BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
CỤC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI
Hà Nội, tháng 12 năm 2011
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập
cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
(TÀI LIỆU SỬ DỤNG NỘI BỘ)
CHỦ BIÊN:
Ông Nguyễn Văn Minh
Cục trưởng Cục phòng, chống tệ nạn xã hội,
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
NHÓM BIÊN SOẠN:
Bà Lê Thị Hà
Phó Cục trưởng Cục phòng, chống tệ nạn xã hội,
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Bà Tô Kim Liên
Giám đốc Chương trình, Quỹ Châu Á.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hoa
Chuyên gia tư vấn về buôn bán người.
Ông Cao Văn Thành
Trưởng phòng, Cục phòng, chống tệ nạn xã hội,
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Bà Đặng Thị Hạnh
Cán bộ Chương trình, Quỹ Châu Á.
Ông Phạm Tiến Thành
Chuyên viên, Cục phòng, chống tệ nạn xã hội,
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập
cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
(TÀI LIỆU SỬ DỤNG NỘI BỘ)

3.2.2. Can thip khng hong và tư vấn tâm lý ban đu cho nn nhân .................................................... 13
3.2.3. Đnh gi nhu cu ca nn nhân ..................................................................................................... 15
3.2.4. Lập k hoch h tr nn nhân ........................................................................................................ 16
3.2.5. H tr phục hồi ti hòa nhập cho nn nhân ................................................................................... 17
3.2.6. Chuyn tuyn và kt ni dch vụ h tr nn nhân .......................................................................... 17
3.2.7. Phục hồi và hòa nhập cng đồng .................................................................................................... 18
3.2.8. Theo dõi và đnh gi ....................................................................................................................... 19
3.2.9. Kt thúc h tr................................................................................................................................ 20
4. KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CẦN THIẾT CHO CÁN BỘ THAM GIA VÀO CÔNG TÁC TIẾP
NHẬN, HỖ TRỢ TÁI HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG CHO NẠN NHÂN BỊ MUA BÁN ...................... 20
4.1. Kiến thức ...................................................................................................................................... 20
4.2. Các kỹ năng tham vấn và hỗ trợ tâm lý cơ bản ............................................................................. 21
4.2.1. Đnh nghĩa tham vấn ...................................................................................................................... 21
4.2.2. Hình thc tham vấn ........................................................................................................................ 22
4.2.3. Cc nguyên tắc trong tham vấn: ..................................................................................................... 22
4.2.4. Kỹ năng tip cận trong tham vấn .................................................................................................... 22
4.2.5. Cc kỹ năng cn thit trong giao tip tham vấn .............................................................................. 23
4.2.6. Gim căng thẳng cho nhà cung cấp dch vụ h tr và bo v nn nhân ......................................... 24
PHỤ LỤC1:
SỔ THEO DÕI HỖ TRỢ DỊCH VỤ.......................................................................................................... 26
PHỤ LỤC2:
DỰ THẢO BỘ TIÊU CHUẨN TỐI THIỂU TRONG VIỆC THỰC HIỆN CÁC DỊCH VỤ HỖ TRỢ NẠN
NHÂN ...................................................................................................................................................... 29
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
4
| |
5

