TÊN ĐỀ TÀI
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5 - QUA CÔNG TÁC
CHỦ NHIỆM
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài
Một số trẻ em hiện nay thiếu kỹ năng sống, thiếu tính tự tin trong cuộc sống
từ đó dẫn đến khi lớn lên các em sẽ thiếu tính tự lập, sống ích kỷ, vô tâm,
sống thiếu trách nhiệm với gia đình và bản thân, ảnh hưởng đến sự phát triển của
xã hội. Không ít thanh thiếu niên khiến cho các bậc làm cha, làm mẹ phải phiền
lòng và đau đớn vì con mình trong một xã hội phát triển năng động và đầy tính
sáng tạo như hiện nay.
Nhiều vị phụ huynh lo lắng trước tình trạng con của mình thiếu tự tin, luôn
tỏ ra rụt rè khi có cơ hội thể hiện mình trước đám đông hoặc các cháu không
biết cách xử lý tình huống dù là đơn giản như kêu gọi sự giúp đỡ từ người khác,
tìm đường, định hướng hay tự bảo vệ bản thân mình.Thêm nữa trước tình trạng
bạo lực học đường ngày càng gia tăng thì kỹ năng tự bảo vệ mình cũng cần được
coi trọng khi các nhóm trẻ xấu luôn lấy sức mạnh cơ bắp hoặc đám đông để bắt
nạt, ức hiếp các trẻ rụt rè, nhút nhát và ít nói
Một số em học sinh có cuộc sống khép kín với thực tại, đắm chìm trong thế
giới ảo của Internet của thế giới game, mà quên đi và đánh mất những cơ hội
kết bạn , thể hiện những khả năng tiềm ẩn của mình, lo sợ rụt rè khi tiếp xúc với
cộng đồng, xã hội. Trước những yêu cầu hết sức thiết thực đó, tôi xin trình bày ra
đây những điều rút ra được từ thực tiễn giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp
5. Mong muốn chia sẻ cùng đồng nghiệp nhằm đóng góp phần nào kinh nghiệm
giáo dục cho con em chúng ta trở thành những con người toàn diện, năng động,
sáng tạo, thân thiện hòa nhập cùng cộng đồng, sống có ích cho bản thân, gia đình
và xã hội.
1
II. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu
Việc giáo dục kỹ năng sống cần được tiến hành ở mọi cấp học, tùy theo
lứa tuổi, giới tính chúng ta cần có những vấn đề khác nhau để đưa vào nội dung

1. Dựa vào môi trường sống:
- Kỹ năng sống tại trường học
- Kỹ năng sống tại gia đình
- Kỹ năng sống ngoài xã hội
2. Dựa vào các lĩnh vực tâm lý:
a. Kỹ năng nhận thức:
- Kỹ năng ra quyết định
- kỹ năng lập kế hoạch
- kỹ năng giải quyết vấn đề
- kỹ năng tư duy tích cực
- kỹ năng tư duy có phê phán
b. Kỹ năng xã hội:
- Kỹ năng giao tiếp
-Kỹ năng lắng nghe
- Kỹ năng làm việc nhóm
- Kỹ năng từ chối
-Kỹ năng quyết đoán
- Kỹ năng hợp tác
3
- Kỹ năng xây dựng và duy trì các mối quan hệ
- Kỹ năng liên hệ cá nhân
-Kỹ năng vận động
c. Kỹ năng quản lý bản thân:
- Kỹ năng chế ngự stress
- Kỹ năng làm chủ cảm xúc tình cảm
- Kỹ năng nâng cao nội lực kiểm soát
3. Áp dụng vào thực tế dạy học
- Thể chất, sức khoẻ
- Giáo dục môi trường
- Đạo đức , lối sống

