SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯNG YÊN
TRƯỜNG THPT PHÙ CỪ
*********
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I
VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ
MÔN CÔNG NGHỆ 11
GIÁO VIÊN: BÙI XUÂN ĐÍCH
TỔ: LÍ – HOÁ – CÔNG NGHỆ
TRƯỜNG THPT PHÙ CỪ
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1-Cơ sở lý luận.
Phân môn Vẽ kĩ thuật cơ sở của Công Nghệ lớp 11 đòi hỏi trí tưởng tượng
không gian tốt, là môn học góp phần giúp học sinh hình thành tính năng động,
sáng tạo tiếp cận với tri thức khoa học - kĩ thuật và định hướng tốt hơn cho ngành
nghề của học sinh sau này.
Môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về vẽ kĩ thuật, học
sinh nắm được phương pháp hình chiếu vuông góc, các hình biểu diễn (hình chiếu,
hình cắt, mặt cắt, hình chiếu trục đo, hình chiếu phối cảnh…) để thể hiện, biểu
diễn một vật thể, một chi tiết máy hay một sản phẩm cơ khí hoàn chỉnh. Thông
qua đó giúp các em đọc được các bản vẽ kĩ thuật đơn giản, là cơ sở cho quá trình
học tập lên cao sau này và giáo dục học sinh trong lao động, sản xuất.
Vì tầm quan trọng của phân môn nêu trên nên cần đi sâu nghiên cứu, đổi mới
phương pháp sao cho việc truyền thụ kiến thức tới học sinh đạt hiệu quả cao nhất.
2-Cơ sở thực tiễn
Môn Công Nghệ 11, ở phần Vẽ kỹ thuật cơ sở là nội dung khó. Nội dung kiến
thức kĩ thuật vừa cụ thể vừa trìu tượng: Kiến thức kĩ thuật thường là những khái
niệm, cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy móc thiết bị. Học sinh rất khó tiếp
thu nếu không hiểu được nội dung các hình vẽ mang nhiều yếu tố của môn vẽ kĩ
thuật.

bài tập thực hành rồi tiếp tục rút kinh nghiệm để đạt được kết quả tốt hơn,
Khi nhà trường có thêm các phương tiện trình chiếu và nối mạng Internet
tôi đã tích cực soạn bài theo hướng dùng các phương tiện trình chiếu và sưu tầm
các hình vẽ kỹ thuật để phục vụ cho bài dạy và tích cực đổi mới phương pháp theo
hướng phát huy tính tích cực của học sinh.
Từ kinh nghiệm của bản thân dạy môn Công Nghệ, đặc biệt phần Vẽ kĩ
thuật, chương Vẽ kĩ thuật cơ sở tôi muốn trao đổi cùng đồng nghiệp rất mong
được sự góp ý, trao đổi của các thày cô.
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
3
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
B. NỘI DUNG
I- ĐẶC ĐIỂM CHƯƠNG I: VẼ KỸ THUẬT CƠ SỞ.
Mỗi môn học đều có những đặc điểm riêng. Để tìm ra phương pháp giảng
dạy thích hợp phải hiểu rõ mục tiêu của chương, của từng bài cụ thể. Từ đó, người
dạy phải lựa chọn phương pháp và xây dựng giáo án cho phù hợp.
Nhiều ý kiến của các thày cô đều cho rằng phần vẽ kỹ thuật của Công Nghệ
lớp 11 vừa hay lại vừa khó. Khó cả :việc học” và cả “việc dạy”. Nhiều học sinh
đầu tiên rất ngại học vì cho rằng khó song khi thấy hay thích học thì kiến thức đã
chuyển sang phần khác.
Chương I cũng là chương có nhiều bài thực hành với thời lượng 4 tiết thực
hành. Tuy vậy nếu học sinh không vẽ và luyện tập ở nhà thì vẫn không đủ thời
gian để làm hết các bài tập trong sách giáo khoa.
Nội dung rất khó do khó hình dung, khó vẽ hình, phải tư duy trìu tượng
nhiều: Từ vật thể phải hiểu rõ cách vẽ và vẽ được các hình chiếu vuông góc, vẽ
được hình cắt mặt cắt. Ngược lại từ các hình chiếu học sinh phải hiểu cách vẽ và
vẽ được hình chiếu trục đo và hình chiếu phối cảnh của vật thể.
II-LỰA CHỌN NỘI DUNG KIẾN THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP.
1-VỀ NỘI DUNG