tính, văn ho và tính cch ca nn nhân và đ dài qu trình b mua bn cũng như những tri nghim,
tổn thương ca mi nn nhân.
Nguyên tắc tip cận da trên quyn giúp nn nhân:
• Có t trọng bn thân, tôn trọng những ngưi xung quanh
• Không b làm tổn thương ln nữa
• Đưc bo mật thông tin, danh tính
• Đưc bồi thưng theo luật php
• Đưc tip cận thông tin v cc hot đng h tr, và tip cận cc dch vụ h tr và chăm sóc chuyên
nghip như đưc học hành, có nơi , đưc chăm sóc sc khoẻ, đào to ngh, và tr giúp php lý
• Đưc bo v
• Bit cch đi din vi s kỳ th, đnh kin, và s nho bng
• Đưc tin cậy và khuyn khích tham gia đ gii quyt cc vấn đ ca bn thân
• Đưc lắng nghe mà không b không phn xét v những gì đã xy ra hoặc họ đã tri qua
• Đưc ổn đnh cuc sng an cư và t lập v kinh t
1 Khi nim này đưc tóm tắt từ B luật Hình s Vit nam sửa đổi ngày 19/6/2009 và Luật phòng chng mua bn
ngưi ngày 29/3/2011
• T ra quyt đnh cui cùng khi đưc cung cấp đy đ thông tin (quyt đnh có th sai lm),
sau đó giúp họ nhận ra những sai lm đó bằng vic ra những quyt đnh khc hp lý hơn.
• Đưc to điu kin tip cận cc cơ hi đ từng bưc hồi phục và hòa nhập vào cng đồng và xã hi giúp
họ dn quay tr li cuc sng bình thưng như trưc đây
• Đưc tham gia, đưc chia sẻ thông tin và tip cận cơ hi gio dục đ có kin thc và kỹ năng giúp pht
trin bn thân
• Đưc tham gia mng lưi giúp họ kt ni và chia sẻ thông tin nhằm nâng cao quyn năng, giúp họ t
ch và có cuc sng đc lập
Tóm li cch tip cận trên cơ s quyn, lấy nn nhân làm trung tâm là giúp nn nhân cm thấy họ đưc  trong
mt môi trưng đưc bo v, đưc đm bo an toàn, và đưc hưng cc dch vụ h tr giúp họ phục hồi và hòa
nhập cng đồng.
2. GIỚI THIỆU VỀ BỘ TIÊU CHUẨN TỐI THIỂU TRONG VIỆC THỰC HIỆN DỊCH
VỤ HỖ TRỢ NẠN NHÂN (SAU ĐÂY GỌI TẮT LÀ BỘ TIÊU CHUẨN)
2.1. Giới thiệu chung

CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
6
| |
7
2.3.2. Tiêu chuẩn ti thiểu trong việc thc hiện các dịch vụ hỗ trợ nạn nhân tại cơ sở hỗ trợ nạn nhân
- Cc tiêu chun trong vic tip nhận và phỏng vấn nn nhân:
- Cc tiêu chun trong vic xc đnh nn nhân:
- Tiêu chun trong vic tư vấn tâm lý:
- Tiêu chun trong hot đng đnh gi qu trình h tr hòa nhập cng đồng:
- Tiêu chun trong vic xây dng k hoch h tr hòa nhập cng đồng:
- Tiêu chun trong qu trình thc hin chuyn tuyn dch vụ h tr nn nhân:
- Tiêu chun trong vic h tr hòa nhập cng đồng cho nn nhân:
- Tiêu chun trong vic theo dõi, đnh gi và kt thúc cc hot đng h tr
2.3.3. Tiêu chuẩn đi với người đứng đầu cơ sở hỗ trợ nạn nhân và cán b trc tiếp thc hiện các dịch vụ
hỗ trợ nạn nhân
- Tiêu chun đi vi ngưi đng đu cơ s h tr nn nhân:
- Tiêu chun cn b trc tip h tr nn nhân:
(Chi tiết xin xem thêm ni dung của b tiêu chuẩn ti thiểu bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân tại Phụ lục 1 kèm
theo tài liệu này).
3. CÁC KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ THỰC HIỆN BỘ TIÊU CHUẨN
Cc kin thc và kỹ năng cn thit trong qun lý ca sẽ giúp cn b ca cc trung tâm và nhà m có th thc hin
đưc cc yêu cu ti thiu nêu trong b tiêu chun.
3. 1. Quản lý ca và các bước quản lý ca
Quản lý ca là gì?
Qun lý ca trong công tc xã hi là qu trình đnh gi nhu cu, lập k hoch, h tr, và vận đng cc nguồn lc sẵn
có đ cung cấp cc dch vụ đa dng, đp ng cc nhu cu c nhân ca thân ch.
Tại sao lại cần quản lý ca trong hỗ trợ tái hòa nhập cho nạn nhân?

nhập
- Tham gia vào
cc hot đng
tai cng đông
2. Xc đnh
nn nhân và
9. Theo dõi,
gim st sau
ti hòa nhập
4. Đnh gi nhu
cu c nhân, gia
6. H tr
phục hồi
5. Xây dng k
hoch h
5. Chuyn tuyn
và kt
3.2. Các kỹ năng cần thiết trong quá trình Quản lý ca
3.2.1. Tiếp nhận, xác định, và phỏng vấn nạn nhân
Tiếp nhận là tip xúc ln đu vi nn nhân ca cc cơ s dch vụ hay đơn v h tr nn nhân. Vì vậy cc đơn v
cn có cc dch vụ cn thit và chuyên nghip đp ng nhu cu ca nn nhân vì đây là thi đim quan trọng đ
thit lập cơ s cho qu trình tr giúp. Cc mục tiêu ca tip nhận:
• Xây dng mt mi quan h và bắt đu thit lập lòng tin
• To ra mt môi trưng giúp nn nhân cm thấy an toàn
• Cung cấp thông tin ban đu cho nn nhân
• Nhận đưc s đồng thuận ca nn nhân và gia đình
Ai có thể tham gia vào tiếp nhận, phỏng vấn và xác định nạn nhân?
Nn nhân có th không sẵn sàng cung cấp thông tin. Vì th rất cn có cc chuyên gia đưc đào to cho qu trình
sàng lọc xc đnh nn nhân, ví dụ như:
• Công an, b đi biên phòng,

