MỤC LỤC
Trang
2

Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài

2

2. Mục đích nghiên cứu

2

3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3

4. Biện pháp nghiên cứu

3

5. Thời gian nghiên cứu

3

Phần II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

4

1. Cơ sở lý luận của vấn đề


2. Kiến nghị đề xuất

15

TÀI LIỆU THAM KHẢO

16

1


GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG QUA
GIỜ SINH HOẠT LỚP
Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 . Lý do chọn đề tài :
Vấn đề con trẻ thiếu kỹ năng sống, thiếu tính tự tin, tự lập, sống ích kỷ,
vô tâm, thiếu trách nhiệm với gia đình và bản thân đang là những cản trở
lớn cho sự phát triển của thanh thiếu niên khiến không ít các bậc cha mẹ phải
phiền lòng vì con, trong một xã hội phát triển năng động như hiện nay.
Nhiều vị phụ huynh lo lắng trước tình trạng con của mình thiếu tự tin,
luôn tỏ ra rụt rè khi có cơ hội thể hiện mình trước đám đông hoặc các em
không biết cách xử lý tình huống dù là thật đơn giản như kêu gọi sự giúp đỡ
từ người khác, tìm đường, định hướng, đi xe buýt,...
Thêm nữa, trước tình trạng bạo lực học đường ngày càng gia tăng thì
kỹ năng tự bảo vệ mình cũng cần được coi trọng khi các nhóm trẻ xấu luôn
lấy sức mạnh cơ bắp hoặc đám đông để bắt nạt, ức hiếp các trẻ hiền, ngoan,
ít nói...
Nhiều em học sinh có cuộc sống khép kín với thực tại, đắm chìm trong
thế giới ảo của Internet của thế giới game,... mà quên đi và đánh mất những
cơ hội kết bạn, thể hiện những khả năng tiềm ẩn của mình, lo sợ rụt rè khi

Đề ra các giải pháp nhằm thực hiện chương trình giáo dục kĩ năng sống
có hiệu quả trong nhà trường THPT.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
Việc giáo dục kỹ năng sống cần được tiến hành ở mọi cấp học, tùy theo
lứa tuổi, giới tính ... chúng ta cần có những vấn đề khác nhau để đưa vào nội
dung giáo dục kỹ năng sống cho các em học sinh.
Phạm vi đề tài này chỉ giới hạn trong lứa tuổi THPT ở lứa tuổi này:
- Các em cần tìm tòi, học hỏi cái mới, điều lạ không phân biệt nó là tốt
hay xấu.
- Đây là lứa tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí.
- Chịu áp lực lớn dẫn đến dễ rơi vào trạng thái tiêu cực ảnh hưởng tới
sức khỏe, tinh thần.
- Các em cần lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực của mình cần
đưa ra quyết định đúng đắn.
- Thích bộc lộ cái tôi….
4. Biện pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu lý thuyết
Thực nghiệm sư phạm
Điều tra
Tham khảo ý kiến các giáo viên
Chia sẻ kinh nghiệm
Thảo luận nhóm
Các hoạt động kích thích tưởng tượng và động não
Sắm vai
Phân tích tình huống
Trò chơi, bài hát, nghe nhạc
Các loại hình nghệ thuật: vẽ, múa
5. Thời gian nghiên cứu:
Bắt đầu: 15/9/2013
Kết thúc: 15/3/2014

xưa cha ông ta đã đúc kết “Tiên học lễ, hậu học văn” nhưng do sức ép lớn về
chương trình; về điểm số, hoặc nhiều nguyên nhân khác nhau nó đã bị giảm
nhẹ hoặc xao nhãng. Đứng trước thực tế xã hội những năm gần đây Bộ GDĐT đã nhận thấy việc giáo dục (rèn luyện) kỹ năng sống cho học sinh là việc
cấp bách ở mọi bậc học nhưng đặc biệt với học sinh THPT vì:
Ở lứa tuổi này:
- Các em cần tìm tòi, học hỏi cái mới, điều lạ không phân biệt nó là tốt
hay xấu.
- Đây là lứa tuổi có sự phát triển mạnh mẽ về tâm sinh lí dẫn đến các
quan hệ không dúng mực trong quan hệ khác giới.
- Chịu áp lực lớn trong thi cử dẫn đến dễ rơi vào trạng thái tiêu cực ảnh
hưởng tới sức khỏe, tinh thần.

