Tổ
VẬT LÝ

BÀI 29:
THẤU KÍNH MỎNG

I- THẤU KÍNH. PHÂN LOẠI THẤU KÍNH
1/ Định nghĩa:
Thấu kính là một khối chất trong suốt ( thủy
tinh, nhựa, …) giới hạn bởi hai mặt cong hoặc
bởi một mặt cong và một mặt phẳng.

2/ Phân loại thấu kính:
a. Theo hình dạng, gồm 2 loại:
- Thấu kính lồi ( thấu kính rìa mỏng)
- Thấu kính lõm ( thấu kính rìa dày)

b. Trong không khí:
- Thấu kính lồi là thấu kính hội tụ
- Thấu kính lõm là thấu kính phân kì

là thấu kính có bề dày chính giữa rất nhỏ so với bán
kính mặt cầu.
Thấu kính hội tụ
Thấu kính phân kì
Kí hiệu:
3/ Thấu kính mỏng

II- KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ
1/ Quang tâm. Tiêu điểm. Tiêu diện

( n = 1, 2, 3,…)
•
Các tiêu điểm ảnh của thấu kính hội tụ đều là tiêu
điểm ảnh thật ( hứng được trên màn)
_ Tiêu điểm ảnh:

Tiêu điểm ảnh phụ F’
1
Tiêu điểm ảnh chính F’
F’
O
F’
1
O

_ Tiêu điểm vật:
•
Trên mỗi trục của thấu kính hội tụ, chùm tia tới
xuất phát từ tiêu điểm vật sẽ cho chùm tia ló song
song.
•
Trên mỗi trục có 1 tiêu điểm vật:
-
Trên trục chính: tiêu điểm vật chính F
-
Trên trục phụ: tiêu điểm vật phụ F
n
( n = 1, 2, 3,…)
•
Tiêu điểm ảnh và tiêu điểm vật trên một trục nằm

Thấu kính có khả năng hội tụ chùm tia sáng càng
mạnh khi f càng nhỏ.
( m )
( dp ) : điốp
f = OF’= OF
a. Tiêu cự :

III- KHẢO SÁT THẤU KÍNH PHÂN KÌ
_ Quang tâm của thấu kính phân kì có cùng tính
chất như quang tâm của thấu kính hội tụ.
O
T
r
ụ
c

p
h
ụ
Trục chính
1/ Quang tâm. Tiêu điểm. Tiêu diện

_ Các tiêu điểm và tiêu diện (ảnh và vật) cũng được
xác định tương tự như thấu kính hội tụ. Điểm khác
biệt là : tất cả chúng đều ảo (được tạo bởi đường kéo
dài của tia sáng )
O
•
F’
•

Ảnh điểm là:
+ Thật nếu chùm tia ló hội tụ
+ Ảo nếu chùm tia ló phân kỳ
•
Vật
-
Là điểm đồng quy của chùm tia tới hay đường kéo dài
của chúng
-
Vật điểm là:
+ Thật nếu chùm tia tới phân kỳ
+ Ảo nếu chùm tia tới hội tụ

2. Cách dựng ảnh tạo bởi thấu kính
1) Vật là điểm sáng nằm ngoài trục chính :
B
B
O
O

Vẽ 2 trong 3 tia sau :
a) Tia sáng qua quang tâm O, truyền
thẳng
B
O
F
F’
B
O
F’

O
F
F’
S
O
F’
F
S’
F’
p
F’
P
S’
 Nếu vật là một điểm sáng nằm trên trục chính. Tia tới song
song với trục phụ.
Tia ló ( hay đường kéo dài )
qua tiêu điểm ảnh phụ F’
P

2) Vật có dạng một đọan thẳng nhỏ ⊥ với trục chính :
B
O
F
F’
B
O
F’
F
B’
B’

V. CÔNG THỨC THẤU KÍNH:
1) Qui ước dấu :
•
TKHT : f > 0 ; TKPK : f < 0 .
•
d = : khoảng cách từ TK đến vật
•
d’ = : khoảng cách từ TK đến ảnh .
OA
'OA
•
Vật thật (trước TK) : d > 0 ; Vật ảo (sau TK) : d < 0
•
Ảnh thật (sau TK) : d’ > 0 ; Ảnh ảo (trước TK) : d’ < 0
•
A’B’ cùng chiều AB thì cùng dấu .
•
A’B’ ngược chiều AB thì trái dấu .
''BA
AB
''BA
AB