I. ĐĂT VẤN ĐỀ
Một số trường THPT tỉnh Thanh hóa trong đó có trường THPT
Hoằng Hóa 4 những năm qua, việc sinh hoạt Tổ nhóm chuyên môn thực
sự chưa có chất lượng, chưa có chiều sâu mang tính chuyên môn cao,
thậm chí còn mang tính hình thức, hành chính.
Là một cán bộ quản lý được Hiệu trưởng giao cho phụ trách công
tác chuyên môn, tôi luôn trăn trở, làm sao có thể tìm ra được biện pháp có
hiệu quả để khắc phục hiện tượng trên của việc sinh hoạt tổ nhóm chuyên
môn trong nhà trường, đồng thời có thể tạo ra được sự chuyển biến tích
cực trong việc điều hành một buổi sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, góp
phần vào nhiệm vụ đổi mới công tác quản lý của đội ngũ Tổ trưởng,
Nhóm trưởng và của Ban giám hiệu nhằm nâng cao chất lượng chuyên
môn , đưa hiệu quả đào tạo của nhà trường thực sự bền vững và ngày
càng phát triển.
Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài:
“Giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả sinh hoạt
Tổ, Nhóm chuyên môn ở trường THPT Hoằng Hóa 4”
1
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận của vấn đề:
+ Trong quá trình đổi mới Giáo dục trung học, có chú trọng đến
việc đổi mới nội dung và phương pháp sinh hoạt Tổ Nhóm chuyên
môn ở trường THPT.
+ Quy chế chuyên môn ở trường THPT quy định rõ: mỗi tháng
Tổ nhóm chuyên môn sịnh hoạt hai lần.
+ Trong mỗi cuộc họp Tổ nhóm chuyên môn phải đi sâu đánh giá
được hoạt động chuyên môn trong 2 tuần vừa qua và đề ra được nhiệm
vụ chuyên môn trong 2 tuần kế tiếp (theo kế hoạch đã được xây dựng
từ đầu năm học) đồng thời đi sâu thảo luận các vấn đề nổi cộm cần
phải giải quyết, trình bày và thảo luận các chuyên đề đã được tập huấn
(nếu có), bàn giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới
3
+ Ví dụ 1: Một buổi sinh hoạt của Tổ Toán, nội dung ghi trong
Sổ sinh hoạt chuyên môn là: “1. Bàn về kế hoạch dạy thêm, mỗi lớp
dạy tối đa 3 buổi/tuần
2. Mua tài liệu: Chuyên toán
3. Đăng ký học thêm cho các lớp: Từ 22/8 đến 24/8
4. GVCN lên sinh hoạt 15 phút đầu giờ
5. Tham gia tham luận tại Đại hội viên chức: Thực
hiện chế độ chính sách đề nghị tăng thêm tiền thừa giờ từ 25.000đ
lên 30 đến 35.000đ/1 tiết
6. Thông qua tổ về nhiệm vụ và hoạt động năm học
2011-2012”
+ Ví dụ 2: Một buổi sinh hoạt của Tổ Sử- Địa- GDCD ngày 9
tháng 11 năm 2011 ghi trong biên bản họp tổ, nhóm chuyên môn vẻn
vẹn có 3 dòng như sau:
“- Rút kinh nghiệm giờ thao giảng đợt 1 ( Các nhóm)
- Cử (Chọn) giáo viên thao giảng tuyến trường
- Bồi dưỡng đội tuyển các môn được tăng cường.”
+ Ví dụ 3: Biên bản họp nhóm chuyên môn ngày 15 tháng 12
năm 2011 của Nhóm Ngoại ngữ ghi như sau:
“ I. Phân công chuyên môn kỳ II
II. Thống nhất hạn chế ôn tập kỳ I
- Khối 10
- Khối 11
- Khối 12.”
4
T thc trng ú, Ban giỏm hiu m ch yu l Phú hiu trng
ph trỏch chuyờn mụntrc tip tham mu cho Hiu trng phi tỡm ra
nguyờn nhõn v ra gii phỏp chn chnh hin tng trờn.