4


- Các em cần lựa chọn nghề nghiêp phù hợp với năng lực của mình cần
đưa ra quyết định đúng đắn.
- Thích bộc lộ cái tôi….
Năm học 2010 – 2011 là năm đầu tiên Bộ GD - ĐT đưa KNS vào giảng
dạy đại trà trong các trường học, bậc học qua nhiều hình tức khác nhau. Với
HS THPT thì cần rèn luyện kĩ năng gì?
1.2. Kỹ năng cần thiết cho học sinh THPT:
Theo Thạc sĩ giảng viên tâm lý học Nguyễn Hữu Long, 10 nhóm kỹ
năng sống cần thiết cho khối học sinh THPT là:
Kỹ năng tự phục vụ bản thân
Kỹ năng xác lập mục tiêu cuộc đời
Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả
Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
Kỹ năng tự nhận thức và đánh giá bản thân
Kỹ năng giao tiếp và ứng xử

các cá nhân tuân thủ một cách nghiêm túc thì nay đang dần bị mờ nhạt và thay
vào đó là những giá trị mới được hình thành trên cơ sở giao thoa giữa các nền
văn hóa, văn minh khác nhau. Những thay đổi nói trên còn ảnh hưởng đến
hoạt động giáo dục con cái của gia đình cũng có những biến đổi nhất định.
Cha mẹ ít có thời gian quan tâm đến con cái hơn là một thực tế không thể phủ
nhận, thay vào đó là các hoạt động kinh tế, tìm kiếm thu nhập. Trong nhà
trường, hiện tượng quá tải với các môn học cũng đang gây nhiều áp lực đối
với học sinh. Cùng với đó là những tác động nhiều chiều của các nguồn
thông tin khác nhau từ xã hội khiến cho giới trẻ đang đứng trước nhiều thách
thức khi hòa nhập xã hội. Điều này đã dẫn đến sự “xung đột” giữa nhận thức,
thái độ và hành vi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống. Tình trạng học
sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, không hứng thú học tập xuất
hiện ngày một nhiều. Nguyên nhân thì có nhiều nhưng chung quy là do nhận
thức, ý thức và về cơ bản vẫn là do các em thiếu kỹ năng sống. Đây là vấn đề
được nhà trường rất quan tâm , nhưng việc thực hiện vẫn còn gặp nhiều thách
thức lớn. Để đáp ứng được với những biến đổi nhanh chóng của xã hội thì
nhu cầu giáo dục kỹ năng sống cho giới trẻ hiện nay là một việc làm cần thiết.
Trường THPT số 1 Sa Pa có truyền thống đi đầu trong công tác triển
khai thực hiện các mục tiêu giáo dục, các phong trào thi đua của Bộ của
Ngành. Do đó ngay từ đầu năm học 2008-2009, khi Bộ giáo dục phát động
phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, trường tôi
đã áp dụng rộng rãi. Công tác giáo dục kỹ năng sống được triển khai thông
qua các hoạt động lồng ghép vào chương trình học, các môn học và các hoạt
động của nhà trường như:
Giáo dục lồng ghép thông qua các môn học như: Giáo dục công dân,
Văn học, Sử học, Sinh học, Thể dục...
Giáo dục chuyên đề thông qua các hoạt động giờ sinh hoạt lớp, sinh
hoạt dưới cờ như: Nói chuyện, thuyết trình, tham luận, thi tìm hiểu...
Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện tôi nhận ra rằng, việc giáo dục kỹ
năng sống của nhà trường và việc rèn luyện kỹ năng sống của các em vẫn còn

