Tổ chức hoạt động nhận thức của
học sinh trong dạy học vật lý
Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới là không chỉ dừng lại ở việc
truyền thụ những kiến thức, kỹ năng có sẵn cho học sinh mà điều đặc biệt
quan trọng là phải bồi dưỡng cho họ năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết
vấn đề, để từ đó có thể sáng tạo ra những tri thức mới, phương pháp mới,
cách giải quyết vấn đề mới, góp phần làm giàu thêm nền kiến thức của nhân
loại.
Mục tiêu giáo dục trong thời đại mới
Mục tiêu giáo dục trong thời đạimới là khôngchỉ dừng lại ở việc truyềnthụ
những kiến thức, kỹ năng có sẵn cho họcsinhmà điều đặcbiệt quantrọng là phải
bồi dưỡngchohọ năng lực sáng tạo, nănglực giải quyết vấn đề, để từ đó có thể
sáng tạo ra nhữngtri thức mới,phươngpháp mới, cáchgiải quyếtvấn đề mới, góp
phần làm giàu thêm nềnkiếnthức củanhân loại. Vì vậy việc dạyhọc nói chung và
dạy họcvật lý nói riêngcần phải đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương pháp,
nhất là đổi mới phươngpháp dạy và họcsao chovai trò tự chủ của học sinh trong
hoạt động xâydựng kiến thức ngày một nângcao, để từ đó năng lực sáng tạo của
họ được bộclộ và ngày càng phát triển. Để đạtđược điều đó, trong quátrình dạy
học ở trường phổ thông cần phải tổ chức sao chohọc sinh được thamgiavào quá
trìnhhoạt động nhận thức phỏng theo hoạt độngcủa các nhà khoahọc, quađó
ngoài việc có thể giúphọc sinh trangbị kiến thức cho mình, đồngthời còn cho họ
được tậpluyện hoạt độngsángtạo khoahọc, rèn luyệnnăng lựcgiải quyết vấn đề
để sau này họ đáp ứng được những đòi hỏicao trongthời kỳ mới.
Bản chất của quá trình dạy học hiện đại
Để đạt đượcmục tiêu giáo dục,chiến lược dạyhọc, phươngphápdạy học
mớihiện nay được xây dựng trêntinh thần dạy họcgiải quyết vấn đề thông qua
việc tổ chức chohọc sinh hoạtđộng tự chủ chiếmlĩnh kiến thức màcơ sở của nólà
hai lýthuyết phát triển nhậnthức củaJean Piaget (1896-1980) và LépVưgôtski
(1896-1934). Việc học tậpcủa họcsinhcó bản chấthoạt động,thông qua hoạt
độngcủa bảnthân mà chiếm lĩnhkiếnthức, hình thành và pháttriển năng lực trí
tuệ cũng như quan điểmđạo đức, thái độ.Như vậy, dạy học là dạy hoạtđộng.

hăng háiđảm nhận nhiệm vụ,gặp khó khăn,nảy sinh vấnđề cần tìm tòi giải quyết.
Dưới sự chỉ đạocủa giáo viên,vấn đề được diễn đạt chính xác hóa, phù hợp với
mục tiêu dạy học và cácnội dung cụ thể đã xác định.
- Học sinh tự chủ tìm tòi giải quyết vấn đề đặt ra. Với sự theodõi, định
hướng,giúp đỡ của giáo viên, hoạt động học của học sinhdiễn ratheo mộttiến
trìnhhợp lí, phù hợp với nhữngđòi hỏi phương pháp luận.
- Giáo viên chỉ đạosự trao đổi, tranhluận củahọc sinh,bổ sung, tổng
kết,khái quát hóa, thể chế hóa tri thức, kiểm tra kết quả học phù hợp vớimụctiêu
dạy họccác nội dung cụ thể đã xác định.
So sánh ưu, nhược điểm giữa trắc
nghiệm khách quan và tự luận
Hiện nay, phương thức kiểm tra ở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học,
Tiếng Anh thường sử dụng là trắc nghiệm khách quan. Tuy nhiên, phương
thức này vẫn có những nhược điểm cố hữu của nó . Chúng ta sẽ tìm hiểu
những ưu điểm và nhược điểm của nó so với phương thức kiểm tra bằng tự
luận để có thể vận dụng vào kiểm tra đánh giá học sinh một cách tích cực,
khách quan nhất.
Trắc nghiệm
khách quan
Tự luận
Chấm bài nhanh,
chính xác và khách quan.
Chấm bài mất nhiều
thời gian, khó chính xác và
khách quan
Có thể sử dụng các
phương tiện hiện đại
trong chấm bài và phân
tích kết quả kiểm tra.
Không thể sử dụng các

năng của học sinh , dễ gây ra
tình trạng họctủ, dạy tủ.
Tạođiềukiệnđể HS
tự đánh giá kết quả học
tập của mình một cách
chính xác.
Học sinh khó có thể tự
đánh giá chính xác bài kiểm
tra của mình.
Không hoặc rất khó
đánh giá được khả năng
diễn đạt, sử dụng ngôn
ngữ và quá trình tư duy
của học sinh để đi đến
câu trả lời.
Có thể đánh giá đượcc
khả năng diễn đạt, sử dụng
ngôn ngữ vàquá trình tư duy
củahọcsinh để điđếncâutrả
lời.Thể hiệnở bàilàm củahọc
sinh
Không góp phần
rèn luyện cho HS khả
năng trình bày, diễn đạt ý
kiến của mình. Học sinh
khi làm bài chỉ có thể
chọn câu trả lời đúng có
sẵn.
Gópphầnrènluyệncho
học sinh khả năng trình bày,