3. Gii phỏp v t chc thc hin
V. Tiếp tục thực hiện công tác viết sáng kiến kinh nghiệm,
nghiên cứu khoa học và ứng dụng các đề tài SKKN có giá trị vào
giảng dạy.
VI. Tiếp tục nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên. Bồi dỡng th-
ờng xuyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
VII. Tiếp tục chấn chỉnh nề nếp, kỷ cơng trong công tác
chuyên môn. Cụ thể:
1. Chn chnh vic sinh hot T Nhúm chuyờn mụn theo
ỳng quy nh v yờu cu i mi.
2. Thực hiện giảng dạy đúng, đủ chơng trình, không cắt xén chơng
trình mà các tổ bộ môn đã xây dựng dựa trên khung PPCT của Bộ,
đảm bảo giảng dạy đúng mục tiêu bộ môn, đảm bảo yêu cầu phân ban.
Ngiêm chỉnh chấp hành đúng chuẩn kiến thức của Bộ
3. Tuân thủ thời gian ra vào lớp đúng giờ, 100% giáo viên có giáo
án mới theo tinh thần đổi mới khi lên lớp
4. Sử dụng và bảo quản tốt, đúng quy định các loại hồ sơ chuyên
môn
5. Tiếp tục chấn chỉnh nề nếp kỷ cơng, chất lợng học thêm và dạy
thêm.
VIII. Tiếp tục đổi mới trong khâu kiểm tra, đánh giá học sinh,
tổ chức và tham gia đầy đủ với chất lợng cao các kỳ thi. Kiên
quyết chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo
dục, không có học sinh ngồi nhầm lớp.
IX. Tăng cờng công tác quản lý chuyên môn, làm tốt công tác
thanh tra, kiểm tra chuyên môn. Xử phạt nghiêm minh các vi
phạm quy chế chuyên môn.
B. Những chỉ tiêu cơ bản cần phấn đấu
của công tác chuyên môn:
1. Học sinh giỏi cấp tỉnh: 100% các môn tham gia, đạt nhiều giải
trong đó có nhiều giải cao và đợc xếp trong tốp đầu các trờng THPT
các tổ chuyên môn
+Chọn và ôn luyện học sinh chuẩn bị tham gia thi chọn dội tuyển
HSG QG các môn văn hóa của tỉnh.
+Hoàn chỉnh hồ sơ xin cấp giấy phép dạy thêm học thêm
2. Tháng 9/2012
+Tiếp tục ôn luyện học sinh chuẩn bị tham gia thi chọn dội tuyển
HSG QG các môn văn hóa của tỉnh.
7
+Phát động phong trào thao giảng đợt 1
+Thực hiện kiểm tra vào sổ điểm cái đúng theo quy định và phân
phối chơng trình, giáo viên vào điểm theo phần mềm VNPT SCHOOL
+Thi chọn và hình thành đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh giải toán
bằng máy tính cầm tay và các môn văn hóa.
+Kiểm tra giáo án, hồ sơ chuyên môn một số GV Tổ Toán
+Dự sinh hoạt CM và kiểm tra hồ sơ CM tổ Văn
+GV đăng ký đề tài SKKN năm học 1012-1013
+Tập huấn sử dụng phần mềm VNPT SCHOOL và các chuyên đề
cho CBGV
3. Tháng 10/2012
+Tham gia thi chọn đội tuyển HSG QG các môn văn hóa của tỉnh
vào ngày 10,11/10/1012.
+Tiếp tục thao giảng chào mừng ngày 20/11
+Tiêp tuc kiểm tra vào điểm sổ cái đúng theo quy định và phân
phối chơng trình,giáo viên vào điểm theo phần mềm VNPT SCOOL
+Tăng cờng thanh kiểm tra chuyên môn, rà soát chơng trình, triển
khai kiểm tra giữa kỳ I, kiểm tra việc dạy thực hành của các bộ môn có
giờ thực hành trên phòng bộ môn, điều chỉnh các hoạt động dạy và học
cho phù hợp với yêu cầu.