• Cũng nên nh rằng buôn bn ngưi trong nưc không phụ thuc vào những giấy t này và vic không
có giấy t cũng thưng gặp trong cc trưng hp t nn
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
CẨM NANG
Thực hiện công tác hỗ trợ hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị mua bán
8
| |
9
Di chuyển
• C nhân đó có đi theo mt l trình phù hp vi phương thc hot đng/ th đon ca bọn buôn ngưi không?
• C nhân đó có sử dụng cc hãng vận ti hay vé tàu xe phù hp vi phương thc hot đng ca bọn buôn
ngưi không?
• C nhân đó có bất c giấy t gì đ chng minh rằng cô ấy hay anh ấy đã mua những tấm vé đó không -
bọn buôn ngưi thưng tr những chi phí này và tính vào khon n ca nn nhân?
• C nhân đó có đang đi cùng những ngưi khc – hoặc là cc nn nhân hoặc có th là bọn buôn ngưi
theo cch phù hp vi phương thc hot đng ca chúng không?
• C nhân đó có vẻ b ai đó đi cùng kim sot không?
• Nên nh rằng bọn buôn ngưi thưng đi cùng cc nn nhân trong sut giai đon di chuyn.
Địa điểm
• C nhân đó có liên quan như th nào vi đa đim (bất kỳ đa đim nào có th có trong giai đon tuyn m, vận
chuyn hay bóc lt)? Ví dụ như đã có ai gặp c nhân đó ti mt trong những nơi nguy him như là xưng sn
xuất, cnh đồng, nhà cha hay ti đim xuất nhập cnh biên gii mà bọn buôn ngưi thưng sử dụng không?
• C nhân đó đã  ti đa đim này bao lâu?
Hành vi
• C nhân đó có đang lng trnh cc câu hỏi hay hành xử mt cch đng nghi hay không?
• C nhân đó có tỏ vẻ hong s, giận dữ, đng ng hay thất vọng không?
Dấu hiệu bị lạm dụng
• Có những dấu hiu nào chng tỏ c nhân đó đã b lm dụng không? hoặc là cc dấu hiu tổn thương v
th chất, hoặc là cc dấu hiu ca suy dinh dưỡng hay tổn thương tâm lý?

• Ngưi không đưc qun lý tin ca mình
• Ngưi không đưc qun lý cc giấy t ca mình như h chiu, CMT, hoặc cc giấy th tùy thân khc.
• Ngưi không đưc tr tin công hoặc đưc tr rất ít cho công vic ca mình
• Ngưi sng vi nhiu ngưi trong điu kin mất v sinh hoặc sng vi ngưi ch ca mình (có th là
ch cha)
• Ngưi rất ít khi đưc  mt mình và có vẻ như luôn có ngưi đi theo
• Ngưi có những vt thương hoặc những sẹo như vt cắt, thâm tím, vt bỏng
• Ngưi có cch hành xử rất phục tùng
• Ngưi có dấu hiu đau buồn, có vấn đ v tâm lý (như chn nn, lo lắng, t làm mình b thương, t tử.)
Nạn nhân thường có các nhu cầu đặc biệt khi trở về tái hòa nhập do họ là người đã phải chịu:
• Tổn thương v th chất và tinh thn
• Tổn thương v tình cm
• Thit hi v kinh t
• Mất đi hoặc b hn ch cc quyn cơ bn ca con ngưi
Mặc dù có nhiu đim tương đồng giữa ti c buôn ngưi vi cc ti c khc, mc đ lm dụng, những vt
thương v tâm lý và s b bóc lt là những nhân t đ phân bit nn nhân buôn ngưi vi nn nhân ca cc ti
c khc
Tâm lý phức tạp, đa dạng của mỗi mt nạn nhân của nạn mua bán người:
• Nỗi sợ hãi kẻ buôn người. Nn nhân có th lo s s tr thù vi bn thân hoặc gia đình mình.
• Nỗi lo sợ đi với cơ quan hành pháp/luật pháp. Nn nhân có th lo s sẽ b bắt giữ do vi phm luật
trong qu trính b bn – như nhập cnh tri phép, lao đng không đưc cấp phép hoặc liên quan/dính
líu đn cc hot đng phi php/bất hp php khc (như mi dâm, sử dụng ma túy, v.v…).
• S trung thành với kẻ buôn người. Nn nhân có th có mi quan h c nhân vi chính kẻ bn mình.
Những mi liên h và ràng buc như vậy không có nghĩa là ngưi này không phi là nn nhân hoặc là
ngưi này đã t nguyn b bn.
• Thiếu s tin tưởng. Trong qu trình b bn, nim tin ca nn nhân vào con ngưi thưng b hy hoi
nghiêm trọng. Điu này có th làm cho họ luôn thấy thiu tin tưng vào ngưi khc hoặc luôn nghi ng
đng cơ ca cc nhà cung cấp dch vụ.
• Mất trí nhớ. Do cc sang chấn hoặc cc nguyên nhân khc (chẳng hn như sử dụng rưu hoặc ma túy)
nn nhân có th sẽ không th nh ht đưc chi tit những điu xy đn vi mình. Họ có th sẽ ba ra

