TĂNG ÁP DO MẠCH THẬN
(RENO-VASCULAR HYPERTENSION)
& VAI TRÒ CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH
Hoàng Minh Lợi
Bộ môn Chẩn đoán hình ảnh
Đại học Y Dược Huế
Nội dung
Tổng quan
1. Nguyên nhân
2. Tăng áp do mạch thận
3. Vai trò của CĐHA
4. Hướng điều trị can thiệp
Tổng quan
 Tăng áp hiện nay là vấn đề thời sự của toàn cầu, với số
người mắc ước khoảng 1 tỉ người.
 Riêng tại châu Mỹ có đến 50 triệu tăng huyết áp, được
quản lý ở 35 triệu phòng khám. 7.1 triệu người chết năm
do tăng áp.
 Tần suất gặp > 60% người trên 70 tuổi.
 Riêng ở nam Á có đến 87% bệnh nhân tăng áp liên quan
mạch thận và viêm mạch.
 Ở nước ta hiện ở mức 30% người trưởng thành, tương
đương 10 triệu người Việt tuổi từ 25-64 bị huyết áp cao.
 Định nghĩa TĂNG ÁP khi HATThu (SBP) >139 mmHg và/
hoặc HHTTrương (DBP) >89 mmHg.
• Dựa trên trung bình cộng của ít nhất hai lần đo ở tư thế
ngồi.
• Dựa trên ít nhất hai lần thăm bệnh cùng hoặc khác cơ sở
khám bệnh.
 Tiền tăng áp SBP >120 mmHg - <139mmHg và/hoặc
DBP >80 mmHg - <89 mmHg chưa phải là bệnh nhưng

 Tăng hoạt/ giảm hoạt
tuyến giáp

2.Tăng áp do mạch thận
 Tăng áp thận hay mạch thận là tăng huyết áp nguyên
nhân do bệnh thận.
 Có thể hạ áp bằng sử dụng thuốc, hoặc nong mạch, đặt
stent hoặc phẫu thuật mạch thận.
2.Tăng áp do mạch thận
Nguyên nhân tăng áp do mạch thận:
 Hẹp động mạch thận một hoặc hai bên gây giảm tưới máu
thận.
 Giảm tưới máu dẫn đến giảm nước qua cầu thận làm kích
phóng nội tiết tố giữ muối và nước cho cơ thể
 Phối hợp với các yếu tố khác như co mạch, mất cân bằng
Prostaglandine
 Các mạch máu tăng dịch hậu quả gây tăng áp.
 Nguyên nhân hẹp đm thận thường do xơ vữa (75-90%), hoặc
xơ cứng động mạch tương tự nhồi máu cơ tim.
• Fibromuscular dysplasia loạn sản xơ cơ Ít hơn (5-20%). Cơ chế
chưa rõ.
2.Tăng áp do mạch thận
 Nguyên nhân khác gồm (5%)
 Phình bóc tách ĐMC/ đm thận
 Viêm động mạch Takayasu
 Huyết khối gây tắc động mạch
(Thrombotic/cholesterol emboli)
 Bệnh tim mạch
 Hẹp sau ghép thận
 Sau xạ trị

- Chức năng thận trái giảm đáng
kể so thận phải
3.1. Siêu âm:
3.Vai trò của CĐHA
 Siêu âm Doppler màu phối
hợp B-mode đánh giá vừa
hình thái, vừa đo vận tốc
dòng chảy và phổ màu, có
thể đánh giá mức độ hẹp
khá tin cậy.
 Độ nhạy và độ đặc hiệu xấp
xỉ 98%; tuy nhiên đây là kỹ
thuật đòi hỏi kinh nghiệm
và công sức, không thể cơ
sở Y tế nào cũng đảm bảo
được.
3.1. Siêu âm:
Drieghe B, et al. Assessment of renal artery stenosis: comparison of angiography & duplex
ultrasound with pressure gradient measurements. Eur Heart J. Feb 2008;29(4):517-24.
Tiêu chí chẩn đoán hẹp đm thận trên siêu âm Doppler:
 Vị trí đm thận:
1. V đỉnh tâm thu (PSV) max >180-200cm/s
2. PSV đm thận/PSV đmchủ > 3,5 lần
3. Trên B mode thấy hẹp, dòng chảy rối sau hẹp
4. Không thấy tín hiệu Doppler xung hoặc màu
 Vị trí trong thận:
1. Gia tốc <370-470 cm/s
2
2. Thời gian tăng tốc > 0,07s
3. Chỉ số RI phải-trái >5%

dùng để tầm soát hẹp đm thận mà không cần chụp mạch
xâm nhập đường động mạch qua các catheter. Còn lại chỉ
chụp DSA để nong mạch hoặc đặt stent.
• Tránh được các biến chứng do chọc và còn chẩn đoán
được thêm các bệnh lý phối hợp khác của thận
3.Vai trò của CĐHA
3.2. CLVT
 Với kỹ thuật MIP và công
thức tính toán có thể
đánh giá mức độ hẹp
không xâm nhập mà có
độ chính xác cao.
 Kỹ thuật tạo ảnh 3 chiều
chỉ trong một lần nín thở
có thể đánh giá Hội
chứng Leriche
3.Vai trò của CĐHA
Bệnh nhân 39 tuổi, hội chứng Leriche. CTA tắc hoàn toàn đmchủ bụng
ngay bên dưới nhánh bên đm thận. đm thận phải tắc hoàn toàn có thể
nong mạch và đặt stent qua đmcánh tay.
3.2. CLVT
 Trên CTA còn xác định các nhánh đm nuôi phụ, với độ
chính xác cao.
 Độ nhạy và độ đặc hiệu trong đánh giá hẹp đm thận
khoảng 98% và 94%.
 Trên bệnh nhân có nồng độ creatinine huyết tương > 1.7
mg/dL, độ chính xác thấp hơn (Se 93%, Sp 81%), khả
năng do giảm lưu lượng máu qua thận.
 Dương tính giả và âm tính giả do các nhánh phụ trong
phát hiện hẹp đm thận tương đương chụp mạch .

3.3. CHT
3.Vai trò của CĐHA
 MRA chỉ đánh giá đm thận trong tầm 3-3,5 cm tính từ
gốc, xa hơn sẽ khó đánh giá.
 Độ nhạy đánh giá hẹp đm thận từ 90-100% cho đoạn
gần, 82% cho đoạn xa và 0% ở trong thận. Thấp hơn
nhiều so với CTA
 Độ đặc hiệu 90%, dương tính giả 58%, âm tính giả 100%
cho hẹp đoạn thân. Với kỹ thuật quét nhanh, tiêm Gado
và nín thở.
3.3. CHT
Papachristopoulos G, et al. Breath-hold 3D MR angiography of the renal vasculature
using a contrast- enhanced multiecho gradient-echo technique. Invest Radiol. Dec
1999;34(12):731-8.