+Kiểm tra giáo án, hồ sơ CM một số GV Tổ Văn
+Dự sinh hoạt CM và kiểm tra hồ sơ CM tổ Toán
+Dự sinh hoạt CM và kiểm tra hồ sơ CM tổ Hóa-Sinh
+Bồi dỡng, ôn luyện HS tham gia thi chọn HSG QG các môn giải
toán bằng máy tính cầm tay.
7. Tháng 2/2013
+ Tổ chức thao giảng dự giờ đợt 2
+Tiêp tuc kiểm tra vào điểm sổ cái đúng theo quy định và phân
phối chơng trình,giáo viên vào điểm theo phần mềm VNPT SCOOL
+Tiếp tục bồi dỡng học sinh giỏi các môn văn hóa, giúp đỡ HS yếu
kém
+Kiểm tra kiến thức đại học lần I
+Hớng dẫn sinh viên TTSP nếu có
+Kiểm tra giáo án, hồ sơ chuyên môn một số GV Tổ Sử -Địa-CD
+Dự sinh hoạt CM và kiểm tra hồ sơ CM tổ NN-TD
8. Tháng 3/2013
+Tiếp tục thao giảng đợt 2
+Thi HSG cấp tỉnh các môn văn hóa
+Hớng nghiệp, làm hồ sơ thi đại học, cao đẳng
+Tiêp tuc kiểm tra vào điểm sổ cái đúng theo quy định và phân
phối chơng trình,giáo viên vào điểm theo phần mềm VNPT SCOOL
+Rà soát thực hiện chơng trình
+Viết SKKN.
9
9. Tháng 4/2013
+Hoàn thành chơng trình, ôn tập, kiểm tra, tổng kết năm học
+Hoàn thành các con điểm thành phần học kỳ II
+Khảo sát các môn thi tốt nghiệp lớp 12
+Kiểm tra kiến thức đại học lần II( nếu có nhu cầu)
+Tổ chức ôn thi tốt nghiệp cho HS lớp 12
+Kiểm tra, tổng kết việc dạy thực hành của các bộ môn.
10. Tháng 5/2013
+Dù sinh ho¹t CM vµ kiÓm tra hå s¬ CM tæ NN-TD
Ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu đã quy định Nội dung của
một buổi sinh hoạt Tổ Nhóm chuyên môn như sau:
“I. Đánh giá hoạt động chuyên môn của Tổ, nhóm trong 2
tuần vừa qua
1. Đánh giá về công tác giảng dạy của giáo viên, về hồ sơ
giáo án, việc ghi sổ đầu bài. phiếu báo giảng (Kế hoạch giảng dạy),
việc kiểm tra đánh giá học sinh, việc cập nhật điểm v v
2. Đi sâu bàn về đổi mới phương pháp giảng dạy, đổi mới
phương pháp kiểm tra đánh giá học sinh, việc thực hiện các tiết
thực hành, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, việc
bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu, việc thực hiện
chương trình v v
3. Triển khai nội dung các chuyên đề ( nếu có)
II. Triển khai công tác chuyên môn 2 tuần tiếp theo ( Căn cứ
vào kế hoạch chuyên môn của Tổ đã xây dựng)
III. Ý kiến thảo luận của Tổ, Nhóm
IV. Hành chính vụ và duyệt giáo án của giáo viên
V. Kết luận của Tổ trưởng, Nhóm trưởng”.
11
Phó hiệu trưởng chuyên môn tổ chức họp với các Tổ trưởng,
Nhóm trưởng và yêu cầu các Tổ làm đúng quy định. Căn cứ vào kế
hoạch chuyên môn của Ban giám hiệu, các Tổ đưa ra thảo luận và xây
dựng Kế hoạch chuyên môn của Tổ, Nhóm, thể hiện chi tiết công tác
chuyên môn từng tháng, từng tuần trong tháng. Trong đó có việc đổi
mới lề lối, nội dung sinh hoạt Tổ, Nhóm chuyên môn.
