SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG GIỜ ĐỌC - HIỂU
“HỒN TRƯƠNG BA DA HÀNG THỊT”
CỦA LƯU QUANG VŨ
Người thực hiện: Đỗ Thị Hoa
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Ngữ Văn
THANH HÓA NĂM 2013
MỤC LỤC
Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ 2
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2
II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI 3
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN 4
II.THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
CỦA ĐỀ TÀI
5
1. Thuận lợi 5
2. Khó khăn 5
3. Số liệu thống kê 6
III. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KNS
TRONG GIỜ ĐỌC - HIỂU “HỒN TRƯƠNG BA DA HÀNG THỊT”
6
1. Giáo dục KNS thông qua việc lồng ghép, tích hợp vào nội dung
bài học.
6
2. Giáo dục KNS thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ

nghiện hút, bạo lực học đường, đua xe máy, ăn chơi sa đọa là do các em còn
thiếu những kĩ năng sống cần thiết.Vì thế giáo dục KNS là một yêu cầu cấp thiết
đối với thế hệ trẻ. Đó là lí do khiến giáo dục KNS trở thành xu thế chung của
nhiều nước trên thế giới.
- Dù Ngữ Văn là một môn học có khả năng đặc biệt trong việc giáo dục KNS
cho HS nhưng thực tế cho thấy vấn đề giáo dục KNS ở trường phổ thông mới
chỉ được chú trọng từ năm học 2010-2011. Hơn nữa bản chất của môn Văn là sự
kết hợp giữa tính khoa học và nghệ thuật. Làm sao để HS vừa cảm thụ, rung
động với tác phẩm văn chương lại vừa tích hợp được các KNS cũng không phải
là đơn giản. Do vậy việc làm thế nào để tích hợp nội dung giáo dục KNS trong
3
nội dung bài học và thông qua các phương pháp triển khai nội dung bài học đến
nay vẫn là sự thử nghiệm tìm đường của các giáo viên dạy văn.
- Trong chương trình THPT,tác giả Lưu Quang Vũ là cây bút vàng của sân khấu
Việt Nam.Vở kịch “Hồn Trương Ba da hàng thịt” của ông được xếp vào hàng
những vở kịch kinh điển của nền kịch nói Việt Nam. Mặc dù khai thác chất liệu
dân gian, nhưng tác giả đã thổi vào đó những triết lí về cuộc đời, những vấn đề
của cuộc sống hiện đại mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Tác giả của vở kịch đã
trở thành “người trong cõi nhớ”, nhưng đứa con tinh thần của ông – “Hồn
Trương Ba da hàng thịt” thì vẫn sống mãi với thời gian, vẫn có tác dụng lay thức
bao thế hệ. Công năng giáo dục KNS cho học sinh của vở kịch này là không
cùng.
Xuất phát từ những lí do trên, là một giáo viên dạy văn, tôi luôn luôn có tâm
nguyện mong muốn giúp học sinh của mình có khả năng thích ứng với cuộc
sống mới, biết tự chủ, sống có bản lĩnh, có nhân cách . Đây là lí do tôi đi sâu tìm
hiểu và thực hiện đề tài “Giáo dục kĩ năng sống qua giờ đọc - hiểu “ Hồn
Trương Ba da hàng thịt” của Lưu Quang Vũ ”.
II. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
- Nghiên cứu cách thức lồng ghép giáo dục KNS trong một giờ đọc - hiểu văn
bản văn học thông qua nội dung và phương pháp dạy học tích cực.

