SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH NỮ KHỐI 11
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA SỨC KHỎE SINH
SẢN VỊ THÀNH NIÊN"
1
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm (SKKN)
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng nguồn nhân lực phục
vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế
và nhu cầu phát triển của người học. Giáo dục phổ thông đã và đang đổi mới mạnh mẽ
theo bốn trụ cột đó là: Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để
cùng chung sống mà thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống (KNS). Rèn luyện KNS cho
học sinh (HS) là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua: “Xây dựng
trường học thân thiện , học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 –
2013 mà Bộ giáo dục và đào tạo quy định.
Giáo dục (GD) rèn luỵện KNS cho HS thông qua hoat động ngoại khoá giáo dục sức
khoẻ sinh sản vị thành niên (GDSKSSVTN) là một hoạt động để HS được thực hành, vận
dụng kiến thức môn sinh học, trải nghiệm một số KNS cơ bản và cần thiết mà không làm
nặng nề quá tải nội dung môn học và ngược lại qua việc tham gia hoạt động ngoại khoá
còn giúp HS học tập các môn học nhẹ nhàng, thoải mái, thiết thực và hiệu quả hơn.`
Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay: qua mạng Internet, các phương tiện
truyền thông không chính thức với xu hướng đại diện cho những hình mẫu dập khuôn
hay quá khích về tình dục và giới tính các em tiếp cận với nhiều thông tin mà có thể là
những thông tin ngoài luồng. Lứa tuổi HS là lứa tuổi đang hình thành nhân cách, ham
hiểu biết, thích tò mò và khám phá nhưng còn thiếu hiểu biết về xã hội, thiếu kinh
nghiệm sống dễ bị lôi kéo kích động. Đặc biệt là thế hệ trẻ luôn đặt mình trong hoàn cảnh
phải lựa chọn những giá trị, những áp lực tiêu cực và những yếu tố tích cực. Nếu không
2
được GD KNS, nếu thiếu kiến thức và kinh niệm sống các em sẽ bị lôi kéo vào các hành
vi tiêu cực, bạo lực, thoái hoá đạo đức gây hậu quả đáng tiếc.

phận của mình và phát triển hài hoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.
Các em có nhận thức, thái độ và hành vi đúng đối với vấn đề dân số, có khả năng làm
chủ bản thân tránh các tác nhân ảnh hưởng đến SKSS của mình và những người xung
quanh, tránh mang thai ngoài ý muốn góp phần sinh đẻ có kế hoạch.
3. Phạm vi nghiên cứu
SKKN được áp dụng đối vứi HS nữ khối 11 vì chương thình sinh học 11 là chương
trình sinh học cơ thể, khi áp dụng SKKN vào các em dễ tiếp thu và có cái nhìn đúng hơn
về vấn đề này.
4
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Công tác chuẩn bị
I.1. Phương tiện
- Loa đài, Micro
- 6 bộ bàn ghế cho các đội chơi
- Máy tính, Máy chiếu hoặc tranh ảnh về Hệ sinh dục nam và hệ simh dục nữ.
- Bút, giấy, Các câu hỏi và tình huống về SKSSVTN.
- Biển lớp, ghế của khán giả.
I.2. Người dẫn chương trình (NDCT): Tôi chọn NDCT là em Phan Thị Thảo, HS lớp
11A1, có học lực giỏi, có khả năng thuyết trình tốt và tự tin trước toàn trường.
I.3. Thời gian, địa điểm
-Thời gian: Một buổi từ 14 giờ 30 phút đến 17 giờ, ngày 28/4/2012.
-Địa điểm: Trường THPT Bắc Sơn
I.4. Cách thức tổ chức
Tôi tổ chức buổi hoạt động ngoại khóa với sự kết hợp của 6 lớp thuộc khối 11 vừa để
các em có sự thể hiện kiến thức về SKSS vừa để các em giao lưu học hỏi lẫn nhau.
Mỗi lớp tôi chọn 3 học sinh đai diện. Vậy 6 lớp sẽ có 18 HS tham gia. 18 HS tôi chia
thành 3 đội chơi:
Đội 1: Lớp 11A1 và Lớp 11A6
Đội 2 Lớp 11A2và Lớp 11A5
Đội 3 Lớp 11A3và Lớp 11A4

động ngoại khóa thêm sôi động và đạt kết quả cao.