chỉ thưng trú, năm cui đi học, tên và đa chỉ ca cha mẹ và ngưi thân, dấu hiu nhận bit c nhân/
s h chiu - nu có)
• Tiền sử bệnh tật: (ví dụ: bnh tiu đưng, hen, đng kinh, mang thai, cc bnh luôn cn thuc, chấn
thương do b lm dụng th chất)
• Thông tin liên quan tới trường hợp/ vụ án mua bán người: (tên những kẻ buôn ngưi, đa đim thi
gian diễn ra vụ n, phương thc và l trình, ti phm có dùng vũ lc/ lừa/ ép buc, lm dụng thân th
không, s tin đã tr, s tin nhận đưc, có b bắt n, b giam giữ, có bit cc nn nhân khc, có s tham
gia ca ngưi thân trong gia đình hoặc trưng hp khc)
Đ đm bo vic bo v nn nhân cũng như s hp tc ca nn nhân là nhân t quan trọng trong thu
thập thông tin hiu qu và chính xc, dưi đây là những kỹ năng khuyn ngh trong qu trình phỏng vấn.
Nhân t quan trọng Những kỹ năng khuyến nghị
Tạo lập mi quan hệ thân
thiện, tin tưởng
• Cn b phỏng vấn nên phù hp vi gii tính, nói ngôn ngữ ca nn nhân,
nên mặc thưng phục
Không gây tổn thương
thêm cho nạn nhân
• Đm bo ngưi đưc phỏng vấn đưc chun b tt v tinh thn/ tình cm
cho cc câu hỏi đưc đưa ra.
Đảm bảo môi trường
phỏng vấn an toàn, an
ninh và thoải mái
• Không bao gi tin hành phỏng vấn nu vic phỏng vấn gây nguy him
cho nn nhân. Phi đm bo không gian riêng tư và an toàn khi phỏng vấn
(không có ai khc ngoài cn b h tr chng kin hoặc nghe đưc buổi
phỏng vấn.)
Đảm bảo s đồng thuận
• Nên bắt đu bằng vic gii thiu mục đích và trình t ca cuc phỏng vấn.
• Nn nhân cn tin tưng rằng mọi điu họ trình bày đu đưc tôn trọng, chú
ý lắng nghe, thừa nhận, cm thông chia sẻ và đi xử công bằng.

• Cung cấp đy đ thông tin v những dch vụ mà họ đưc hưng và cc cơ
quan đng tin cậy có th h tr.
• Không ha hẹn vi nn nhân những gì mà vưt qu thm quyn hoặc
không th gii quyt.
Giữ tính chuyên nghiệp
• Tôn trọng và đi xử bình đẳng vi ngưi đưc phỏng vấn
• Thông cm và an i, đng viên
• Đm bo ngưi đưc phỏng vấn kim sot đưc bn thân cũng như qu
trình giao tip
• Trấn an rằng họ không đng trch
Nạn nhân là trẻ em
• Vic phỏng vấn cn tôn trọng s riêng tư ca trẻ và đm bo li ích tt nhất
cho trẻ.
• Trưc khi phỏng vấn trẻ em cn hỏi ý kin trẻ và ý kin ca b mẹ hay ngưi
gim h.
• Vic phỏng vấn cn đưc tin hành vi s có mặt ca ngưi gim h trẻ.