dụng, thiết thực của chương trình, đồng thời tăng khả năng đáp ứng yêu cầu đào
tạo con người mới năng động, tích cực, tự tin, hội nhập thành công trong xã hội.
- Mục tiêu và nội dung môn Ngữ Văn đã chứa đựng những yếu tố của giáo dục
KNS, phù hợp với các nội dung cơ bản của giáo dục KNS, bao gồm kĩ năng xác
định các giá trị cuộc sống, kĩ năng tư duy sáng tạo, kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ
năng giao tiếp, phù hợp với cách tiếp cận làm thay đổi hành vi của người học
trên cơ sở nhận thức về các nội dung của môn Ngữ Văn.
+ Văn học là một bộ môn nghệ thuật.Tác phẩm văn học có nhiều giá trị:
• Trước hết tác phẩm văn học là một tấm gương phản chiếu cuộc sống. Thông
qua những hình tượng nhân vật sống động, cụ thể như con người thực bằng
xương, bằng thịt, văn học giúp cho các em hiểu được bản chất của con người
nói chung ( chẳng hạn như đâu là mục đích tồn tại của con người ? Đâu là tư
tưởng, tình cảm, khát vọng và sức mạnh của con người ? v.v …). Đồng thời mỗi
học sinh có thể soi chiếu vào chính mình để nhận ra ánh sáng và bóng tối, thiên
thần và ác quỷ, rồng phượng và rắn rết, sự cao thượng và cái thấp hèn trong con
người mình để rồi vươn lên hoàn thiện chính mình.
• Sáng tác văn học không chỉ là một hoạt động nhận thức mà còn là một hoạt
động tinh thần. Trong tác phẩm, nhà văn không chỉ ghi lại những điều mắt thấy,
6
tai nghe mà còn gửi gắm, kí thác những tư tưởng, tình cảm, những ước mơ, khát
vọng của mình. Những tư tưởng, tình cảm ấy sẽ đến với trái tim người đọc,
người học bằng con đường của mối cảm hòa giữa những trái tim đồng điệu. Học
sinh sẽ được khóc, được cười, được hạnh phúc hay khổ đau cùng tác giả. Tâm
hồn các em sẽ trở nên trong sáng, cao đẹp hơn. Tư tưởng của các em sẽ được
nâng lên một tầm cao mới. Tóm lại, văn học có giá trị giáo dục lớn lao, nó có thể
thay đổi hoặc nâng cao tư tưởng, tình cảm con người theo chiều hướng tích cực,
tốt đẹp, tiến bộ, đồng thời làm cho con người ngày càng hoàn thiện về đạo đức.
• Tuy nhiên đặc trưng giáo dục của văn học hoàn toàn khác với những nguyên
tắc áp đặt của pháp luật hay những lời giáo huấn trực tiếp trong những bài giảng
về đạo đức, bởi văn học giáo dục con người bằng con đường đi từ cảm xúc đến

- Học sinh học lệch, không thích, thậm chí xem thường, coi văn học là một thứ
xa xỉ, viễn vông , không thiết thực nên không đầu tư học văn.
- Đa số HS yếu về cảm thụ văn học nên khó có khả năng rút ra bài học KNS cho
bản thân, vì vậy GV phải dẫn dắt để các em hiểu.
3. Số liệu thống kê
Tôi đã đưa ra câu hỏi điều tra sơ bộ nhận thức của học sinh về tác dụng giáo dục
KNS của môn ngữ văn ở ba lớp dạy (135 HS) và đã thu nhận được kết quả như
sau:
Theo em học văn có tác dụng:
a) Giải trí : 53 HS
b) Nâng cao sự hiểu biết : 22 HS
c) Bồi dưỡng tâm hồn : 41 HS
d) Thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi : 19 HS
Dựa trên số liệu thống kê, tôi nhận thấy đa số các em HS coi văn học chỉ thuần
túy là món ăn tinh thần, không có ý nghĩa thiết thực đối với cuộc sống
III. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KNS TRONG GIỜ
ĐỌC - HIỂU “HỒN TRƯƠNG BA DA HÀNG THỊT”
1. Giáo dục KNS thông qua việc lồng ghép, tích hợp vào nội dung bài học.
- Từ việc đọc - hiểu, suy nghĩ, tìm tòi, khám phá, phát hiện giá trị nội dung
tư tưởng văn bản, thấu hiểu, đồng cảm với nỗi đau, trân trọng vẻ đẹp tâm hồn
cao quí của nhân vật, giáo viên hướng dẫn học sinh xác định các giá trị cuộc
8
sống, tự nhận thức về lối sống, phẩm chất, tích cách của chính mình. Từ đó tự
điều chỉnh hành vi, lối sống, từng bước hoàn thiện bản thân.
- Điều đáng lưu ý, văn học vừa là môn học công cụ vừa là môn học nghệ
thuật, nên khi lồng ghép giáo dục KNS phải khéo léo, tự nhiên, nhẹ nhàng, “mưa
dầm thấm lâu”. Những bài học nhân sinh phải đến với các em bằng con đường
từ trái tim đến với trái tim. Phải thật sự là những rung cảm, những suy tư lắng
đọng, thấm thía. Tránh biến giờ đọc - hiểu văn học thành giờ đạo đức khô khan,
giáo điều.