8


thấy được và luôn phát huy khả năng phối hợp của nhóm trong khi giải
quyết các vấn đề chung, không nên sa đà vào việc tổ chức các trò chơi mang
tính giải trí đơn thuần, sẽ làm sai lệch mục đích của việc lồng ghép nội dung
giáo dục kỹ năng sống trong giờ sinh hoạt.
Có thể kể ra một số hoạt động, trò chơi được áp dụng trong giờ sinh
hoạt của lớp :
Trò chơi 1 : Xếp hình
Trước buổi sinh hoạt, cắt và chọn ra một số các hình khác nhau, số hình
này tương đương với 1/2 số học sinh. Cắt những hình này ra làm đôi.
Trong giờ sinh hoạt, phân phát một nửa của hình đó cho mỗi học sinh
một cách ngẫu nhiên.
Cho các học sinh đi lại quanh phòng và ghép lại với người có nửa hình
còn lại phù hợp.
Khi mà một học sinh đã tìm ra được người có nửa hình còn lại của
mình thì học sinh phải phỏng vấn nhanh người đó. Tìm hiểu về người bạn
của mình theo những yêu cầu mà giáo viên đã yêu cầu trước. (những việc
làm tốt và chưa tốt trong tuần qua)
Sau khoảng 10 phút, mỗi học sinh sẽ trình bày ngắn gọn về những hoạt
động của người có một nửa hình ghép phù hợp với mình cho cả nhóm học
sinh hoặc cả lớp.
Trò chơi 2: “Mong muốn”- Hy vọng và mối quan tâm về môn học
nào đó
Yêu cầu các học sinh lấy ra một mảnh giấy và trong một vài phút viết
ra những mong muốn riêng của mình về một môn học hoặc một hoạt động
nào đó, nói lên những điều mình hy vọng sẽ đạt được, và cả những điều mà
mình có quan tâm đến.
Thu lại tất cả những mảnh giấy này để vào lẫn một hộp, sau đó yêu cầu

Số lượng: Lý tưởng nhất là 6 - 8 bạn
Luật chơi: Người chơi xếp thành hình tròn, quay mặt ra ngoài, tay nắm
tay. Sau đó tìm cách đổi chỗ cho nhau, sao cho tất cả thành viên đều quay
mặt vào trong hình tròn mà không được chéo tay nhau (trong quá trình đổi vị
trí không được buông tay ra).
Ý nghĩa: Đây là trò chơi nhằm trang bị cho các em kĩ năng "giải quyết
vấn đề". Lúc đầu, có thể những người tham gia trò chơi này sẽ "bó tay" và
cho rằng đây là công việc không thể thực hiện được. Nhưng khi được thảo
luận, các bạn sẽ tìm ra giải pháp và thực hiện rất thành công. "Khi gặp một
vấn đề nào đó trong cuộc sống, nếu tham khảo ý kiến của nhiều người, chắc
chắn sẽ tìm ra được giải pháp tốt"- một bạn học sinh đã nói về "công dụng"
của trò chơi mà bạn học được.
Trò chơi 5: Chuyền bóng
Số lượng: 10 bạn là tốt nhất.
Luật chơi: Người chơi xếp thành hình tròn với yêu cầu là phải biết tên
của nhau. Lần lượt người chơi sẽ chuyền bóng cho người đối diện, rồi người
tiếp theo (theo chiều kim đồng hồ) cho đến hết vòng tròn. Khi chuyền bóng
cho người nào, bạn phải gọi tên người đó. Lúc đầu, chỉ cần 1 trái bóng, sau
đó tăng thêm 2, thêm 3, thêm 4 để gia tăng độ khó cũng như tốc độ chuyền.
Trò chơi sẽ kết thúc khi bóng chạm đất. Trò chơi này có thể có 2 - 3 nhóm
tham gia, nhóm nào giữ bóng lâu chạm đất nhất sẽ giành phần thắng.
Ý nghĩa: Khi có 1 trái bóng, công việc của người chơi xem ra khá dễ
dàng. Nhưng khi có nhiều trái bóng thì tình hình sẽ khác. Điều này cho thấy,
với những vấn đề đơn giản, bạn có thể giải quyết một cách dễ dàng. Nhưng
10


với vấn đề phức tạp, rắc rối hoặc cùng lúc xuất hiện nhiều vấn đề thì bạn cần
biết ưu tiên giải quyết vấn đề nào trước, vấn đề nào sau, tránh để xảy ra tình
trạng "ùn tắc", dễ dẫn bạn đến thất bại. Ngoài ra, sự bình tĩnh cũng là điều

quả ngay trong một thời gian ngắn.
Qua việc đưa giáo dục kỹ năng sống trong giò sinh hoạt lớp tôi đã bước
đầu giúp đỡ học sinh rèn luyện một số kỹ năng cơ bản như: kỹ năng làm việc
nhóm, kỹ năng phát biểu trước đám đông, kỹ năng ứng xử, kỹ năng tự bảo vệ
sức khỏe....Các em đã có ý thức tốt hơn trong hoạt động nhóm, đã giúp các
em tiến bộ về kỹ năng hợp tác, lắng nghe, đánh giá…có trách nhiệm, có kỹ
11


