Thí Nghiệm ảo trong việc dạy
học Vật lý
Thí nghiệm ảo là tập hợp các tài nguyên số đa phương
tiện dưới hình thức đối tượng học tập nhằm mục đích mô
phỏng các hiện tượng vật lý, hóa học, sinh học xảy ra trong tự
nhiên hay trong phòng thí nghiệm, có đặc điểm là có tính tương tác cao, giao
diện thân thiện với người sử dụng và có thể mô phỏng những quá trình, điều
kiện tới hạn khó xảy ra trong tự nhiên hay khó thu được trong phòng thí
nghiệm. Nó giúp giảm thiểu việc học chay hay dậy chay thường gặp do thiếu
phương tiện, điều kiện thí nghiệm giúp người học chủ động học tập phù hợp
với tinh thần người học là trung tâm của giáo dục hiện đại
Điểm mạnh của thí nghiệm ảo
- Dễ dùng, trực quan sinh động
Giao diện thân thiện, dễ dùngvới âm thanh vàhình ảnhtrực quan sinhđộng,học
sinh không chỉ được nhìn, xem, còn cócơ hội tham giathựcsự các thí nghiệm ảo
qua các thao tác đã được trựcquan hóa với những thiết bị ảo, đâychính là một
điểm mạnh của phần mềm sovới những bài giảng powerpointtruyền thống. Tính
chủ động củahọc sinh, sinhviêntăng lêndo có thể tự học ở nhà trênđĩa CD hay
web trongkhi giáo viên có thể sử dụng trênlớp như giáo cụ trực quan minhhọa
cho bài giảng, do đó khắc phục đượcphần nào về tình trạngthiếuthiếtbị, nguyên
vật liệu thí nghiệm như hiện nay.
- Tăng hứng thú và tính chủ động
Để hỗ trợ tự học, một giáoviên ảo với giọng nói truyền cảm sẽ giúp sinh viên trong
khi học, giáo viên ảo có thể bầy tỏ thái độ, khuyến khíchhay chê trách giúp sinh
viên dễ định hướngkiếnthức trong khihọc.
Sự kết hợp hàihòa giữa câu hỏi trắc nghiệm truyền thống(lựa chọn, đúng sai, )
với hình thức trắc nghiệmkỹ năng giàu tính tương tác thuhút chú ý và tăng tính
chủ động người học.
Giao diện học tập được tínhtoán yếu tố mầu sắc, tiện lợivà chiến lược giáo dục. Có
hai chế độ học: modtuần tự (khi yêu cầu về tính qui trình là quan trọng). Vớimod
lựa chọn,có thể chọn mộtchủ đề học tập bất kỳ, tùy thuộc vào tiến độ,khả năng

- Bài giảng điệntử :là một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ kế hoạch
hoạt động dạy họcđều được chươngtrình hoá do giáoviên điều khiển thôngqua
môitrường multimedia do máy vi tínhtạora. Cần lưu ý bài giảngđiện tử không
phải đơnthuầnlà cáckiến thức mà học sinhghi vào tập màđó là toàn bộ hoạt
độngdạy và họctất cả cáctình huống sẽ xãy ratrongquá trìnhtruyền đạt và tiếp
thu kiến thức củahọc sinh. Bài giàng điện tử càng không phải là một công cụ để
thaythế “bảng đen phấn trắng” mà nó phải đóngvai trò định hướng trong tất cả
các hoạtđộng trên lớp. Các đơn vị của bài họcđềuphải đượcMutimedia hoá.
Trongmôi trường multimediathôngtinđược truyền dưới các dạng: văn bản
(Text), đồ hoạ (graphics), hoạt ảnh(animation), ảnhchụp (image), âm thanh
(audio)và phimvideo (videoclip).Giáo ánđiện tử là bản thiết kế cụ thể toàn bộ kế
hoạch hoạt động dạy học của giáo viêntrên giờ lên lớp, toànbộ hoạt động dạy học
đó đã được multimediahoá một cách chi tiết,có cấutrúc chặt chẽ và logicđược
quy địnhbởi cấu trúc củabài học.Giáo ánđiện tử là một sản phẩmcủa hoạt động
thiết kế bài dạy đượcthể hiện bằng vật chất trước khi bài dạy học được tiến hành.
Giáo án điện tử chính là bản thiết kế của bài giảngđiện tử, chính vì vậy xây dựng
giáo án điện tử hay thiếtkế bài giảngđiện tử là hai cáchgọi khác nhauchomột
hoạt động cụ thể để có được bài giảng điện tử.
- Thí nghiệm ảo: Là tập hợp các tài nguyên số đa phương tiện dưới hìnhthứcđối
tượng họctập, nhằm mục đích mô phỏng cáchiện tượng vật lý,hóa học,sinh
học xảyra trongtự nhiện hay trong phòngthí nghiệm, có đặc điểm là cótínhnăng
tượng tác cao, giao diện thân thiện với người sử dụng và có thể mô phỏng những
quá trình,điều kiện tớihạn khó xảy ra trong tư nhiện haykhó thu được trong
phòngthí nghiệm. Thí nghiệm ảo giúpgiảmthiểu việc học chay, dậy chaythường
gặpdo thiếu phương tiện, điều kiện thí nghiệmgiúp người họcchủ động họctập
phù hợp với tinh thần người học làtrung tâm của giáo dục hiện đại.
Vậy:
- Thí nghiệm ảo cũng giống với bài giảng điện tử, ngoài ra, một ưu điểm của thí
nghiệmảo trênmáy tính là có thể giả lập những tình huống, điều kiện tới hạn, khó
xảy ra trong thế giới thực giúp người học nắmđược bản chất của vấn đề. Tuy

- Việcchuẩn bị tàiliệu xây dựng thí nghiệm rất khác so vớiviệc biên soạn tàiliệu
truyền thống. Các kịch bảnphải đượcthiết kế chuyên dụng,không đơn thuầnnhư
các slide bài giảng.
- Xây dựng khung thí nghiệm: Bước này mô hìnhhóa kịch bản, phântíchcác cảnh,
các côngcụ sử dụng trong kịch bản,xây dựngcácmô hình,phân tíchcác tượng tác
của thí nghiệm.
- Xây dựng thí nghiệm: Saukhi đã xây dựng được khung thí nghiệm, kết hợp các
dụngcụ, tương tác, các cảnh trong kịch bản… lắp ghépcác công cụ lạithành 1 thí
nghiệmhoànchỉnh.
- Hiểu chỉnh: Bướcnày nhằm tinh chỉnh, kiểm tra,xemxét lại toàn bộ thí nghiệm
xem đã thể hiện đúng bản chất của sự việc haychưa? Tại bước này thí nghiệm
được kiểm tra cẩntrọng,tỷ mỉ nhằmphát hiện ra cácphần còn thiếu sótcủa thì
nghiệm.