+ Kĩ năng tư duy sáng tạo: Rèn luyện cho các em khả năng nhìn nhận và
giải quyết vấn đề theo một cách mới, với ý tưởng mới, theo phương thức mới,
cách sắp xếp và tổ chức mới. Độc lập trong suy nghĩ.
Việc sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực sẽ tạo điều
kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệm KNS trong quá trình học
tập. Với cách tiếp cận này, sẽ không làm nặng nề, quá tải thêm nội dung bài học
mà ngược lại, còn làm cho giờ học trở nên nhẹ nhàng, thiết thực và bổ ích, thú vị
hơn.
IV. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH GIÁO DỤC KNS TRONG GIỜ ĐỌC – HIỂU
“HỒN TRƯƠNG BA DA HÀNG THỊT”
*Hoạt động 1:Tìm hiểu chung
- Phương pháp đóng vai phỏng vấn: Theo công việc được giao chuẩn bị bài ở
nhà, giáo viên yêu cầu nhóm 1 thực hiện cuộc phỏng vấn giữa phóng viên đài
truyền hình và người biên soạn sách giáo khoa về việc chọn đưa tác giả Lưu
Quang Vũ và trích đoạn “ Hồn Trương Ba da hàng thịt” vào chương trình
THPT.
- Yêu cầu:
+ Nêu được lí do tại sao chọn đưa tác giả, tác phẩm, đoạn trích này vào
chương trình: Vị trí, những đóng góp của tác giả, vị trí, giá trị của vở kịch, của
đoạn trích.
+ Giáo viên nhận xét, uốn nắn nhằm rèn luyện kĩ năng đảm nhận trách
nhiệm, kĩ năng hợp tác, kĩ năng thể hiện sự tự tin, kĩ năng giao tiếp, lắng nghe
tích cực, tìm kiếm, xử lý thông tin cho học sinh
- Giáo viên củng cố, bổ sung thêm một số vấn đề về tác giả, tác phẩm, đoạn
trích:
10
a. Tác giả
- Lưu Quang Vũ( 1948-1988) là một tác giả đa tài. Nhưng kịch là đóng góp đặc
sắc nhất của ông.
- LQV là cây bút vàng của sân khấu Việt Nam, tên tuổi ông gắn liền với nhiều

Xung đột đó được cụ thể hóa qua các lớp đối thoại:
+ Đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt
+ Đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân
+ Đối thoại giữa hồn Trương Ba và tiên Đế Thích
3. Yêu cầu nhóm 2 theo công việc được giao diễn kịch cuộc đối thoại giữa hồn
Trương Ba và xác hàng thịt.
- GV nhận xét về kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng hợp tác, thể hiện sự tự tin, đặc
biệt là kĩ năng thấu hiểu, cảm thông với nỗi đau của hồn Trương Ba qua màn kịch.
4. Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật đoạn trích
- Phương pháp dạy học nhóm với kĩ thuật “các mảnh ghép”
Bước 1: GV chia lớp học thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ qua phiếu học tập
+Nhóm 1: Tìm hiểu cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt
Phiếu học tập- Nhóm 1
1. Qua màn đối thoại giữa hồn Trương Ba và xác hàng thịt hãy xác định: mục
đích, cử chỉ, cách xưng hô, giọng điệu, vị thế của hồn Trương Ba, xác hàng
thịt?
2. Nhận xét về thực chất, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc đối thoại này?
+Nhóm 2: Tìm hiểu cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân
Phiếu học tập – Nhóm 2
1. Trước sự biến đổi của Trương Ba, phản ứng của người vợ ra sao? Nguyên
nhân? Phản ứng của cháu gái? Nguyên nhân? Phản ứng của người con dâu?
Nguyên nhân?
2. Trước phản ứng của người thân, tâm trạng của Trương Ba ra sao? Nguyên
nhân?
3. Ý nghĩa của cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và người thân?
+Nhóm 3: Tìm hiểu cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và tiên Đế Thích
12
Phiếu học tập – Nhóm 3
1. Hãy chỉ ra sự khác nhau trong quan niệm về ý nghĩa sự sống của Trương Ba
và tiên Đế Thích? Ý nghĩa của cuộc đối thoại?