năng quản lý về thời gian trong học tập tốt hơn.... bước đầu các em đã biết
vận dụng kiến thức đã học để bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe, giải thích
các hiện tượng thực tiễn, biết giúp đỡ, đoàn kết, duy trì cuộc sống an toàn,
biết vâng lời, lễ phép với thầy cô giáo hơn…
Và quan trọng hơn, giáo dục kĩ năng sống thông qua giờ sinh hoạt lớp
trở nên phong phú hơn, thu hút được các em nhiều hơn. Đặc biệt, đa số các
em đã có ý thức hơn trong việc tự rèn luyện kỹ năng sống nhằm tự hoàn thiện
mình.
Kết quả cụ thể:
Vào tháng 11 năm 2013, tháng 3 năm 2014 qua khảo sát 26 học sinh
lớp chủ nhiệm tôi đã thu được một số kết quả về nhận thức của các em đối với
chương trình như sau:
a. Nhận thức về chương trình giáo dục kỹ năng sống thông qua giờ sinh
hoạt lớp.
- 95 % các em nhận thấy rằng việc giáo dục kĩ năng sống trong nhà
trường là quan trọng
- 78 % các em tự nhận thấy mình còn thiếu kĩ năng sống.
- 80 % các em nhận thấy rằng thiếu kỹ năng sống là do chưa được giáo
dục nhiều về kỹ năng sống.
- 92 % các em nhận thấy rằng bản thân cần thiết phải rèn luyện kỹ
năng sống.

văn nghệ , lao động) : đạt 88%
+ Làm kế hoạch nhỏ , Từ thiện …: đạt 100%
- Nhóm kỹ năng trong học tập ( Ngoài kiến thức và phương pháp học
do giáo viên bộ môn cung cấp ):
+ Xây dựng được mục đích học tập: đạt 84%
Những kết quả trên đây có thể chưa được thuyết phục do còn phải kiểm
nghiệm trong quá trình thực hành ở trường và ở lớp của các em, nhưng tôi
vẫn thấy được những tín hiệu đáng mừng qua quá trình thực tiễn ở trường và
ở ý thức của các em thông qua việc trả lời các câu hỏi.

13


Phần III: KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ ĐỀ XUẤT
1. Kết luận:
Tuy kết quả của chương trình giáo dục kỹ năng sống vẫn còn được
kiểm nghiệm trong những năm học tiếp theo, tuy nhiên, những kết quả đạt
được đã khẳng định rằng giáo dục kỹ năng sống là một điều cần thiết, mô
hình giáo dục kỹ năng sống cần được tiếp tục phát huy và nhân rộng. Bởi lẽ,
mục đích cao nhất của công tác giáo dục cho các em trở thành những con
ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ, giúp các em ngày càng hoàn thiện, góp
phần vào công tác giáo dục toàn diện của nhà trường.
Để chương trình giáo dục kỹ năng sống nói chung đi vào chương trình
giáo dục của nhà trường có hiệu quả thì cần phải có sự chỉ đạo cụ thể của Ban
giám hiệu nhà trường, sự thống nhất cao của cả Hội đồng Sư phạm và sự hợp
tác thực hiện nhịp nhàng của các bộ phận, đoàn thể trong nhà trường.
Để mọi người có thể ủng hộ và tự giác thực hiện việc đưa nội dung giáo
dục kỹ năng sống vào trường học thì cần thiết phải hiểu đơn giản là chúng ta
hãy để cho học sinh được hoạt động trong lớp qua từng giờ học, qua từng
buổi sinh hoạt, hãy để cho học sinh cơ hội tự giải quyết vấn đề, cơ hội làm

Tôi rất mong nhận được sự góp ý của hội đồng giáo dục nhà trường
cũng như của tất cả các quý thầy cô. Và đặc biệt là các thầy cô đã từng làm
công tác chủ nhiệm lớp để cho đề tài ngày càng hoàn thiện hơn.

15


•
•
•
•
•
•

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tập huấn về kỹ năng sống của Unicef (2004)
Kỹ năng sống dành cho bạn trẻ.
Những giá trị sống cho Tuổi trẻ (Diane TillMan - NXB TP.HCM 2000)
Tài liệu tập huấn về kỹ năng sống cho trẻ em
Những bí quyết giao tiếp tốt (Larry King)
Các sách báo, tư liệu Internet liên quan đến đề tài.

16


17