vọng của các em, qua đó hình thành cho các em một định hướng rõ ràng trong
cuộc sống, để các em đủ tự tin hơn, vững vàng hơn trong môi trường mới , môi
trường trung học cơ sở và các môi trường khác nữa.
Tuy vậy trên thực tế một số giáo viên chủ nhiệm còn thiếu rất nhiều kỹ năng để
có thể làm tốt vai trò quản lý lớp học của mình. Những giáo viên mới ra trường có
rất nhiều lợi thế cho việc làm tốt công tác chủ nhiệm, bởi họ có tinh thần nhiệt
huyết, cách giao tiếp mới mẻ nên dễ gần gũi với học sinh hơn. Nhưng chính từ
5
những giáo viên này lại lúng túng trong công tác ứng xử sư phạm vì còn non kinh
nghiệm dẫn đến học sinh dễ hiều lầm. Chỉ cần một lời nói vô tình của giáo viên
cũng làm cho học sinh hiểu sai những điều họ muốn nói.
Trong khi đó những giáo viên lâu năm lại có dạn dày kinh nghiệm nên họ có
thể dự đoán được học sinh đang muốn gì và họ sẽ xử lý kịp thời, song lại chênh
lệch về tuổi tác nên tạo cho các em tâm lý chung là không muốn học" cô già". Bên
cạnh đó vẫn còn tồn tại một số giáo viên chủ nhiệm xử lý những vi phạm của học
sinh vẫn còn theo lối mòn cũ kỹ, ít có sự sáng tạo, gây cho học sinh tâm lý sợ sệt
dẫn đến học sinh không có thiện cảm với giáo viên và làm cho các em sống khép
mình vì lúc nào cũng cảm thấy mình có lỗi.
Đây là vấn đề nan giải nhất khiến cho việc giáo dục kỹ năng sống cho các
em trở nên khó khăn hơn. Nhiều chuyên gia tâm lý khẳng định, làm công tác chủ
nhiệm đối với giáo viên là một nhân tố quan trọng đối với việc rèn luyện đạo đức ,
nhân cách cho học sinh đặc biệt trong việc rèn luyện kỹ năng sống. Muốn làm tốt
được điều đó giáo viên phải là người hiểu được tâm lý của học sinh và điều quan
trọng hơn là tình yêu trẻ một cách trọn vẹn để có thể nắm bắt kịp thời vấn đề tâm
sinh lý cũng như những biểu hiện bất thường của các em để qua đó chúng ta có thể
giáo dục dạy dỗ các em tốt hơn.
Qua nhiều năm tham gia công tác chủ nhiệm và giảng dạy lớp 5, tôi thấy học
sinh mình sau khi rời xa mái trường Tiểu học có rất nhiều em còn bỡ ngỡ, lúng
túng, thiếu tự tin khi bước vào trường trung học cơ sở cả về kỹ năng sống lẫn
kiến thức học tập của mình. Một số em còn thiếu tính tự lập, ỷ lại, không mạnh

7
Sau khi hoàn thành công việc kiểm tra kỹ năng giao tiếp của các em tôi tiến
hành xếp và phân học sinh của mình thành nhiều nhóm nhỏ (nhóm 2 em) theo kỹ
năng giao tiếp của các em mà tôi đã nắm được qua công tác kiểm tra . Em có kỹ
năng giao tiếp tốt sẽ cùng nhóm với em có kỹ năng giao tiếp kém hơn. Mồi nhóm
2 em này sau đó tôi sẽ cho các em ngồi chung với nhau một bàn, nếu có số học
sinh nam và nữ tương đương nhau thì mỗi nhóm là một nam và một nữ.
Thực tế cho thấy là những học sinh có kỹ năng giao tiếp tốt học khá hơn những
học sinh có kỹ năng giao tiếp yếu hơn, nên khi tôi xếp các em ngồi với nhau còn
có ý nghĩa khác hơn là trong việc kèm cặp để:" đôi bạn cùng tiến". Cứ hai tuần
sau tiết sinh hoạt lớp tôi lại đổi vị trí ngồi của các em một lần theo hình thức "sóng
vỗ" và như vậy trong một năm học các em có thể hoán vị chỗ ngồi đến 17 lần .
Các em được ngồi với nhau nhiều lần trong năm học mà không gây xáo trộn để
hai em yếu ngồi với nhau và các em học được ở nhau rất nhiều nhất là những bạn
nhút nhát rụt rè trở nên mạnh dạn hơn bởi các em được quan tâm và được che
chở.Các em cảm nhận được mình không bị lạc lỏng ,cô đơn trong chính lớp học
của mình, vì các bạn này luôn được ngồi với bạn học giỏi mà bản thân mình rất
ngưỡng mộ.
Cụ thể, trong năm học: 2011-2012, tôi nhận lớp 5A với 32 em, học sinh chủ
yếu là công dân xóm 1, xóm 2, xóm 3, xóm 5 các xóm này tuy có điều kiện về
kinh tế nhưng phong trào học tập lại không đồng đều nhau. Khá nhất vẫn là xóm 1
và thấp nhất là xóm 2, bên cạnh đó xóm 5 là xóm '' chợ '' bố mẹ buôn bán nên có
kinh tế khá giả hơn song phụ huynh lại chưa thực sự quan tâm đến con em mình,
đây cũng là một trong những lý do ảnh hưởng đến đạo đức cũng như lối sống của
các em.
Do hoàn cảnh kinh tế khác nhau nên chất lượng học sinh giữa các xóm có khác
nhau rõ rệt, điều đó ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng học tập của các em cũng
như sự gắn bó giữa gia đình và nhà trường của lớp bị nhiều hạn chế. Và đặc biệt
hơn là các em phân nhóm chơi với nhau theo phân cấp "giàu nghèo'' nên tạo cho
8