Tháng 9/2012, khi dự họp với Tổ Văn, ngoài việc yêu cầu thực
hiện đúng quy định còn phải đề nghị Tổ căn cứ Kế hoạch chuyên môn
tuần 2 tháng 9 để đề ra nhiệm vụ cụ thể cho từng giáo viên. Tương tự
như vậy đối với các tổ khác trong các tháng tiếp theo.
- Việc kiểm tra học sinh có đồng chí còn đánh giá chưa đúng,
chưa sát với năng lực và ý thức của học sinh.
II. Triển khai công tác 2 tuần tiếp theo
- Rà soát tiến độ thực hiện chương trình để có biện pháp
hoàn thành chương trình học kỳ I
- Giới hạn thi học kỳ I và hướng ra đề thi học kỳ I
- Phân công giáo viên ra để kiểm tra kiến thúc Đại học lần I:
+ Đ/C Hưng ra đề khối A
+ Đ/C Lý ra đề khối B
+ Đ/C Trường ra đề khối D
13
Yêu cầu đề ra: Mức độ vừa phải, tuyệt đối chính xác, đáp án
không dài dòng; hạn chế chương trình: Giải tích đến phần nguyên
hàm, Hình học đến phần phương trình đường thẳng, phương trình mặt
phẳng.
III. Ý kiến thảo luận của tổ:
Thảo luận dưới hình thức chuyên đề: làm thế nào để rèn
luyện tư duy cho học sinh trong khi giải một số bài toán đại số
Có thể dẫn trích một đoạn như sau
Khái quát hoá và trừu tượng hoá.
Ví dụ 1, từ bài toán xuất phát: “CMR nếu A, B, C là 3 góc của
một tam giác thì: cosA + cosB + cosC
2
3
≤
”. Bây giờ nếu thay A, B, C
bởi các số dương x, y, z sao cho: x+ y+ z= π thì cosx + cosy + cosz
?≤
. Từ đó, ta có thể phát biểu bài toán tổng quát: “CMR nếu A, B, C là 3
+
+
=y,
mC nA
m n
+
+
=z
14
Khái quát hoá
Khái quát hóa từ cái riêng
lẻ đến cái tổng quát
Khái quát hoá từ cái tổng
quát đến cái tổng quát hơn
Khái quát hoá tới cái
tổng quát đã biết
Khái quát hoá tới cái
tổng quát chưa biết
Thì x, y, z cũng là 3 góc của tam giác nào đó, suy ra điều phải chứng
minh.
Ví dụ 2. CMR
x R∀ ∈
ta có:
12 15 20
3 4 5
5 4 3
÷ ÷ ÷
+ + ≥ + +
2 2.5
4 3 4.3
20 12 20.12
2 2.4
3 5 3.5
x x x
x
x x x
x
x x x
x
+ ≥ =
÷ ÷ ÷
+ ≥ =
÷ ÷ ÷
+ ≥ =
quát hoá bài toán cùng loại:“Cho a, b, c là các số dương tuỳ ý. CMR
x R∀ ∈
, ta có:
x x x
x x x
ab bc ca
a b c
c a b
+ + ≥ + +
÷ ÷ ÷
”
Đặc biệt hoá
Những dạng đặc biệt hoá thường gặp trong môn Toán có thể
được xuất phát từ việc xét dấu “=” của bất đẳng thức, hay dựa vào tính
chất của các biến số để dự đoán kết quả. Chẳng hạn, ở ví dụ 1 từ bài
toán xuất phát: “CMR nếu A, B, C là 3 góc của một tam giác thì: cosA
+ cosB + cosC
2
3
≤
”. Đặc biệt hoá nếu A, B, C là 3 góc của một tam
giác đều thì cosA + cosB + cosC
3
2
=
.
Ví dụ 3. Cho
1
.1
1
.1
1
.1
C
C
C
a b
a b a b
b c
b c b c
c a
c a c a
=
=
=
+ +
3
⇒ hằng số cần nhân thêm là
2
3
, đó chính là bước đặc
biệt hoá bài toán. Vậy lời giải đúng là:
( )
( )
( )
( )
( )
( )
ôsi
ôsi
ôsi
. .