mù của thể xác có sức
mạnh ghê gớm, có khả
năng điều khiển, làm át đi
linh hồn cao khiết, dồn hồn
Trương Ba vào thế đuối lý,
13
phải thỏa hiệp, quy phục
Cử chỉ
Ôm đầu, đứng vụt dậy, nhìn chân
tay, thân thể, bịt tai lại -> uất ức,
giận dữ, bất lực
Lắc đầu -> tỏ vẻ thương hại
Xưng hô
Mày – ta -> khinh bỉ, xem thường Ông – tôi -> ngang hàng,
thách thức
Giọng điệu
Giận dữ, khinh bỉ, mắng mỏ, ngậm
ngùi, thấm thía, tuyệt vọng
Khi ngạo nghễ, thách thức,
khi buồn rầu, thì thầm ranh
mãnh, khi an ủi, vỗ về
Vị thế
Bị động, kháng cự yếu ớt, đuối lý
-> thua cuộc, chấp nhận trở lại với
xác hàng thịt
Đặt nhiều câu hỏi phản
biện -> thắng thế, buộc
được hồn Trương Ba quy
phục
- Thực chất là cuộc giao tranh giữa hai linh hồn trong một thân xác. Là cuộc đấu

cho người thân là rất
tệ hại, mặc dù không
hề muốn.
Cháu
Quyết liệt,
dữ dội, xua
đuổi,nguyền
rủa.
Tâm hồn con trẻ
trong sáng, không
chấp nhận sự dung
tục
Con dâu
Thương
cảm, đau
đớn, xót xa
Thấy cảnh “ cửa nhà
tan hoang”, và
không làm sao giữ
được người cha hiền
hậu, vui vẻ, tốt lành
xưa kia
- Ý nghĩa:
+ Tô đậm bi kịch đau khổ đến tột cùng của hồn Trương Ba khi nhận thấy
không chỉ mình đau khổ mà xót xa hơn khi những người thân của mình cũng
chịu sự đau khổ, thậm chí họ còn đau khổ hơn lúc chôn ông xuống đất.
+ Đưa xung đột kịch lên tới đỉnh điểm dẫn tới quyết định đứt khoát, quyết
liệt của hồn Trương Ba không sống chung với xác thịt dung tục.
c. Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và tiên Đế Thích.
- Sự khác nhau trong quan niệm về ý nghĩa sự sống của Trương Ba và tiên Đế

