợi niệu là thuốc thứ hai, vì có tác dụng phối hợp làm tăng hiệu quả của các
thuốc khác.
Nếu thuốc được chọn kém hiệu quả và có tác dụng không mong muốn
thì nên thay thuốc khác hơn là tăng liều điều trị.

Bệnh nhân tăng huyết áp phải sử dụng thuốc theo
đơn của bác sĩ.
Dùng sao cho hiệu quả?
Với đa số THA giai đoạn 1 và 2 chưa có biến chứng, nên khởi đầu
liều thấp và tăng dần trong vòng 3 tháng. Các dạng bào chế có tác dụng kéo
dài chỉ cần dùng 1 lần mỗi ngày, các thuốc dạng kết hợp dễ dùng, dễ tuân
thủ, giá thành hạ nên được lựa chọn cho bệnh nhân ngoại trú.
Nếu sau 3 tháng, huyết áp đạt gần tới mục tiêu, nhưng vẫn cao hơn
một chút, ví dụ bệnh nhân có huyết áp tâm thu là 135mmHg, cần kiểm tra lại
tất cả các thông số, cách đo huyết áp… và phải xem xét cẩn thận. Việc có
nên điều chỉnh thuốc hay không trong trường hợp này thường cần thảo luận
một cách thận trọng.
Nếu sau 3 tháng, huyết áp không đạt được như mục tiêu điều trị; kiểm
tra lối sống, chế độ ăn đã có cải thiện, cần thiết nghĩ đến việc thêm thuốc.
Vấn đề có thể trở nên phức tạp hơn khi huyết áp do bệnh nhân đo ở nhà
thấp hơn so với khi thầy thuốc kiểm tra. Vì vậy, huyết áp để tính làm chuẩn