Học sinh giao
tiếp tốt
Học sinh giao
tiếp khá
Học sinh giao
tiếp trung bình
Học sinh rụt rè,
nhút nhát
6 8 8 8
Cuối năm học 2011- 2012 lớp 5B có 30 học sinh
9
Học sinh giao
tiếp tốt
Học sinh giao
tiếp khá
Học sinh giao
tiếp trung bình
Học sinh rụt rè,
nhút nhát
6 10 8 6
Như vậy nhìn vào kết quả hai lớp 5A và 5B tôi thấy lớp 5A tiến bộ rất
nhiều. Không những các em có kỹ năng sống tuyệt vời mà các em còn tiến bộ rất
nhiều trong học tập.
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh bằng phương pháp "Ai cũng được làm
cán sự lớp"
Học sinh được phân công làm cán sự lớp sẽ có khả năng lãnh đạo, mạnh dạn
hơn, linh hoạt hơn, tự tin hơn, có nhiều cơ hội để thể hiện bản thân. Đó cũng chính
là các em được rèn luyện kỹ năng sống, sau này lớn lên các em có bản lĩnh hơn
trong cuộc sống. Các em phát huy được hết khả năng của mình để phục vụ cuộc
sống cho bản thân và cho cộng đồng. Các em sẽ tự tin hơn trong cuộc sống hiện

Như vậy là tôi đã có 3 tổ với 15 bàn học và 29 em học sinh, một lớp trưởng phụ
trách chung, một lớp phó phụ trách học tập và một lớp phó phụ trách văn nghệ- vệ
sinh, 3 tổ trưởng , 3 tổ phó và 15 bàn trưởng.
Nhiệm vụ của lớp trưởng là phụ trách , quản lý chung mọi nề nếp trong lớp học.
Nhiệm vụ của lớp phó phụ trách học tập là theo dõi nề nếp học tập của các bạn
trong lớp.
Nhiệm vụ của lớp phó phụ trách văn nghệ - vệ sinh là theo dõi vệ sinh của lớp
kiêm làm quản ca.
11
Nhiệm vụ của tổ trưởng là điều hành mọi hoạt động của tổ thông qua sự phân
công của lớp trưởng.
Nhiệm vụ của tổ phó là cùng với tổ trưởng điều hành mọi hoạt động của tổ mình.
Nhiệm vụ của bàn trưởng là theo dõi việc học tập của thành viên còn lại trong bàn
của mình.
Mỗi học sinh trong lớp đều có thể tham gia làm cán sự lớp từ lớp trưởng cho
đến bàn trưởng của mình trong khoảng thời gian 4 tuần sau đó thì đổi nhiệm vụ ở
các vị trí khác. Với 21 vị trí từ lớp trưởng cho đến bàn trưởng trong một năm học
tôi có thể đảo vị trí đến 6 lần và các em đều có được làm cán sự lớp với các vị trí
khác nhau. Sau mỗi lần đảo vị trí giáo viên chủ nhiệm cùng với lớp đánh giá nhận
xét năng lực điều hành của các em học sinh được phân công làm nhiệm vụ và rút
kinh nghiệm.
Những em nhút nhát, rụt rè bước đầu giáo viên nên cho các em làm những
nhiệm vụ như bàn trưởng, tổ phó để các em làm quen dần lên. Qua mỗi lần nhận
nhiệm vụ làm cán sự lớp các em luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, các
em phấn khởi hơn, mạnh dạn hơn và có ý thức trách nhiệm trước tập thể của mình.
Những em ngày trước nhút nhát, rụt rè bây giờ được động viên, được khích lệ nên
các em hăng hái, hứng khởi hơn.
Chỉ sau một thời gian thực hiện tôi thấy lớp đã có những chuyển biến tích cực.
Mỗi học sinh nhận nhiệm vụ có một cách riêng để điều hành lớp, tổ, bàn. Các em
biết chia sẽ , học hỏi lẫn nhau, tinh thần tập thể đoàn kết, thân thiện được nâng cao