+ Cuộc sống vẫn tuần hoàn theo quy luật của muôn đời.
+ Sự bất tử của linh hồn trong sự sống và trong lòng của mọi
người. Trương Ba chết nhưng ông vẫn sống, sống trong tình cảm, trong
“cõi nhớ” của mọi người. Ông đã hóa thân vào đất, gửi hồn mình vào
màu xanh cây lá, vào hương vị thơm ngọt, mát lành của hoa trái vườn
nhà. Những việc làm, những lời nói tốt đẹp của những con người như
Trương Ba vẫn có ý nghĩa giáo dục đối với thế hệ mai sau. Điều tốt
lành đã được tiếp nối, phát huy mãi mãi qua các thế hệ.
- Nhận xét về giọng điệu của nhân vật Trương Ba và cái Gái
+ Lời của Trương Ba: Đây là lời nói dịu dàng, thấm đẫm cảm xúc thương
yêu, quý mến, gần gũi bên những người thân, là hạnh phúc của Trương Ba khi
được sống là chính mình, được sống có ích trong cuộc đời.
16
+ Lời của cái Gái: Đầy yêu thương, trìu mến, đầy tự hào, kiêu hãnh về ông
nội. Dù ông nội đã chết hẳn về thể xác nhưng trong lòng nó ông nội đã hoàn
nguyên kì diệu về tâm hồn. Ông nội Trương Ba đang sống một sự sống khác - sự
sống bất diệt trong trái tim trẻ thơ.
- Ý nghĩa của màn kết: Đoạn kết với chất thơ sâu lắng đã đem lại âm hưởng
thanh thoát cho một bi kịch lạc quan, đồng thời truyền đi một thông điệp về sự
chiến thắng của cái thiện, cái đẹp và của sự sống đích thực.
Bước 4: GV giao nhiệm vụ mới cho các nhóm: Nêu giá trị nội dung và nghệ
thuật của đoạn trích?
- Học sinh trong nhóm trao đổi, thảo luận thống nhất ý kiến, ghi vào giấy
A0. GV yêu cầu ba nhóm bất kì treo kết quả của mình lên bảng. Các nhóm
khác nhận xét, đánh giá, bổ sung cho kết quả của nhóm bạn. GV nhận xét, bổ
sung, hoàn chỉnh và trình chiếu nội dung cần đạt:
 Giá trị nội dung:
1. Phê phán các hiện tượng tiêu cực trong xã hội đương thời
+ Thứ nhất, con người đang có nguy cơ chạy theo những ham muốn tầm
thường về vật chất, chỉ thích hưởng thụ đến nỗi trở nên phàm phu, thô thiển.

+ Nghệ thuật dựng cảnh, dựng đối thoại.
+ Hành động của nhân vật phù hợp với hoàn cảnh, tính cách góp
phần phát triển tình huống truyện.
+ Những độc thoại nội tâm của nhân vật hồn Trương Ba góp phần
thể hiện rõ tính cách nhân vật và quan niệm về lẽ sống đúng đắn.
+ Ngôn ngữ nhân vật sinh động, gắn liền với tình cảm, tâm
trạng cụ thể, giọng điệu biến hóa, lôi cuốn.
- GV nhận xét, uốn nắn, rèn luyện cho học sinh kĩ năng tư duy sáng tạo: Phân
tích, bình luận về ý nghĩa tư tưởng của vở kịch, về cách xây dựng nhân vật,
ngôn ngữ, hành động, xung đột của vở kịch; Kĩ năng hợp tác, kĩ năng giao tiếp,
kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng thương lượng, giải quyết mâu thuẫn, …
*Hoạt động 3: Vận dụng, liên hệ bản thân
- Phương pháp trò chơi: Chia bảng làm hai phần nên và không nên,
chia lớp thành hai nhóm. Học sinh mỗi nhóm thay nhau lên bảng ghi ra
những bài học nên hay không nên trong cuộc sống mà mình rút ra từ
đoạn trích “Hồn Trương Ba da hàng thịt”. Thời gian quy định là 3 phút.
Sau đó, học sinh của nhóm này nhận xét, đánh giá mức độ đúng sai,
phù hợp của các bài học nhân sinh của nhóm kia. GV là trọng tài đánh
giá điểm số của mỗi nhóm để phân định thắng, thua. Phần thưởng có
thể chỉ là một túi kẹo cho nhóm thắng.
18
- Những bài học các em có thể viết ra:
+ Không nên:
 Biến thành nô lệ của những ham muốn bản năng, tầm thường để trở
thành kẻ phàm tục, thô thiển.
 Quá coi trọng đời sống tinh thần mà bỏ bê thân xác khổ sở, nhếch
nhác.
 Khi vướng vào những hành động bẩn thỉu, không nên chỉ đổ lỗi cho
thân xác để ru ngủ mình trong giấc mộng tinh thần cao quý, siêu
hình.