vẽ không có kiến thức về vẽ nối tiếp giữa hai đoạn thẳng và cung tròn là kiến thức
cần giải một số bài tập của bài thực hành (bài 1-bài 3-bài 5). Bài 3 thực hành vẽ
hình chiếu của vật thể SGK chỉ hướng dẫn một cách vẽ hình chiếu theo cách “ Vẽ
khối bao ngoài rồi cắt bỏ từng phần”. Nếu chỉ áp dụng cách vẽ này sẽ rất khó khăn
khi các em vẽ các bài thực hành trang 21 nên cần bổ sung cách vẽ hình chiếu.
Tương tự bài 5 của chương chỉ cung cấp một cách vẽ hình chiếu trục đo trong
khi SGK nêu “ Căn cứ vào đặc điểm hình dạng của vật thể để chọn cách vẽ hình
chiếu trục đo thích hợp. Để giúp học sinh vẽ được hình chiếu trục đo phần bài tập
thực hành cần cung cấp thêm cho học sinh thêm cách vẽ khác.
1.2. Những vấn đề cần nghiên cứu, bổ sung.
1.2.1. Nguyên tắc bổ sung: Vì nội dung kiến thức SGK đã được các
giáo sư dày công đầu tư và đã được thẩm định nên việc bổ sung thêm kiến thức
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
5
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
cần phải được cân nhắc kỹ và trao đổi cùng đồng nghiệp và tuân thủ các nguyên
tắc sau:
+ Thật sự cần thiết, nếu thiếu HS gặp khó khăn khi học và thực hành.
+ Cần và đủ, phù hợp thời gian, không làm nặng thêm kiến thức SGK.
+ Không đưa ra mục riêng, khi nào cần giảng thì bổ sung khi đó.
1.2.2. Những kiến thức cần bổ sung:
- KIẾN THỨC VẼ NỐI TIẾP ĐƯỜNG THẲNG VỚI CUNG TRÒN:
Cách vẽ nối tiếp hai đường thẳng với một cung tròn giúp các em có kiến
thức vẽ hình chiếu các bài tập trang 21, vẽ lại các hình chiếu trang 36. Cụ thể:
Bài tập 1 và 3 trang 21 Hình chiếu BẰNG cần vẽ nối tiếpGiáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013

7
R20
40
O20
R16
32
016
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
Bước 1: Xác định hướng chiếu
Cần lưu ý bước này có ý nghĩa rất quan trọng vì hình chiếu đứng là hình chiếu
chính của bản vẽ, phải phản ánh rõ nét, thể hiện nhiều thông tin nhất về hình dạng
vật thể nên phải chọn hướng chiếu từ trước đảm bảo được yêu cầu này.
Bước 2: Căn cứ vào mỗi hướng chiếu đã xác định xác định bề mặt nhìn
thấy, nét thấy, bề mặt khuất, nét khuất và tiến hành vẽ mờ theo thứ tự : Hình chiếu
đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh.
Bước 3: Tô đậm và ghi kích thước
Trước khi tô đậm cần kiểm tra sửa chữa sai sót bước vẽ mờ (bỏ nét thừa, bổ
xung nét thiếu…) Dùng bút chì mềm tô đậm. Sau đó ghi kích thước.
Xin lấy một vài ví dụ khi thực hiện bài tập vẽ hình chiếu đề 2 trang 21: Vẽ
hình chiếu tấm trượt dọc1-Xác định hướng chiếu:
2- Quan sát xác định bề mặt thấy, khuất và tiến hành vẽ
a)Vẽ hình chiếu đứng

Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
8
Bề mặt thấy

tự như nhìn mặt phải nhưng phải chú ý chiều quan sát và phải xoay ngược lại 180
o
.
Kết quả ta được các hình chiếu như sau:
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
9
HÌNH CHIẾU CẠNH
Bề mặt thấy
Bề mặt thấy
HÌNH CHIẾU BẰNG
HƯỚNG CHIẾU
Từ trái
Từ trước
Từ trên
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
Để học sinh dễ làm bài tập hơn có thể vẽ lại hình chiếu trục đo vật thể như hình
sau. Với hình vẽ này việc xác định hướng chiếu tối ưu ( Hình chiếu đứng thể hiện
chiều dài và chiều cao, hình chiếu bằng thể hiện chiều dài và chiều rộng, hình
chiếu cạnh thể hiện chiều rộng và chiều cao) và quan sát các bề mặt vật thể được
dễ dàng nhất là bề mặt bên trái để vẽ hình chiếu cạnh.