Trước khi bước vào buổi hoạt động ngoại khóa, NDCT giới thiệu các chuyên gia và cá
đội chơi về đúng vị trí. Sau đó mời Cô Hằng lên giới thiệu về buổi ngoại khóa. Tôi giới
thiệu lí do của buổi hoạt động ngoại khóa, nội dung buổi hoạt động ngoại khóa và chúc
cho buổi ngoại khóa thành công.
NDCT giới thiệu: SKSSVTN là giáo dục VTN về TD và SKSS giúp các em nâng cao
kiến thức về quá trình sinh sản của loài người và những ảnh hưởng của quá trình này lên
cuộc sống. GD SKSSVTN là một vấn đề rất được quan tâm bởi các bạn trẻ và các bậc
phụ huynh không chỉ nó mang tính thời sự mà còn vì tầm quan trọng của nó đối với các
bạn đang ở tuổi VTN. VTN cần được cung cấp thông tin chính xác và đúng đắn giúp các
em hiểu quá trình phát triển bản thân, nguy cơ cho sức khỏe, điều kiện để khỏe mạnh
càng sớm càng tốt.
II. NỘI DUNG
II.1. Phần một: Những vấn đề chung về sức khỏe sinh sản vị thành niên.
II.1.1. Tuổi vị thành niên và các biểu hiện đặc trưng nhất của nó.
NDCT đưa ra các lá thăm cho đội trưởng của 3 đội bốc thăm. Nếu đội nào có số 1(2,3)
thì đội đó sẽ được trả lời thứ 1(2,3)
7
Câu hỏi 1: Vị thành niên là gì?
Trả lời: VTN là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người trưởng thành từ 10-19 tuổi.
Ở Việt Nam, tuổi VTN được chia thành 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn tiền dậy thì:Nữ từ 10- 13 tuổi. Nam 13-15 tuổi
+ Giai đoạn dậy thì hoàn toàn: Nữ 13-19 tuổi, Nam 15-19 tuổi
Câu hỏi 2: Em hiểu như thế nào về tuổi dậy thì? Vì sao trong GDSKSS lại chú ý đến
các đối tượng VTN, đặc biệt là lứa tuổi dậy thì?
Trả lời:
Tuổi dậy thì là giai đoạn đầu của tuổi VTN
Ở tuổi dậy thì, VTN đã có khả năng sinh con, có nhu cầu TD thể hiện ở sự phát triển
của cơ quan sinh dục và cơ thể chuẩn bị sẵn sàng cho hoạt động sinh sản.
+Ở Nữ được đánh dấu bằng kì kinh nguyệt đầu tiên báo hiệu trứng đã rụng, tử cung

+ Chưa có KNS và kinh nghiệm sống.
9
+ Dễ bị kích động dùng thử thuốc, thử QHTD và có khả năng sinh con.
+ Không biết các BPTT và bệnh lây truyền qua đường TD khi có QHTD.
+ Chương trình GD giới tính, TD trong gia đình, nhà trường và xã hội còn hạn chế.
+ Các em còn e ngại khi tìm hiểu những kiến thức về SKSSVTN.
Câu hỏi 5: Trong tuổi VTN, Các em thích giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi, có
nhiều bạn thân, dễ dàng bộc bạch tâm sự với bạn thân. Theo em một tình bạn tốt
cần có những đặc điểm gì?
Trả lời: Những đặc điểm của một tình bạn tốt là:
- Có sự phù hợp về xu hướng.
- Có sự bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau (tôn trọng sự khác biệt, không thấy khó chịu về
những khác biệt mang cá tính của mỗi người).
- Có sự chân thành, tin cậy và có trách nhiệm với nhau.
- Có sự đồng cảm (thông cảm sâu sắc với nhau) chia vui, sẻ buồn với nhau.
- Mỗi người có thể đồng thời kết bạn với nhiều người, quan hệ bạn bè rộng rãi không
làm giảm đi mức độ gắn bó sâu sắc trong nhóm bạn thân.
Câu hỏi 6: Có ý kiến cho rằng: “Làm bạn với người khác giới là điều không thể
hoặc không đúng”. Em có đồng ý không, tại sao?