. .
. .
2
3 2 3
3
.
2 3 2 2
2
3 2 3
3
.
2 3 2 2
2
3 2 3
+ +
+ + ≤
+ +
+ + ≤
+ +
+ + ≤
⇒
( )
.
2
2 3.
3 3
3
.2 6
2 2 2
a b c
a b b c c a
+ + +
+ + + + + ≤ = =
.
Vậy Max S =
6
khi
1
3
a b c= = =
.
Bài toán trên nếu cho đầu bài theo yêu cầu sau thì học sinh sẽ có định
hướng tốt hơn: Cho
- Tổng KH lặn bằng tích giao tử lặn của bố với giao tử lặn của mẹ
KH trội = Tổng KH – KH lặn
b) Bài tập vận dụng
VD Phép lai AAaa x Aaaa
Xác định tỷ lệ KH của phép lai trên biết alen A: quả đỏ, alen a: quả
vàng
Giải:
- Bước 1: Tính tỷ lệ KH lặn
KH lặn ( vàng) = 1/6aa x1/2aa = 1/12 aaaa
- Bước 2: tổng số KH = 6 giao tử x 2 giao tử = 12 tổ hợp kiểu
hình
- Bước 3: KH trội = 12 – 1 = 11
Tỷ lệ KH phép lai: 11 đỏ, 1 vàng
2.Bài tập đột biến thể lệch bội
a) Cách giải
Để tìm thể 1 nhiễm, thể không, thể ba, thể 1 nhiễm kép, thể đa
nhiễm kép…
- Trước hết ở thể đơn xảy ra ở 1 cặp nào đó trong n cặp vậy thể
đơn, có thể xảy ra ở cặp 1 hoặc cặp 2 hoặc cặp 3… hoặc cặp n,
nên chúng ta sẽ có n cách chọn
ở thể đơn( số thể không nhiễm hoặc 1 nhiễm, hoặc 3
nhiễm…) = ( n bộ NST đơn bội của loài)
- thể kép: chúng ta có thể chọn 2 cặp ngẫu nhiên bất kỳ trong số n
cặp NST
Thể kép tối đa =
Công thức chung: số thể đột biến tối đa tạo ra = (n: bộ
NST đơn bội loài, i: dạng thể)
b) Bài tập vận dụng
VD: bộ NST của 1 loài 2n = 8 xảy ra đột biến dạng thể ba
nhiễm kép. Hỏi có thể có tối đa bao nhiêu thể 3 nhiễm kép?
vững thì ngoài việc mỗi cán bộ, giáo viên, học sinh phải nỗ lực, còn
phải coi trọng việc sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn một cách nghiêm
túc, đúng quy định và nội dung thật sâu sắc.
19
Năm học 2012-2013, sự chuyển biến về chất lượng và hiệu quả
trong sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn ở trường THPT Hoằng Hóa 4
mới chỉ là bước đầu. Trong những năm tiếp theo, lãnh đạo nhà trường
phải tăng cường công tác chỉ đạo, theo dõi, giám sát, có những giải
pháp cụ thể hơn nhằm tạo sự chuyển biến sâu sắc hơn trong việc sinh
hoạt tổ, nhóm chuyên môn, góp phần giũ vững và phát huy thành quả
đào tạo của nhà trường, đưa sự nghiệp giáo dục của toàn ngành ngày
càng phát triển bên vững.
2. Đề xuất
+ Với Tổ trưởng, Nhóm trưởng chuyên môn: cần thực sự đổi
mới trong quản lý đơn vị và cùng chung sức với Ban giám hiệu thực
hiện tốt việc điều hành sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn.
+ Với Ban giám hiệu: Quan tâm hơn nữa trong việc chỉ đạo công
việc này và có chế tài cụ thể, xử phạt nghiêm minh các biểu hiện vi
phạm.
+ Với Sở Giáo dục và đào tạo: Cần tăng cường hơn trong công
tác thanh tra chuyên môn ở các nhà trường, đặc biệt chú trọng việc
sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Thanh Hoá, ngày 21 tháng 05 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác