ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN PHƯƠNG PHÁP VÀ CÔNG NGHỆ DẠY HỌC
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
CHƯƠNG TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN HỌC
Đề cương môn học Chương trình, phương pháp dạy học toán học được phê
duyệt theo Quyết định số ..……/QĐ-ĐT ngày …...... tháng …... năm 2008 của Chủ
nhiệm khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội và áp dụng từ ngày ký Quyết định
ban hành.
Hà Nội, 2008
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
---------------
BỘ MÔN PHƯƠNG PHÁP VÀ CÔNG NGHỆ DẠY HỌC
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
Khóa đào tạo: Cử nhân Sư phạm ngành Toán học
Tên môn học: Chương trình, Phương pháp dạy học Toán học
Số tín chỉ: 4
Mã môn học:
Học kỳ: 7
Môn học: Bắt buộc
1. Thông tin về giảng viên:
1. Họ và tên: Nguyễn Vũ Lương
- Học hàm, học vị: PGS, Tiến sĩ
- Địa chỉ liên hệ: Khối chuyên toán ĐHKHTN, ĐHQG Hà nội
- Điện thoại: 0912313787
2. Họ và tên: Nguyễn Chí Thành
- Học hàm, học vị: Tiến sĩ
- Địa chỉ liên hệ: Cabin # 11, phòng 302, G7, Khoa Sư phạm, ĐGQGHN
nhiệm vụ, mối quan hệ của nó với các khoa học khác.
- Hiểu các cơ sở khoa học của việc xác định mục tiêu, nội dung, chương
trình sách giáo khoa (SGK) toán THPT; nắm vững nội dung, chương
trình, SGK; phân tích được các đặc điểm, cấu trúc của nội dung môn
Toán theo chương trình SGK chuẩn và nâng cao.
- Làm rõ được bản chất và ưu nhược điểm của từng PPDH được vận
dụng trong dạy học môn Toán ở THPT.
- Nêu, phân tích và vận dụng các nguyên tắc lựa chọn và phối hợp các
phương pháp trong một tiết dạy học môn Toán.
- Nêu được các tiêu chí, các kĩ thuật thiết kế bài giảng, tổ chức điều khiển
quá trình dạy học môn Toán trên lớp theo mô hình dạy học tích cực,
giải quyết vấn đề, hướng dẫn tự học.
- Hiểu biết và ứng dụng phương tiện dạy học trong dạy học môn Toán
phổ thông.
♦ Kĩ năng:
4
- Xây dựng được kế hoạch dạy học bao gồm:
+ Xây dựng kế hoạch năm học.
+ Thiết kế và xây dựng bài soạn và tổ chức dạy học trên lớp.
+ Kiểm tra đánh giá chất lượng học tập môn Toán của học sinh.
- Tổ chức điều khiển các tiết dạy học môn Toán trên lớp theo định hướng
đổi mới phương pháp dạy học nâng cao hoạt động của học sinh.
- Kĩ năng nghiệp vụ sư phạm trên lớp và tổ chức các hoạt động trong và
ngoài giờ học trên lớp.
- Vận dụng và tích hợp phương tiện dạy học trong dạy học môn Toán.
- Đánh giá được trình độ học sinh để xác định khối lượng tri thức, kĩ
năng phù hợp cho bài giảng của mình, tích hợp dạy học phân hóa trong
dạy học toán.
- Lựa chọn và sử dụng được các PPDH phù hợp trong các hoàn cảnh cụ
thể.
3. Tổ chức dạy
học toán ở THPT
3.1. Mô hình dạy
học tích cực và
định hướng đổi
mới dạy học môn
Toán ở THPT
hiện nay
3.2. Quy trình dạy
học môn toán theo
mô hình dạy học
tích cực
III.A.1.Trình bày nội
dung của mô hình dạy
học tích cực và định
hướng đổi mới dạy học
toán ở THPT hiện nay.
III.A.2.Trình bày yêu
cầu khi chuẩn bị bài
soạn theo mô hình dạy
học tích cực.
III.A.3. Nêu các tiêu
chuẩn để đạt hiệu quả
trong dạy học môn toán
theo mô hình dạy học
tích cực.
III.A.4.Trình bày các
con đường thu nhận
thông tin chủ yếu trong
đánh giá hiệu quả của
cụ thể).
III.B.5. Thiết kế
một giáo án (đầy
đủ các yêu cầu) và
thực hành tổ chức
giảng dạy trên lớp.
III.B.6. Xây dựng
III.C.1. Nêu và
phân tích thực tế
DH toán ở THPT
trong việc đổi mới
PPDH theo định
hướng tích cực hóa
HĐ của HS.
III.C.2. Đánh giá
thực hành dạy học
theo mức độ đáp
ứng yêu cầu chuẩn
bị bài giảng trong
mô hình dạy học
tích cực.
III.C.3. Tổng kết
được các nội dung
toán học có thể
giảng dạy theo mô
hình dạy học tích
cực.