Trả lời:
- Ý kiến trên là không đúng vì: Em có càng nhiều bạn càng tốt, tất cả tùy thuộc vào sự
hiểu biết giữ gìn tình bạn của em mà thôi.
-Tình bạn khác giới ngoài những đặc điểm của tình bạn cùng giới còn có những ưu điểm
là:
10
+ Mỗi bên đều coi giới kia là một điều kiện để tự hoàn thiện mình.
+ Mỗi bên có một ‘khoảng cách” tế nhị hơn so với tình bạn cùng giới. Trong quan hệ
khác giới người ta trở nên đoàng hoàng hơn, tế nhị hơn, ý tứ hơn, duyên dáng hơn so với
quan hệ cùng giới.
- Tuy nhiên tình bạn khác giới dễ bị ngộ nhận là tình yêu.

-Một chu kì kinh nguyệt thường kéo dài 28 ngày nhưng có thể biến động từ 21-35 ngày.
Câu hỏi 10: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như thế nào?
Trả lời: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như:
-Sử dụng băng, vải sạch để thấm máu kinh và thay rửa vài lần trong ngày bằng: nước
muối loãng, nước chè xanh hoặc chè khô, nước trầu không, Dạ hương
-Ăn thức ăn có lợi cho sức khỏe.
-Uống viên sắt từ khi có kinh. Uống 1 tuần 1 viên. Uống 16 tuần 1 năm để phòng tránh
thiếu sắt.
-Tránh lao động nặng và kéo dài. Cần nghỉ nghơi hợp lí.
12
-Tránh căng thẳng về thể chất, tình cảm và trí tuệ.
NDCT nhận các câu hỏi thắc mắc của HS và yêu cầu các chuyên gia giải đáp các
thắc mắc của HS.
Câu hỏi 11: Em 16 tuổi em có kinh được 6 tháng nhưng không đều, vậy có ảnh
hưởng gì đến việc sinh con sau này không?
Trả lời:
Những đợt hành kinh đầu tiên thường không đều, chuyện không thấy kinh hàng tháng
hoặc các kì kinh quá ngắn, quá gần là phổ biến. chu kì kinh sẽ trở nên đều đặn hơn.
Câu hỏi 12: Em thấy đa số các bạn đến kì KN đều bình thường tại sao em của bạn
Lan lại bị đau bụng khi hành kinh?
Trả lời: Em đó bị đau bụng do tử cung co thắt gây ra.
Câu hỏi 13: Tại sao lại có hiện tượng KN?
Trả lời:
Khi bé gái chào đời, hai buồng trứng đã có hàng mấy trăm nghìn tế bào trứng với
kích thước bằng hạt cát. Những chấm nhỏ trên hình hai quả cầu là trứng. Hai quả cầu là
buồng trứng. Hàng tháng, một cái trứng trưởng thành và rời khỏi buồng trứng gọi là sự
rụng trứng. Trứng bị hút vào ống dẫn trứng và di chuyển về phía tử cung . Đồng thời lớp
niêm mạc trong tử cung dày lên để đón trứng.
Nếu trứng không được thụ tinh, lớp niêm mạc sẽ không cần thiết nữa và sẽ bong ra.
Niêm mạc, các mạch máu bị đứt và trứng không được thụ tinh sẽ trôi từ tử cung vào âm

tìm đến chị mình để hỏi nhưng chị lan kêu lên: “Em thật ngớ ngẩn, hỏi chuyện ấy ở tuổi
em ư?” và từ chối bàn luận thêm về vấn đề này.
Nhân dịp một bác sĩ tình cờ đến thăm bố, Lan ngập ngừng hỏi bác sĩ một cách mơ hồ
về như thế nào Cuối cùng, bác sĩ cũng hiểu ra vấn đề nhưng cảm thấy bối rối và sau
cùng cũng nói: Ở trường cháu không có bài học về chủ đề này ư?”.
Lan đáp: “Có chứ ạ nhưng thầy giáo dạy sinh học vẫn còn quá trẻ và vẫn là người độc
thân. Trước mặt bao nhiêu đứa con gái “lớn” ở lớp, thầy ấy ngượng khi phải nói đến “vấn
đề tế nhị” này”.
Sau một đêm không ngủ vì lo lắng, Lan quyết định đến giãi bày tâm sự với mẹ cô.