mình để thắp sáng hàng muôn vàn đốm lửa trong tâm hồn trẻ thơ. Thật vậy, phẩm
chất hàng đầu của người thầy giáo là lòng yêu thương trẻ em.
Thầy giáo cũng như người thợ làm vườn chăm sóc cho cây non xanh tươi, đâm
chồi nảy lộc. Nếu không có người làm vườn thì vườn cây trở thành hoang giã,
không mang lại hoa thơm trái ngọt mà lại cho đời những quả đắng. Có điều ai
cũng hiểu, thầy giáo không thể “mọc lên” và lớn lên thay cho trẻ. Do đó một hệ
luỵ tất yếu là giáo dục không thể áp đặt, ép buộc, nhồi nhét một cách chủ quan mà
phải tôn trọng quy luật phát triển tự nhiên và tâm sinh lí của trẻ em. Giáo dục
không phải là sự nhồi nhét, là bình chứa cần đổ đầy sự kiện, kiến thức mà giáo dục
là khởi động, là gieo cảm hứng, là khích lệ để phát huy hết tính tích cực của các
em.
13
Biết hi sinh lợi ích riêng của mình vì thế hệ trẻ, thông cảm, sẻ chia niềm vui
nỗi buồn trong cuộc sống với trẻ và trên hết là hãy yêu trẻ như yêu chính người
thân của mình. Luôn luôn tôn trọng ý kiến của trẻ và động viên khen thưởng kịp
thời tạo cho các em một tâm lý là các em luôn luôn được chia sẻ và ủng hộ để các
em tự tin hoàn thành nhiệm vụ của mình một cách xuất sắc, người thầy phải là:
"Người mẹ thứ hai của trẻ".
C. KẾT LUẬN
Dạy trẻ kỹ năng sống là điều rất cần thiết và đặc biệt là đối với trẻ Tiểu học.
Nếu như những ngày đầu học Tiểu học các em có kỹ năng sống tốt thì cuộc sống
sau này sẽ rộng mở với các em bởi những kỹ năng đầu tiên này sẽ theo các em
suốt cả cuộc sống sau này. Kỹ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ
những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có.Không phải đợi đến lúc
được học kỹ năng sống một con người mới có những kỹ năng sống đầu tiên.
Chính cuộc đời, những trải nghiệm, va vấp, thành công và thất bại giúp con người
có được bài học quý giá về kỹ năng sống. Tuy nhiên , nếu được dạy dỗ từ sớm,con
người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm sẽ thành công hơn và thành
công sớm hơn.Trong phạm vi đề tài này tôi chỉ xin trích dẫn hai phương pháp
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua công tác chủ nhiệm lớp, đó

4. Lãnh đạo địa phương và phụ huynh cần quan tâm hơn trong việc kết hợp giữa
gia đình, nhà trường và xã hội.
5. Giáo viên cần được tập huấn chuyên đề nhiều về giáo dục kỹ năng sống do
phòng Giáo dục và đào tạo tổ chức.
6. Việc giáo dục kỹ năng sống cần phải đồng bộ và đồng tâm bởi đặc thù của học
sinh Tiểu học.
Xin lĩnh hội những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, chân thành cảm ơn.
Lộc Hà, tháng 3 năm 2013
15
1617