Cách vẽ này tôi đã trao đổi với nhiều đồng nghiệp và nhận được sự ủng hộ. Học
sinh vẽ cách này cũng dễ dàng hơn, không bị nhầm lẫn (không phải tẩy xoá nhiều)
Cũng cần lưu ý học sinh các bề mặt vẽ bằng hình chiếu trục đo bị biến dạng
góc vuông thành góc nhọn hoặc góc tù nhưng khi vẽ phải vẽ góc vuông
- CÁCH VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
10

1630
2 8
1 2
y
/
x
/
9
14
31
O
/
0
/
y
/
16
22
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
+ Vẽ trục đo (chọn vuông góc đều)
+ Đặt lần lượt trên các trục đo
o
/
x
/
, o
/
y
/
, o

KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
Cách 2: Vẽ một mặt làm cơ sở, vẽ tiếp các mặt khác, cắt bỏ lỗ rãnh
nếu có. (Giới thiệu thêm)
- Vẽ mặt cơ sở
+ Vẽ các trục đo (chọn vuông góc đều)
+ Vẽ mặt trước làm cơ sở
- Từ các đỉnh của mặt cơ sở
vẽ các đường thẳng song song
với trục đo O
/
y
/
.
Xác định chiều rộng, nối lại.
+ Kẻ các đường thẳng song song

+ Xác định chiều rộng (đo ở hình chiếu bằng q=1 nối lại)
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
13
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11

- Khoét lỗ chữ nhật
- Tẩy bỏ nét thừa, tô đậm, đánh bóng, ghi kích thước nếu cần
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
14
28
O
/

- Mô tả hình dạng sau cắt (học sinh tưởng tượng hoặc vẽ phác giấy nháp để hình
dung)

Vẽ hình cắt toàn phần trên cơ sở đã hình dung đúng bề mặt bị cắt (bề mặt tiếp xúc
với mặt phẳng cắt) được chiếu vào mặt phẳng hình chiếu đứng.
+ Sửa nét đứt ở hình chiếu đứng thành nét thấy(nét liền đậm).
+ Kẻ nét gạch gạch bằng nét liền mảnh thể hiện bề mặt cắt.
+ Không cần ghi kí hiệu nét cắt, mũi tên, chữ cái vì hình chiếu bằng có trục đối
xứng (theo quy ước). Mặt phẳng cắt được hiểu là đi qua trục đối xứng.
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
16
0
/
y
/
x
/
z
/
1622
31
14
30
16
23
1 2
2
28
BẢN VẼ ĐÃ HOÀN THÀNH

vẽ SGK hiệu quả sẽ tốt hơn. Trong nhiều năm qua tôi đã sử dụng chiếu các hình
ảnh SGK bằng máy chiếu bản trong trong tất cả các giờ dạy, củng cố và chiếu
bằng máy chiếu Projector trong các giờ ôn tập đạt kết quả rất tốt. Học sinh hiểu
bài và hứng thú học tập. Để học sinh hiểu bài tốt hơn tôi đã vẽ thêm nhiều hình vẽ
phục vụ cho các bài dạy.
- Hình vẽ trên bảng là một kênh trực quan không thể thiếu. Với các bài thực
hành việc hướng dẫn học sinh cách vẽ nhất thiết giáo viên cần phải vẽ hình trên
bảng theo các bước quy định. Đồng thời khi vẽ hình cần nhấn mạnh cách sử dụng
dụng cụ vẽ kẻ các đường nét, nhất thiết phải dùng dụng cụ vẽ để vẽ và minh hoạ.
- Trong phần vẽ hình chiếu cần bổ sung thêm các mô hình của vật thể để giảng
bài. Có thể làm mô hình bằng gỗ nhẹ, cắt bằng xốp hay dán bằng bìa cắt
tông Cũng có thể cho học sinh tạo ra các mô hình từ bài dạy thực hành vẽ hình
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
18
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
chiếu, hình chiếu trục đo, chấm điểm. Công việc này khiến các em hứng thú học
và hiểu sâu bài.
3-VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP.
Đây là vấn đề trọng tâm nhất và cũng cần trao đổi nhiều nhất. Nhiều quan niệm
đổi mới không giống nhau như: Có trình chiếu mới là đổi mới, vấn đáp nhiều mới
phát huy tính tích cực, đổi mới phải chia nhóm thảo luận trao đổi Qua các kỳ học
tập chuyên môn, tập huấn thay sách và trao đổi với đồng nghiệp tôi thấy:
Đổi mới hiểu đúng nghĩa là đổi mới cách dạy và cách học để phát huy tính tích
cực và sáng tạo của học sinh. Căn cứ vào mục tiêu bài giảng, dưới sự gợi ý, dẫn
dắt của thày học sinh đi tìm kiến thức theo các mục tiêu đề ra. Trong cách dạy và
học tích cực thày đóng vai trò chủ đạo, trò đóng vai trò chủ động. Cũng cần thống
nhất rằng học sinh không chỉ học những kiến thức cụ thể mà cần học cách học
cách tư duy và tư duy sáng tạo. Những kiến thức kỹ thuật cụ thể sau này có thể
không dùng đến nhưng những “tư duy kĩ thuật” bao giờ cũng cần và có ích.