Nhưng cuối cùng, cô òa lên khóc và bỏ chạy
Vài tháng sau, cô có thai
Câu hỏi 16: Theo em ai là người phải chịu trách nhiệm chính về điều đã xảy ra?
Trả lời:
Tất cả mọi người đều phải chịu trách nhiệm về điều đã xảy ra. Lan và Điệp phải chịu
trách nhiệm chính về hành vi của bản thân nhưng Lan phải chịu hậu quả nặng nề của
QHTD “không an toàn” mang lại.
15
Em Hằng lớp 11A5 có ý kiến: Câu hỏi 17: Nếu Lan biết cách tránh thai thì không
dẫn đến hậu quả đáng tiếc là có thai. Vậy trách nhiệm giáo dục SKSS VTN là của
ai?
Trả lời:
Qua tiểu phẩm trên tôi thấy vấn đề SKSS và TD đang bị né tránh. Cụ thể là:
Lan hỏi bạn bè về cách tránh thai nhưng bạn bè của cô cũng là những người ít kinh
nghiệm và thiếu hiểu biết hoặc hiểu biết sai nên Lan không thu được thông tin gì thực sự
nhất quán và chắc chắn (thông tin không đáng tin cậy) về cách tránh thai.
Lan hỏi Chị thì thái độ của Chị Lan như thế nào? Chị Lan rất ngạc nhiên, nghĩ em
mình còn rất nhỏ nên chưa thể có QHTD, nói chuyện về SKSS và TD là quá sớm nên từ
chối bàn luận thêm về vấn đề này.
Thái độ của Bác sĩ khi Lan hỏi về SKSS và TD? Bác sĩ nghĩ đây là trách nhiệm của
nhà trường nên không trả lời Lan.

khi Điệp và Lan cùng trưởng thành, kết hôn thì QHTD có trách nhiệm là điều mà Lan
mong muốn. Hôn nhân dựa trên cơ sở tình yêu và trách nhiệm thì mới mang lại hạnh
phúc cho hai người và mới bền vững.
Câu hỏi 20: Ý kiến của em Trang lớp 11A6: Tác hại của QHTD ở tuổi VTN là
những gì?
17
Trả lời:
Những Tác hại của QHTD ở tuổi VTN là:
-Tâm lí xã hội:
+Đánh mất những cơ hội học tập, phát triển nghề nghiệp.
+ Không đảm bảo kinh tế cho việc nuôi con, nên không hạnh phúc.
- Sức khỏe:
+ Có thai do không sử dụng BPTT
+ Bị lây bệnh qua QHTD, viêm nhiễm phụ khoa.
+ Tai biến do nạo, hút thai, con nhẹ cân, sinh khó có thể vô sinh.
NDCT giới thiệu tiểu phẩm 2 với các chuyên gia và các em HS với chủ đề “Chinh phục
tình yêu” do HS lớp 11A4 trình bày. Nội dung của tiểu phẩm là: Huệ là hoa khôi khối
12 của trường THPT Bắc Sơn, nhiều bạn trai thương thầm nhớ trộm nhưng Huệ vẫn
chăm chỉ học tập vì nghĩ mình đang còn tương lai phía trước. Do vậy các bạn nam trong
trường đố anh Hải là sinh viên khoa cầu đường năm thứ 3 trường đại học Giao Thông
cưa đỗ Huệ .
Câu hỏi 21: Em suy nghĩ gì về tiểu phẩm này?
Trả lời:
Tình yêu không phải là sự mong muốn chinh phục vì tình yêu phải là tình cảm chân
thành từ 2 phía. Nếu Huệ biết Hải đến với cô chỉ vì sự thách đó chinh phục của các bạn
thì Hải sẽ phải chịu những điều đáng tiếc.
18
Câu hỏi 22: Nếu ở tuổi của các em đang trong hoạt động ngoại khóa hôm nay mà
mang thai thì sẽ có những hậu quả gì?
Trả lời:

+ Thuốc tránh thai dạng kết hợp:
* Uống hàng ngày.
* Cơ chế: thuốc ức chế tuyến yên, Ngăn trứng chín và rụng
*Ưu điểm: An toàn, có thêm tác dụng điều hòa kinh nguyệt, điều trị mụn trứng
cá.
