Quá trình hình thành nhà nước
Các học thuyết về quá trình hình thành
nhà nước
•
Học thuyết khế ước xã hội
•
Học thuyết của chủ nghĩa xã hội
Học thuyết khế ước xã hội
•
Nhà nước là một công cụ, được lập ra dể phục vụ
cho những người sử dụng công cụ đó.
•
Nhà nước là kết quả của một khế ước xã hội được
ký kết giữa những con người sống trong trạng thái
tự nhiên không có nhà nước.
•
Nhà nước phản ánh lợi ích của các thành viên
trong xã hội và mỗi thành viên đều có quyền yêu
cầu nhà nước phục vụ họ, bảo vệ lợi ích của họ.
•
Hobbes: Nhà nước có vai trò giữ gìn hoà bình.
•
Locke: Nhà nước có nhiệm vụ giữ gìn và duy trì
những quyền tự nhiên về tự do và tài sản.
•
Diderot: Trong trường hợp nhà nước không giữ
được vai trò của mình, các quyền tự nhiên bị vi
phạm thi khế ước sẽ mất hiệu lực và nhân dân
có quyền lật đổ nhà nước và ký khế ước mới.
•
Rouseau: Nhà nước là người đại diện cho ý chí

Nhà nước không phải là một hiện tượng xã
hội vĩnh cửu và bất biến.
•
Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài người
phát triển đến một giai đoạn nhất định.
•
Nhà nước luôn luôn vận động, phát triển và
sẽ tiêu vong khi những điều kiện khách quan
cho sự tồn tại và phát triển của chúng không
còn nữa.
•
Tùy vào những điều kiện kinh tế chính trị
xã hội khác nhau mà dẫn đến những kiểu
nhà nước khác nhau.
•
Theo đó nhà nước được chia thành:
–
nhà nước chủ nô,
–
nhà nước phong kiến,
–
nhà nước tư sản và
–
nhà nước xã hội chủ nghĩa.
•
Học giả tiêu biểu: Marx, Englels và Lênin
•
Chế độ cộng sản nguyên thủy là hình thái kinh
tế- xã hội đầu tiên trong lịch sử nhân loại.
•

–
lần thức hai là thủ công nghiệp tách khỏi nông
nghiệp và
–
lần thứ ba là thương nghiệp tách ra khỏi nông
nghiệp.
•
Sự phân công lao động đã làm xuất hiện:
–
tư hữu,
–
đồng tiền và
–
phân hoá giai cấp.
•
Xã hội cộng sản nguyên thuỷ đứng trước
những biến đổi to lớn đòi hỏi phải có một
tổ chức để điều hoà lợi ích của các thành
viên trong xã hội và nhà nước ra đời.
Nhà nước là công cụ để phục vụ cho
giai cấp thống trị trong xã hội.
Giá trị của học thuyết
•
Là cơ sở lý luận cho cách mạng vô sản, kéo
theo sự ra đời của các nhà nước xã hội chủ
nghĩa.
•
Ở một góc độ nhất định, sự tồn tại của một mô
hình nhà nước với những học thuyết và giá trị
trái ngược với nhà nước tư bản chủ nghĩa cũng

(Marx).
•
Nhà nước là một thực thể chính trị độc
lập, chiếm hữu một bộ phận lãnh thổ. Các
thành viên trong bộ phận lãnh thổ đó gắn
kết với nhau vì mục đích chống lại các thế
lực bên ngoài và duy trì trật tự trong nước
(Hood Phillips).
Đặc điểm chung của nhà nước
•
Nhà nước là cơ quan chính trị độc lập.
•
Các yếu tố cấu thành một nhà nước bao gồm
lãnh thổ, chính phủ và dân cư.
•
Nhà nước có chủ quyền. Chủ quyền quốc gia là
quyền tự quyết của nhà nước về những chính
sách đối nội và đối ngoại không phụ thuộc vào
các yếu tố bên ngoài. Chủ quyền quốc gia là
một thuộc tính không thể tách rời của nhà nước.
Bản chất của nhà nước
•
Học thuyết nhà nước thịnh vượng chung
•
Học thuyết dân chủ tinh anh
•
Học thuyết kỹ trị
•
Học thuyết của chủ nghĩa xã hội
Học thuyết nhà nước thịnh vượng chung

những nhà độc tài chuyên chế.
•
Chính chủ nghĩa chuyên chế ở một chừng mực
nhất định là tiền đề cho việc đẩy nhanh phát
triển kinh tế của các nước tư bản mới phát triển.
•
Chưa chắc việc mở rộng dân chủ đã là chìa
khoá cho mọi sự thành công của mỗi nước
Học thuyết kỹ trị
•
Sự phát triển rực rỡ của khoa học kỹ thuật công
nghệ, việc áp dụng những thành tựu này có tác
động rất lớn đến quy trình quản lý nhà nước:
–
Giảm khối lượng công việc,
–
Giảm kinh phí,
–
Nâng cao hiệu quả quản lý
•
Vì vậy, vai trò của các nhà khoa học kỹ thuật ngày
càng quan trọng trong công việc nhà nước.
•
Quyền lực nhà nước ngày càng mất dần đi tính
chất giai cấp, chính trị của nó.