Vấn đề 5 : Nội dung của quy luật
chuyển hóa từ những thay đổi về
lượng thành những thay đổi về
chất và ngược lại. Vận dụng quy
luật trên để phân tích, phê phán
khuynh hướng sai lầm nếu không
nhận thức và áp dụng đúng quy
luật này và phân tích chủ trương
đổi mới sau đây của Đảng ta :”Con
đường công nghiệp hóa - hiện đại
hóa ở nước ta cần và có thể rút
ngắn thời gian, vừa có những bước
tuần tự, vừa có những bước nhảy
vọt”. (Văn kiện Đại hội IX, trang 91)
Bài làm
Ngay từ khi ra đời, Đảng
Cộng sản Việt Nam đã lấy Chủ
nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư
tưởng và vận dụng tư tưởng, lý
luận đó vào thực tiễn cách mạng
Việt Nam để đề ra đường lối,
cương lĩnh đúng đắn nhằm lãnh
đạo đất nước tiến lên chủ nghĩa xã
hội. Từ Đại hội Đảng lần thứ VI
(tháng 12/1986) đến nay, Đảng đã
khởi xướng và lãnh đạo công cuộc
đổi mới toàn diện và sâu sắc trên
toàn đất nước, trong đó chủ trương
đổi mới của Đảng được Văn kiện
Đại hội IX xác định là “Con đường
công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở

nhiều thuộc tính nhưng chỉ có
thuộc tính cơ bản mới quy định
“chất” của sự vật vì chỉ khi nào
thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất
của sự vật mới thay đổi. Tuy nhiên,
việc phân biệt chất và thuộc tính
cũng chỉ là tương đối vì nó còn phụ
thuộc vào những mối quan hệ cụ
thể của nó với những cái khác và
mỗi thuộc tính có thể coi là một
chất trong một quan hệ khác. Chất
biểu hiện tính tương đối ổn định
của sự vật và là cái khách quan
vốn có không tách rời sự vật.
Lượng là 1 phạm trù triết
học dùng để chỉ tính quy định vốn
có của sự vật về số lượng, quy mô,
trình độ, nhịp điệu, tốc độ của sự
vận động, phát triển của sự vật
cũng như của các thuộc tính, yếu
tố cấu thành nên sự vật. Lượng có
thể được biểu hiện thành con số,
đại lượng hoặc mức độ … cũng
giống như chất, lượng là cái khách
quan vốn có của sự vật. Sự phân
biệt giữa chất và lượng cũng là
tương đối, nghĩa là có cái ở trong
quan hệ này là chất nhưng trong
quan hệ khác lại là lượng và
ngược lại.

trước đó gây ra. Đây là bước
ngoặc căn bản kết thúc một giai
đoạn trong sự biến đổi về lượng
làm thay đổi chất, là sự gián đoạn
trong quá trình biến đổi liên tục của
các sự vật. Không có bước nhảy
tức là không có sự thay đổi về
chất. Khi chất mới ra đời nó sẽ quy
định một lượng mới phù hợp với
nó để tạo sự thống nhất giữa chất
và lượng ở mỗi độ nhất định và
chất sẽ tác động trở lại lượng, thúc
đẩy quy mô, nhịp điệu tốc độ. Sự
vật tồn tại trong sự thống nhất ấy,
cứ thế một quá trình tác động mới
với quy mô, nhịp điệu mới lại bắt
đầu. Do đó có thể nói, phát triển là
sự đứt đoạn trong liên tục, thông
qua hình thức những bước nhảy là
trạng thái liên hợp của các điểm
nút. Cách thức của sự phát triển
1
chính là những quá trình biến đổi
đó :
Thế giới sự vật hiện tượng
là đa dạng, phong phú cho nên các
bước nhảy cũng vậy. Có bước
nhảy đột biến hoặc dần dần, có
bước nhảy toàn bộ hoặc cục bộ,
tức là diễn ra với khoảng thời gian