* Nhược điểm: có thể bị quên khi uống hàng ngày.
+ Thuốc tránh thai khẩn cấp
* Uống trước hoặc sau khi QHTD
* Cơ chế: Tiêu diệt tinh trùng, Chống sự làm tổ của trứng đã thụ tinh.
20
* Ưu điểm: An toàn, có thêm tác dụng điều hòa kinh nguyệt, điều trị mụn trứng
cá.
* Nhược điểm: Hiệu quả thấp, nhiều tác dụng phụ.
- Bao cao su:
* Bọc bộ phận nam và nữ trong quá trình giao hợp
* Cơ chế: Tránh không để tinh trùng gặp trứng. Bao cao su ngăn tinh dịch,
chất nhầy âm đạo và máu người bệnh xâm nhập vào cơ thể người lành qua QHTD nếu sử
dụng Bao cao su đúng cách.
*Ưu điểm: Tránh thai và tránh các bệnh lây truyền qua QHTD (BLTQQHTD).
* Nhược điểm: Bao cao su có thể bị rách nên không có tác dụng.
- Tính ngày trứng rụng:
* Dựa trên hiện tượng rụng trứng xảy ra ở một thời gian từ ngày thứ 16 đến
ngày thứ 12 trước kì kinh mới. Noãn chỉ sống 12 giờ sau khi phóng noãn. Tinh trùng chỉ
sống 72 giờ sau khi giao hợp nên tránh giao hợp sau 2-3 ngày sau khi phóng noãn.
* Cơ chế: Tránh không để tinh trùng gặp trứng.
*Ưu điểm: An toàn đối với những người có vòng kinh đều.
* Nhược điểm: Tỉ lệ thất bại cao, không phòng được các BLTQQHTD
- Cắt và thắt ống dẫn trứng.
- Cắt và thắt ống dẫn tinh.
Nếu tuổi VTN có QHTD thì nên sử dụng BPTT là sử dụng Bao cao su. Đây là biện

- BLTQQHTD do các tác nhân: * Nấm như Canđiđa
* Vi khuẩn: Lậu, Giang mai
* Virut như HIV, như HPV
-Cơ chế:
* Trong quá trình giao hợp cơ thể người bệnh và người lành tiếp xúc trực tiếp với nhau
qua tinh dịch, chất nhầy âm đạo và máu người bệnh xâm nhập vào cơ thể người lành qua
QHTD nếu sử dụng Bao cao su đúng cách là điều kiện thuận lợi cho sự lây bệnh.
* Mẹ có thể truyền bệnh cho thai nhi khi mang thai và sinh nở.
Câu hỏi 26: Em hãy cho biết hậu quả của BLTQQHTD?.
Trả lời:
23
- Bệnh có thể truyền từ mẹ sang con khi mẹ mang thai và sinh nở, sẩy thai, thai ngoài tử
cung, con ốm yếu, mù lòa, dị tật và tử vong.
- Nếu bị BLTQQHTD mà không được điều trị người bệnh sẽ suy nhược hoặc có thể chết
vì bệnh tim, rối loạn thần kinh do bệnh biến chứng.
- Nếu bị BLTQQHTD mà không được điều trị bệnh ảnh hưởng đến SKSS có thể dẫn tới
tắc ống dẫn trứng, vô sinh, chửa ngoài dạ con.
Câu hỏi 27: Từ những hậu quả trên các em có thể phòng tránh BLTQQHTD bằng
những cách nào? Em hiểu như thế nào về ung thư cổ tử cung và cách phòng tránh.
Trả lời:
- Những triệu chứng ban đầu của BLTQQHTD khó phát hiện nên khi bệnh trở nên
nghiêm trọng mới biết và điều trị bệnh sớm là khó.
- Tốt nhất ta nên phòng tránh bệnh bằng cách:
+ Không QHTD với nhiều người đặc biệt là gái mại dâm.
+ Chung thủy một vợ một chồng
+ QHTD có sử dụng Bao cao su.
- Ung thư cổ tử cung và cách phòng tránh.
+ Ung thư cổ tử cung: do viruts HPV gây nên, có hơn 100 túp viruts HPV.
* Người nhiễm viruts HPV không biểu hiện triệu chứng gì nên dễ lây cho người
khác.