III.C.4. Phân tích,
đánh giá một số bài
dạy qua giáo án,
học cơ bản, thực
hành giảng, các
sinh viên khác
nhận xét mức độ
đáp ứng yêu cầu
so với 5 tiêu chí
của một giờ dạy
toán thành công.
III.B.8. Chỉ ra và
thể hiện cách dạy
khác nhau giữa
các loại bài dạy.
III.B.9. Phân tích
những biểu hiện
của HS giỏi và HS
yếu, kém môn
toán để rút ra biện
pháp phát hiện
III.B.10. Xây
dựng được các bài
tập, các đề thi
nhằm phát hiện
học sinh giỏi và
yếu kém môn
toán.
III.C.6. Xây dựng
kế hoạch cho một
buổi dạy học toán
ngoài giờ chính
khoá (có thể là bồi
phương pháp rèn
luyện kĩ năng
IV.A.1. Trình bày 6 bậc
mục tiêu nhận thức theo
Bloom, ứng dụng đối
với môn Toán, và
những yêu cầu học sinh
cần đạt được tương ứng
với 6 bậc mục tiêu này.
IV.A.2. Trình bày 7
tiêu chuẩn giúp bài
giảng dễ nhớ.
IV.A.3. Trình bày 8
tiêu chuẩn giúp bài
giảng dễ hiểu.
IV.A.4. Nêu các bước
cơ bản của việc hướng
dẫn học sinh làm việc
theo nhóm.
IV.B.1. Xây dựng
được 6 bài giảng
đáp ứng được các
tiêu chí: giúp học
sinh dễ nhớ, dễ
hiểu, v.v
IV.B.2.Thực hành
giảng các bài
giảng nhằm đạt
được các mục tiêu
nhận thức.
9
phân tích, tổng
hợp
4.5. Phương pháp
dạy toán “giải
quyết vấn đề”
4.6. Phương pháp
hướng dẫn học
sinh tự học
IV.A.5. Nêu được 6 kỹ
năng cần rèn luyện để
nâng cao khả năng giải
quyết vấn đề.
IV.A.6. Nêu được 12
yêu cầu đối với việc
chuẩn bị bài giảng của
người thầy để tạo cơ
hội cho người học rèn
kĩ năng giải quyết vấn
đề.
IV.B.5. Sinh viên
xây dựng được ít
nhất là 6 bài soạn
(về một nội dung
tự chọn trong
chương trình toán
phổ thông) để giúp
học sinh rèn luyện
nâng cao khả năng
giải quyết vấn đề.
được quan điểm
đánh giá và nhận
xét của mình về
việc ứng dụng các
phương pháp giảng
dạy mới trong dạy
học môn Toán.
IV.C.7. Sắp xếp,
xây dựng và lựa
chọn chương trình
hướng dẫn học
sinh tự học, xây
dung bài giảng, các
phương pháp kiểm
tra đánh giá phù
hợp.
5. Hướng dẫn
thực hành
10
5.1. Thực hành
hướng dẫn học
sinh giải bài tập
5.2. Thực hành
hướng dẫn học
sinh tổng kết
chương
5.3. Thực hành
hướng dẫn học
sinh chuẩn bị các
ít nhất là 5 bài
soạn hướng dẫn
học sinh giải bài
tập.
V.B.2. Xây dựng
ít nhất là 2 bài
soạn hướng dẫn
học sinh tổng kết
chương.
V.B.3. Xây dựng
bài giảng hướng
dẫn học sinh cách
trình bày một nội
dung cụ thể.
V.B.4. Xây dựng
được bài giảng
hướng dẫn học
sinh học nhóm về
một nội dung toán
phổ thông (tự
chọn).
V.B.5. Xây dựng
bài giảng hướng
dẫn học sinh thảo
luận: tổng kết một
nội dung toán sơ
cấp, xây dựng các
phương pháp giải
mới.
V.C.1. Trình diễn
Toán THPT, làm rõ cơ sở khoa học của việc lựa chọn nội dung, và lý giải đặc điểm
cấu trúc của nội dung môn Toán theo hai chương trình SGK chuẩn và nâng cao
(Chương trình năm 2006); Nêu và phân tích cơ sở khoa học của việc lựa chọn các
phương pháp dạy học môn Toán, làm rõ bản chất của từng phương pháp được vận
dụng trong dạy học môn Toán ở THPT; Dạy người học cách học, cách vận dụng linh
hoạt, sáng tạo các PPDH môn Toán trong các tình huống điển hình như: dạy khái
niệm, định lý, tính chất, quy tắc Toán học và dạy học giải toán; Trang bị cơ sở khoa
học và rèn luyện các kỹ năng cụ thể cho người học trong tổ chức điều khiển quá trình
dạy học môn Toán ở THPT (ví dụ : kỹ năng thiết kế bài dạy, điều khiển tiết dạy trên
lớp, công tác kiểm tra đánh giá về môn Toán, hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề,
hướng dẫn học sinh tự học); Trang bị các cơ sở khoa học và từ đó có thể tích hợp, vận
dụng và PTDH, CNTT-TT trong dạy học môn Toán.