20
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
4-Xem hình 2-2 SGK cho biết vị trí các hình chiếu?
( HS: Hình chiếu đứng bên trên, Hình chiếu bằng bên dưới và hình chiếu cạnh bên
trái phía trên và liên quan với nhau bằng các đường dóng.)
5- Em có nhận xét gì về kích thước của vật thể qua các hình chiếu?
HS: - Hình chiếu đứng cho biết chiều dài và chiều cao
- Hình chiếu bằng cho biết kích thước chiều dài và chiều rộng.
- Hình chiếu cạnh cho biết kích thước chiều rộng và chiều dài.
Giáo viên cần lưu ý học sinh cần nhớ vị trí của các hình chiếu và vẽ đúng kích
thước khi biểu diễn vật thể bằng vẽ hình chiếu.

Các bài tập bổ sung

Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
21
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
BÀI 5- HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO
Cần làm rõ hình chiếu trục đo cũng là một phương pháp biểu diễn vật thể. Ưu
điểm của hình chiếu trục đo là hình biểu diễn có tính lập thể. Chỉ cần một hình
chiếu đã thể hiện ba chiều của vật thể nên HCTĐ rất dễ hình dung nhưng vì có độ
biến dạng nên chỉ dùng bổ trợ cho các hình chiếu.
Bài gồm hai phần dạy khái niệm, phân loại và cách vẽ hình chiếu trục đo. Để
học sinh có thể vẽ tốt bài thực hành trang 36 phần cách vẽ phải được giảng chi tiết
rõ các bước. Sách giáo khoa mới chỉ đưa ra một cách vẽ cần bổ sung cách vẽ “ vẽ
trước một mặt làm cơ sở, rồi vẽ tiếp các mặt còn lại. Cách vẽ này đã được nêu ở
SGK cũ và đã được giảng dạy nhiều năm và có nhiều ưu điểm có thể áp dụng tốt
cho bài thực hành trang 36.
Để vẽ HCTĐ cần căn cứ vào đặc điểm hình dạng của vật thể qua đọc bản vẽ hình

y
/
và theo HSBD,
đặt các đoạn thẳng lên các
đường song song đó
3- Nối các điểm đã được
xác định, vẽ các đường
khác và hoàn thành hình
chiếu trục đo bằng nét
mảnh.
4-Sửa chữa, tẩy các đường
nét phụ và tô đậm hình
chiếu trục đo
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
23
z
/
y
/
x
/
x
/
z
/
z
/
y
/

hành biểu diễn vật thể ở bài 6.
Cơ sở để xây dựng kiến thức là các tranh vẽ SGK các hình từ hình 4-1 đến 4-10,
hình vẽ phần bổ sung kiến thức 4-11 đến 4-13. Nếu có điều kiện dạy ở phòng
chiếu thì dùng các hình ảnh động để xây dựng và làm bài tập.
Các hình vẽ này không có trong các tranh đã được Bộ phát hành ở mỗi trường, vì
vậy GV cần tự xây dựng lấy tranh vẽ hoặc in và trình chiếu bằng máy chiếu bản
trong
- Để xây dựng khái niệm mặt cắt, hình cắt cần sử dụng hình 4-1 SGK, vấn đáp để
xây dựng khái niệm với hệ thống câu hỏi sau:
Giáo viên: BÙI XUÂN ĐÍCH Trường THPT Phù Cừ
Năm học 2012 - 2013
24
KINH NGHIỆM DẠY CHƯƠNG I: VẼ KĨ THUẬT CƠ SỞ MÔN CÔNG NGHỆ 11
1- Vị trí của mặt phẳng cắt so với mặt phẳng hình chiếu?
HS: Mặt phẳng cắt song song với mặt phẳng hình chiếu
2-Vật thể được cắt như thế nào?
HS: Cắt thành 2 phần
3-Hình chiếu trên mặt phẳng hình chiếu biểu diễn nửa phí trước hay phía sau của
vật thể?
HS: Nửa sau mặt phẳng cắt.
3- Hình chiếu của nửa vật thể phía sau mặt phẳng cắt được gọi là hình cắt. Vậy
hình cắt là gì?
HS: Hình cắt là hình biểu diễn vật thể phía sau mặt phẳng cắt
4- Nếu biểu diễn các đường bao của vật thể nằm trên mặt phẳng cắt ta được mặt
cắt. Vậy mặt cắt là gì?
HS: Mặt cắt là hình biểu diễn của đường bao của vật thể nằm trên mặt phẳng cắt
5-Vậy mặt cắt và hình cắt có gì khác nhau?
HS: Mặt cắt chỉ biểu diễn phần vật thể bị cắt còn hình cắt biểu diễn cả phần bị cắt
và cả phần phía sau mặt phẳng cắt.
- Để xây dựng khái niệm phân loại mặt cắt hình cắt cần các tranh vẽ 4-2, 4-3,4-4