hiện những bước nhảy vọt làm
thay đổi về chất trong khi chưa có
đủ điều kiện tích lũy về lượng cần
thiết. Những người có tư tưởng
này trong hoạt động thực tiễn
thường nóng vội, chủ quan duy ý
chí, họ cho rằng sự phát triển chỉ
gồm toàn những bước nhảy liên
tục nên có thể đốt giai đoạn
Khuynh hướng bảo thủ
hữu khuynh là khuynh hướng chí
chú ý đến quá trình tích lũy về
lượng, không chú ý phát huy nổ
lực của nhân tố chủ quan, không
dám thực hiện bước nhảy vọt về
chất khi đã có sự tích lũy đầy đủ về
lượng hoặc kéo dài sự tích lũy, chỉ
nhấn mạnh đến sự biến đổi dần về
lượng.
Cả hai khuynh hướng trên
đều dẫn đến những sai lầm có tác
hại rất lớn làm cản trở hoặc kìm
hãm sự phát triển của sự vật hiện
tượng. Trong thực tiễn Việt Nam
trước thời kỳ đổi mới, Đảng ta
cũng có lúc phạm sai lầm của 2
khuynh hướng trên. Văn kiện Đại
hội VI đã nêu “Do chưa nhận thức
đầy đủ rằng thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội là một quá trình lịch

luật về mối quan hệ biện chứng
giữa lượng và chất trong sự nghiệp
đổi mới ở nước ta.
Công cuộc đổi mới mà Đảng
đã khởi xướng từ Đại hội VI và từ
đó đến nay đang diễn ra trên đất
nước ta có ý nghĩa như là một quá
trình mang tính cách mạng bởi nó
tạo ra sự biến đổi về chất trên tất
cả các lĩnh vực đời sống xã hội.
Trong quá trình chuyển biến đó thì
công nghiệp hóa, hiện đại hóa
được xem là nhiệm vụ trọng tâm
và phấn đấu đến năm 2020 nước
ta cơ bản trở thành một nước công
nghiệp. Để đạt được mục tiêu đề
ra, Đảng đã khẳng định “Con
đường công nghiệp hóa - hiện đại
hóa ở nước ta cần và có thể rút
ngắn thời gian, vừa có những bước
tuần tự, vừa có những bước nhảy
vọt”.
Phương hướng này chỉ ra
rằng bên cạnh việc thực hiện
những giải pháp nhằm tích lũy dần
tiềm lực về khoa học công nghệ,
về kết cấu hạ tầng ngày càng hiện
đại và chuyển biến quy trình sản
xuất từ nền sản xuất lao động thủ
công sang lao động với phương

sự nghiệp CNH-HĐH đất nước
“nâng cao hàm lượng tri thức
trong các nhân tố phát triển KTXH,
từng bước phát triển kinh tế tri
thức”
Tuy nhiên, quá trình CNH-
HĐH cũng phải được xây dựng
trên những bước đi tuần tự trong
việc xác định cơ chế kinh tế cũng
như xây dựng lực lượng lao động
cơ bản trong hệ thống sản xuất
tiên tiếncho phù hợp với điều kiện
sản xuất hiện đại, có trình độ khoa
học - công nghệ, nghiệp vụ chuyên
môn và tay nghề vì như bất kỳ sự
thay đổi về chất nào khác, những
bước nhảy trong con đường CNH-
HĐH hiện nay cũng chỉ có thể là
kết quả của quá trình thay đổi về
lượng, thích hợp ở đây bất kỳ một
sự nôn nóng chủ quan, ảo tưởng
nào đều có thể gây ra tổn thất cho
cách mạng, cản trở sự nghiệp đổi
mới đất nước.
Tóm lại, việc vận dụng nội
dung quy luật về mối quan hệ biện
chứng giữa lượng và chất cũng
như ý nghĩa phương pháp luận của
nó có vai trò to lớn trong việc xem
xét và giải quyết những vấn đề do