Môn học còn cung cấp cho người học một số kinh nghiệm dạy học môn Toán
trong việc thiết kế bài giảng toán, rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp và giải quyết
vấn đề cho học sinh THPT.
8. Nội dung chi tiết môn học
PHẦN 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở THPT
CHƯƠNG 1. KHOA HỌC PPDH TOÁN VÀ NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH MÔN
TOÁN THPT
1.1. Khoa học phương pháp dạy học toán
1.1.1. Đối tượng của một khoa học
1.1.2. Đối tượng và nhiệm vụ của khoa học PPDH môn Toán
1.1.3. Các phương pháp nghiên cứu của khoa học PPDH môn Toán
1.1.4. Các khoa học liên quan
1.2. Nội dung chương trình môn toán THPT
1.2.1. Vai trò của môn Toán trong chương trình giáo dục
1.2.2. Mục tiêu và nhiệm vụ dạy học môn Toán ở THPT
1.2.3. Nội dung, chương trình, SGK môn toán THPT
1.2.3.1. Giới thiệu chung.
1.2.3.2. Phân tích, đánh giá về nội dung, chương trình, SGK toán THPT
PHẦN 2. THỰC HÀNH GIẢNG DẠY
CHƯƠNG 4. MỘT SỐ KỸ NĂNG CẦN THIẾT TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN
4.1. Phương pháp soạn bài giảng giúp người học dễ nhớ
4.2. Phương pháp soạn bài giảng giúp người học dễ hiểu
4.3. Một số phương pháp rèn luyện kĩ năng thực hành
4.4. Một số phương pháp rèn luyện kĩ năng phân tích tổng hợp
4.5. Phương pháp dạy toán “giải quyết vấn đề”
14
4.6. Phương pháp hướng dẫn học sinh tự học
CHƯƠNG 5. HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH
5.1. Thực hành hướng dẫn học sinh giải bài tập
5.2. Thực hành hướng dẫn học sinh tổng kết chương
5.3. Thực hành hướng dẫn học sinh chuẩn bị các bài giảng cần trình diễn
5.4. Thực hành hướng dẫn học sinh học nhóm báo cáo kết quả
5.5. Trình bày xêmina các chuyên đề để rèn luyện kĩ năng đánh giá
9. Tài liệu:
9.1. Tài liệu chính
1. Lê thị Hoài Châu, PPDH Hình học ở trường phổ thông, NXB ĐHQG Thành phố
Hồ Chí Minh, 2005
2. Bùi Thị Hường, Tập bài giảng PPDH toán ở THPT, Khoa Sư phạm, ĐHQG Hà
Nội.
3. Nguyễn Bá Kim, Vũ Dương Thuỵ, PPDH toán, 1992, NXB Giáo dục.
4. Nguyễn Bá Kim (chủ biên), Phương pháp DH toán - DH các nội dung cơ bản,
(1993), NXB Giáo dục.
5. Nguyễn Vũ Lương, Tập bài giảng PPDH toán ở THPT, Khoa Sư phạm, ĐHQG Hà
Nội.
6. Lê Văn Tiến, PPDH toán ở trường phổ thông (Các tình huống DH điển hình),
NXB ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh, 2005.
9.2. Tài liệu tham khảo bắt buộc
1. Bộ SGK, Bộ sách giáo viên toán lớp 10, 11, 12 (theo chương trình chuẩn và nâng
4. Bùi Thị Hường, Nhận thức đúng bản chất của phương pháp DH toán để nâng cao
hiệu quả DH, Tạp chí Giáo dục số 105, 2005
5. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Tâm lý học sư phạm đại học (Bài đăng trong GD đại học -
ĐHQG Hà Nội và trường Quản lý cán bộ giáo dục và Đào tạo xuất bản, Hà Nội),
2000.
6. Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Thị Ngọc Bích, Mục tiêu, phương pháp và các yếu
tố phát triển kỹ năng sư phạm DH đại học (Bài đăng trong kỷ yếu hội thảo nâng cao
chất lượng đào tạo toàn quốc lần III), 2002.
Tài liệu tiếng nước ngoài
7. Tow Reactions to The Mathematical Education of Teachers. .
8. Andreescu. T., Feng, Mathematical Olympiads: Problems and solutions from
Around the World, 2000, Mathematical Association of America, Washington. DC.
9. Andreescu. T, Razavan Gelca, Mathematical Olympiad Challenges, 2000,
Birkhauser Boston.
10. Andresscu. T, Bogdan Enescu, Mathematical Olympiad Treasures, 2000,
Birkhauser Boston.
11. Belonienko T.B, Vasiliev A.E, Vasiliena N.I, Krumxkaya P.D, Sbornik
Konkyrcnych zadach po Matematike, Specialnaya Literatura,1997.
12. C.H. Hardy, J.E Littlewood,G. Polya, Inequalities, 1952, Cambridge University
press.
16