BẢO TỒN CHỨC NĂNG THẦN KINH
TRONG BỆNH PHONG 1. Đại cương:
Sự tổn hại thần kinh trong bệnh phong là một dấu hiệu đặc thù của bệnh, các dây
thần kinh không phải bị huỷ hoại hoàn toàn một cách nhanh chóng mà thường xảy
ra âm thầm, lặng lẽ. Giai đoạn đầu mất chức năng nhẹ, thường bệnh nhân không
chú ý phát hiện sớm, về sau liệt không hoàn toàn và cuối cùng bị liệt hoàn toàn.
Chính vì vậy, việc phát hiện sớm, điều trị đúng các tổn thương thần kinh, sẽ bảo
vệ được chức năng thần kinh và ngăn ngừa được tàn tật có thể xảy ra.
2. Mục đích:
1. Phát hiện sớm các thương tổn thần kinh.
2. Phát hiện các dây thần kinh thuờng bị tổn thương trong bệnh phong.
3. Các biện pháp bảo vệ.
3. Nội dung:Cần phải:
3.1. Phát hiện sớm các thương tổn thần kinh, nhờ khám định kỳ, trắc nghiệm cơ và
cảm giác để phát hiện dấu hiệu sớm của tổn thương thần kinh như:
- Mất tiết mồ hôi: Khô da.
- Rối loạn cảm giác: đau, nhiệt, xúc giác.
- Yếu liệt cơ.
3.2. Phát hiện tiến triển xấu của thương tổn thần kinh: cũng dựa vào khám định
kỳ, trắc nghiệm cơ và cảm giác.
- Chú ý các thần kinh bị tổn thương của lần khám trước, so sánh với lần khám này
về:
+ Tăng diện tích da khô (mất tiết mồ hôi).
+ Tăng vùng da rối loạn cảm giác, mất cảm giác.
+ Yếu cơ hơn hoặc liệt cơ.
- Ghi chép kỹ vào hồ sơ theo dõi.
4. Phát hiện các dây thần kinh thường bị thương tổn:
Chú ý: Thần kinh to chưa đủ chẩn đoán xác định bệnh phong mà cần xem: vùng

- Nhóm cơ cẳng chân trước bị teo. 4.5. Phát hiện thương tổn dây thần kinh quay:
- Bàn tay rũ (khi liệt các cơ duỗi cẳng tay do thần kinh quay phụ trách).
- Các cơ mặt duỗi cẳng tay bị teo (do thần kinh quay chi phối)

Bàn tay phải bị rũ Mắt trái hở mi do tổn
do tổn thương TK quay thương TK VII

4.6. Phát hiện tổn thương dây thần kinh mắt (VII)
- Yếu cơ vùng mi, cơ nhăn của trán, mắt hở mi.
5. Bảo vệ chức năng thần kinh:
5.1. Những hành động cần thiết:
- Phát hiện sớm các nguy cơ gây tổn thương thần kinh.
- Ghi chép đầy đủ tình trạng dây thần kinh sau khi khám và đánh giá.
- Bệnh nhân có tổn thương thần kinh phải được đánh giá tỷ mỉ và đưa ra chế dộ
điều trị thích hợp.
- Giáo dục bệnh nhân để họ nhận biết và báo cáo khi có tình trạng viêm dây thần
kinh hoặc mất chức năng.
- Lượng giá + ghi vào bệnh án các dây thần kinh thường bị tổn thương trong bệnh
phong. Tình trạng dây thần kinh được phân loại thành nhóm, có nguy cơ thấp,
nguy cơ cao, và nhóm đặc biệt nguy hiểm.
5.2. Đánh giá tình trạng của dây thần kinh:
5.2.1. Nhóm nguy cơ thấp: dây thần kinh không to, không nhạy cảm.
5.2.2. Nhóm có nguycơ cao: dây thần kinh to nhạy cảm nhưng chưa có dấu hiệu
của tổn thương thần kinh. Cần kiểm tra thường xuyên để phát hiện dấu hiệu sớm
của tổn thương thần kinh.
5.2.3. Nhóm nguy hiểm: dây thần kinh trong giai đoạn này có thể bị huỷ hoại, bị
nguy hiểm, dây thần kinh viêm cấp tính.

+ Khi tổn thương thần kinh dẫn đến:
• Mất tiết mồ hôi.
• Mất cảm giác đau, nhiệt, xúc giác.
• Các cơ nó chi phối yếu hoặc liệt.
• Hướng dẫn bệnh nhân những kiến thức về điều trị.
Cần có sự hợp tác của người bệnh.
- Dùng thuốc theo đúng chỉ định.
- Nghỉ ngơi, dùng nẹp bột để cho thần kinh nghỉ ngơi chóng hồi phục.
- Tập VLTL, xoa bóp, cơ khớp khi hết giai đoạn viêm.
- Đôi khi phải phẫu thuật, nếu cần thiết.
Tóm lại:
Để bảo vệ chức năng thần kinh cần thực hiện như sau:
1. Nhận biết thương tổn thần kinh giai đoạn sớm.
2. Hướng dẫn cho bệnh nhân cách tự mình phát hiện các thương tổn ban đầu hoặc
các thương tổn trầm trọng hơn.
3. Điều trị kịp thời và đúng phác đồ.
4. Động viên và khuyến khích bệnh nhân làm theo lời khuyên của thầy thuốc.