Ba, da hàng thịt”
- Những bài viết sáng tạo này giúp học sinh có điều kiện trải nghiệm
trong những tình huống giả định, rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề,
ra quyết định, tự nhận thức, tự đánh giá về bản thân để hoàn thiện nhân
cách.
V. KẾT QUẢ
- Việc lồng ghép KNS vào môn ngữ văn là một vấn đề hết sức cần thiết. Bởi nó
giúp người GV dạy văn làm tốt hơn thiên chức của mình- Người kĩ sư tâm hồn,
người thắp lửa trong tâm hồn con trẻ. Hơn nữa trong giai đoạn đổi mới giáo dục
hiện nay, việc làm này cũng đi đúng quỹ đạo chung của việc cải cách giáo dục:
quan tâm đến đối tượng trung tâm của quá trình dạy và học là HS nhằm đào tạo
những con người toàn diện, có tài, có đức, năng động, tự tin, có khả năng thích
ứng với mọi hoàn cảnh.
- Với việc làm này, tôi và học sinh của tôi đã thực sự yêu và say văn từ khi nào
chẳng biết. Cô và trò cùng nhận ra “Dạy văn, học văn là một niềm vui sướng
lớn”. Nhiều em có năng khiếu văn, nhưng do xu hướng thời đại, do áp lực từ gia
đình dù học kém các môn tự nhiên vẫn cố học khối A đã xin chuyển sang khối
D, khối C để được thỏa mãn niềm đam mê văn học và nhiều em đã đạt kết quả
cao trong kì thi đại học năm 2011-2012.
Ngay cả ở các lớp thuộc ban tự nhiên, các em cũng tỏ ra rất hứng thú học văn.
Say sưa đóng kịch, đọc thơ, hào hứng tham gia trò chơi, sôi nổi trao đổi, thảo
luận, tranh luận, say mê viết sáng tạo Giờ đây các em không còn coi môn văn
là xa xỉ, phù phiếm mà nhận ra đây là môn học bổ ích, thiết thực và đọc văn, học
văn là một phần tất yếu của cuộc sống.
- Sau một thời gian áp dụng việc lồng ghép KNS vào nội dung và phương pháp
dạy học môn ngữ văn, tôi đã thu được kết quả như sau:
20
+ Năm học 2011-2012:
* Kết quả thi đại học:
Ở lớp 12A11( Ban cơ bản D) có 26/ 45 học sinh đỗ đại học, trong đó có 9 em

(Điểm 5-6)
Yếu
(Điểm 3-4)
Kém
(Điểm1-2)
Lớp
Sĩ
số
12A5 44 2 4,6% 25 56,8% 13 29,5% 4 9,1% 0 0%
21
(Thực
nghiệm)
12A6
(Đối
chứng)
48 0 0% 14 29,2% 27 56,2% 7 14,6% 0 0%

Sơ đồ so sánh kết quả giữa hai lớp thực nghiệm và đối chứng
→ Rõ ràng, việc áp dụng thực nghiệm đề tài đã tạo ra kết quả học tập cao hơn
cho học sinh, đây là điều không chỉ học sinh mà giáo viên đều mong muốn.
VI. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- Theo tôi việc lồng ghép KNS vào môn văn là thực sự cần thiết nên phải có chủ
trương chung để giáo viên thực hiện đồng bộ.
- Song môn văn là một bộ môn mang tính nghệ thuật vì thế việc lồng ghép giáo
dục KNS vào nội dung bài giảng cũng nên để mỗi giáo viên tự khám phá và liên
hệ một cách tự nhiên, khéo léo, tùy theo sự cảm nhận và kinh nghiệm sống của
từng người trong từng bài như vậy hiệu quả lồng ghép mới cao. Tránh tình trạng
khiên cưỡng, biến tất cả các giờ dạy văn thành những giờ thuyết giáo về đạo lí
khô khan.
- Còn việc lồng ghép thông qua các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực thì

23
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo dục kĩ năng sống trong môn ngữ văn ở trường trung học phổ thông.
( Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam)
2. Sổ tay trường học thân thiện, học sinh tích cực 2008-2013 ( Bộ GD và ĐT )
3. Thẩm bình tác phẩm ngữ văn12( Nhà xuất bản giáo dục)
4. Những lời bình về tác giả, tác phẩm ngữ văn 12 (Nhà xuất bản giáo dục)
24
NhËn xÐt cña héi ®ång khoa häc cÊp trêng
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………
NhËn xÐt cña héi ®ång khoa häc cÊp ngµnh
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………